Кіріспе

Англиядағы феодалдық жүйеде феофей (/fɛˈfiː/, /fiːˈfiː/) – феодалдық иелік (немесе "ақы") иеленуші, яғни жерді нақты пайдаланушының иелігінде ұстап тұратын сенімді тұлға. Бұл термин толыққанды айтқанда, нақты пайдаланушының пайдалануына берілген феофей ретінде аталады. Мұндай сенімділерді пайдалану орта ғасырларда феодализм дәуірінің соңында дамыды және 1660 жылы осы әлеуметтік-экономикалық жүйенің ресми түрде тоқтатылуымен азайды. Феофейлердің пайда болуы феодалдық жүйенің аяқталуын жеделдеткен болуы мүмкін, себебі олардың қызметі феодалдық қаржылық механизмдерін айналып өтті.

Даму

Феоффилерді алымдармен, яғни тек патшаның өзі ғана "меншік еткен" жерді өзінің аллодиалдық титулымен, сенімді достары мен туыстары немесе басқа одақтастары тобына жерді пайдалануды сақтай отырып, заңдық иелік етуді беру практикасы шамамен 1375 жылдан бастап кеңінен тарала бастады. Мұндай іс-әрекеттің мақсаты екі еселі болды: қазіргі заманғы салықтан жалтару сияқты, бұл феодалдық міндеттемелердің ауыртпалығынан құтылудың заңдық жолы еді, атап айтқанда, мұрагерлік бойынша феодалдық төлемдерді жасау, жер иесі 21 жасқа толмаған жағдайда қамқорлық арқылы феодалдық билікті уақытша жоғалту және жас мұрагердің мәжбүрлі некеге тұру қаупінен сақтану. Сондай-ақ, жер иеленуші заңды мұрагерсіз қайтыс болған жағдайда, жер иеленушіге тұрақты түрде қайта оралуы мүмкін емес еді. Егер жер феоффилер тобына тиесілі болса, бенефициарлық иесінің өлімі олардың оны иеленуіне заңды түрде қатысы болмады. Олар жай ғана жерді қайтыс болған мұрагердің пайдалануына рұқсат берді. Феофиздер – "ешқашан ересек болмаған және некеге тұруға болмайтын өлмейтін корпорация" (МакФарлейн, 146-бет). Егер жерді иеленуші феодалдық иеліктің жоғары тұрған адамы болса, онда ол жаңа иеленушіден феодалдық төлемді талап етуге құқылы емес еді, сондай-ақ ол мұрагер толық жасқа толғанға дейін жерді және оның кірісін басқаруға құқылы емес еді, сондай-ақ мұрагерді некеге беруге немесе оны өз ұлдарының біріне үйлендіруге құқығы болмады. Бұл патшалық қаржысына айтарлықтай зиян келтірді, және бұл жағдай 1485 жылы таққа отырған король Генрих VII-нің агрессивті және жаңа фискалдық шараларымен түзетілді. Жер иеленуші өз жерін қалаған адамға мұра етіп қалдыра алатын болды және енді тұңғыштық дәстүрімен байланысты емес еді, онда тек үлкен ұлы ғана тиісті феодалдық төлемді жасағаннан кейін мұрагерлік құқығына ие болды, яғни әкесінің жер иелігін қайтадан иеленуге құқылы болды. Нәтижесінде, адам өлген кезде оның жері аз немесе мүлдем жоқ сияқты көрінетін, бірақ шын мәнінде ол оны және одан түсетін кірісті толық пайдаланатын. Егер ол округтің бас иегері болған деп есептелсе, өлімнен кейінгі сауалнама үшін сот отырысы шақырылып, ол корольден қандай маневрлерді иеленгенін және оның заңды мұрагері кім екенін анықтау үшін тексерілетін. Көп жағдайда, тіпті өлкедегі ең ықпалды адамдардың қайтыс болған жағдайында да, мұндай сауалнамалардың шешімі: "оның осы округте корольдің жері жоқ" делінетін. Мұндай есептер қазіргі заманғы тарихшылар мен биографтар үшін шатасудың себебі болуы мүмкін, егер олар феоффилердің жұмыс істеуін білмесе. МакФарлейннің сөзінше, "осылайша ірі жер иеленуші жерсіз адамдай көрінеді". Мысалдарға: Манчестердегі Четам ауруханасының қайырымдылық қоры, Девон және Суффолк қалаларындағы Колтон және Бунгай қалалары, сондай-ақ Нортгемптонширдегі Тоустердегі Спон және Бикерстафф қайырымдылық қоры кіреді. Сент-Майкл Сприергейтінің феофилері – Йорктегі шіркеулерді қалпына келтіруге көмектесетін қайырымдылық ұйымының сенімділері. АҚШ-тың Массачусетс штатындағы Ипсвич грамматикалық мектебінің феофилері 1600 жылдан бері қала пайдалануы үшін берілген жер учаскесінің қамқоршылары болып табылады. Оңтүстік Йоркширдегі Эклсфилд ауылында феофийлер шіркеудің құрылысын күтіп ұстауға, Сент-Мэри шіркеуіне, Эклсфилдке көмектеседі және жергілікті тұрғындардың игілігі үшін басқа да сыйлықтар жасайды, бірақ бұрын олар заң мен тәртіпті сақтауға, кінәлілерді жазалауға және жолдарды күтіп ұстауға жауапты болған. Spalding Rectory Feoffees 1620 жылы Линкольнширдегі Spalding Vicar стипендиясын төлеу үшін құрылды, олар әлі де осы қызметті атқаруда. Басқа мысалдар – Селби Феофи және әл-ауқат қайырымдылық қоры, сондай-ақ Читтлхэмптон Феофи компаниялары. 2021 жылдың мәліметтері бойынша, Ұлыбританиядағы Қайырымдылық комиссиясында 135 белсенді феофис және Компаниялар үйінде төрт феофис тіркелген.