Кіріспе

Бенуа Агатон Хаффренг (1785 – 1871) – француз дін қызметкері, Болонь-сюр-Мер қаласында тұратын. Ол Болонь-сюр-Мердегі Нотр-Дам соборын Құдай шақырды деп сенгендіктен қайта тұрғызуымен танымал. Хаффренг қаладағы жеке иезуит мектеп-интернатының (қазіргі «Le collège Haffreingue Chanclaire») директоры болды. Оның бұрынғы студенттерінің арасында Жаңа Зеландиялық сәулетші Фрэнсис Петре болды. 1813 жылы Дуай академиясының вице-канцлері оны колледждің директоры етіп тағайындады және ол 1871 жылы қайтыс болғанға дейін осы лауазымда қалды. Хаффренг ауылдық Харинжель ауылында дүниеге келген, қазіргі уақытта ол қираған орында. Ол 1785 жылдың 4 шілдесінде Аудинген қаласында крещение рәсімінен өтті. Ол шаруа Франсуа Хамерелдің және оның әйелі Мари Катеринаның ұлы болды. Оның ерте өмірі белгісіз. Ол иезуит білімі алған және 1813 жылы Булонь-сюр-Мердегі иезуит мектебіне тағайындалғаннан бұрын дін қызметкеріне мінезделген. 1820 жылы Хаффренг мектептің жанында, француз төңкерісі кезінде қираған ескі собордың қираған қалдықтарынан өтіп бара жатып, Құдайдан ғимаратты қайта тұрғызуға шақыруды алды деп сенді. Оқушыларының отбасылары берген қаржымен ол собордың жерін сатып алып, колледж үшін кішкентай капелла салдырды. Бірнеше айдан кейін бір меценат одан әрі қайта құру үшін 48 000 француз франкі сыйлады; бұл сома кейін екі есеге артты. Осы қаржымен Хаффренг жаңа капелланың алдына Ренессанс стиліндегі ротонда салды, оны қоғамдық шіркеу ретінде пайдалануға болды. Бұл құрылыс бұрын-соңды болмаған қаржы жинау толқынына түрткіс берген сияқты. Соборды қайта құруға бүкіл Франция мен Англиядан қаржы ағылды. Собор тағы да паломниктік орынға айналды, алдымен Абевиль мен Амиеннен, содан кейін Бельгия мен Англиядан келушілер келді. Сыйлықтар ағылып жатты: император Наполеон III 1000 франк сыйлық берді, сондай-ақ Хаффренгке Құрмет легионы орденін тақты. Қайта салынған собордың дизайны Лондондағы Сент-Пол соборынан, ал одан Италияның ұлы Ренессанс соборларынан шабыттанған делінеді. Қайта құру жобасына ең үлкен сыйлықтардың бірі – Торлония ханзадасының 1860 жылы 500 000 франкке бағаланған 147 түрлі мәрмәр сыйлықтары болды. Римнен шақырылған суретшілер жаңа ғимаратты безендіруде он жылдан астам жұмыс істеді, ал тағы 160 жұмысшы соңғы аяқталуға қатысты. Собор Хаффренгтің өмірлік еңбегіне айналды: ол шіркеудің католик және протестант қауымдастықтарының кездесу орны болуын қалады. Өмір бойы қарапайым адам болған ол собор қақпасының үстіне «A Domino factum est» (Құдайдың ісі) деген жазуы бар тақта орнатты. 1859 жылы оның еңбегін мойындап, папа Пий IX оны «апостолдық протонотарий» деп атады, осылайша оған Монсеньор атағын берді.