Кіріспе

Питер Польдің кітабы

«Vi kallar honom Anna» (Біз оны Анна деп атаймыз) – 1987 жылы швед жазушысы Питер Поль жазған роман. Ол жазғы лагерьге келген Андерс атты ұлдың қатты қудалануы туралы. Бұл роман жазғы лагерь жетекшілерінің бірі Микке көзқарасынан жазылған. «Vi kallar ham Anna» голланд тіліне («We noemen hem Anna», 1993), неміс тіліне («Nennen wir ihn Anna», 1991), дания тіліне («Vi kalder ham Anna», 1989) және норвег тіліне («Vi kaller ham Anna», 1989) аударылған. Бұл «Радуга» сериясының бесінші кітабы. Миккенің өмірлік тәжірибесі автобиографиялық болуы мүмкін. Микке, Питер Поль сияқты, сол жазғы лагерьде спорт секциясының жетекшісі болған. Екеуі де жүгірумен айналысып, жүлделер жеңіп алған, бір жаста және Södra Latinде бір жылы емтихан тапсырған. Сонымен қатар, Микке туралы айтылған аз ғана мәліметтер Польдің өмірімен сәйкес келеді. Бұл кітап жастарға арналған ба, әлде ересектерге арналған ба, белгісіз. Оны 13 жастан асқан балалар да, ересектер де әртүрлі түсінікпен оқи алады. Кейбір кітапханалар оны жастар әдебиеті бөліміне, ал кейбіреулері ересектер кітаптарының қатарына қояды. Кітапта 14 жасар баланың тағдыры және оның 17 жасар ұлға тигізген психологиялық әсері суреттеледі.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Бұл оқиға 1958 жылы басталады. 14 жасар Андерс Рус Södra Latins жазғы лагеріне бір апта кешігіп келеді (барлығы 10 аптаға есептелген). Лагерь жетекшілері оны өзгелерден бөлек жатаққа орналастырады, себебі мектепте проблемалар бар екенін біледі. Әдетте, құрбылар бірге болады. Жатақтағылар оған лақап ат қоюға келіседі, өйткені лагердегі әркімнің бір аты болады. Оны Анна деп атауға шешім қабылдайды, себебі ол қызға ұқсайды деп ойлайды. Андерс жасына қарағанда тым кішкентай, футбол ойнамайды және жүзе алмайды. Жазғы лагерьде Андерс қатты зорлық көреді. Таңертең барлық балалар төсектерін жинағанда, оған көмектеспейді. Бұл оның бағасын төмендетеді, ал төсегі үшін төмен балл алғандықтан, өзге балалар оны теңізге лақтырып жібереді. Бірнеше рет қатты сақадалап, бірнеше күн бойы төсегінен тұра алмай қалады. Лагерь жетекшілері ешкімді үйіне жібергісі келмейді, себебі лагерьтің беделіне нұқсан келуі мүмкін. Мике лагерьдегі спорт жетекшісі. Он апта бойы жазғы лагерьде Андерс Микеге сенім артуға болатынын түсінеді. Ол Микеге өзінің жалғыз жақын адамы екенін айтады: үйде әкесі оны ұрып-сабап, қинап жатыр. Тамақ ішкенде әкесі одан неше ақша берешегін сұрайды. Ал әкесі үнемі Андерс тым кішкентай, ақымақ деп шағымданады. Оны анасын зорлағанын көруге мәжбүрлейді. Мике бұл ашылуға жауап беруге қиналады, бірақ ашық болуға және дос болуға тырысады. Жазғы лагерь біткен соң Мике жыл соңындағы емтиханға дайындалуға мәжбүр болады. Ол көп жаттығады және жүгірісте жеңіске жетеді. Оның Андерске уақыты қалмайды, кездескенде Андерс оған әр жерде қаншалықты қиындыққа тап болып жатқанын айтады. Мике бұл жағдайды қалай шешуге болатынын білмейді. Ол мектеп басшылығына хабарласуға тырысады, бірақ мектеп басшылығы Södra Latins мектебінде зорлық-зомбылық жоқ деп санайды. Кейіннен Андерстің өмірі жақсарып бара жатқандай көрінеді, себебі ол анасымен бірге әкесінің үйінен көшіп кетеді және мектепті ауыстыруға мүмкіндік алады. Алайда, кейінірек Андерс анасымен ұрысады. Ол кейде баратын көршілерінің үйінде ешкім жоқ екенін көреді, ал Микені де таба алмайды. Осы сәтте ол өзін-өзі асып өлтіреді. Мике Андерстің өлімінен кейін оның ата-анасына барып, Андерстің әкесі одан теміржол моделінің жиынтығын сатуға бола ма деп сұрайды.