Кіріспе

Грип Став шіркеуі (Grip stavkyrkje) – Норвегияның Мёре-ог-Ромсдал округінің Кристиансунд муниципалитетіндегі Норвегия шіркеуінің тарихи приход шіркеуі. Ол қазіргі тасталып кеткен балықшылар ауылы Грипте, Кристиансунд қаласынан солтүстік-батысқа қарай шағын Грип аралында орналасқан. Бұл Кристиансунд приходінің шағын шіркеуі, ол Мьер епархиясындағы Ytre Nordmøre декандығының (prosti) құрамына кіреді. Ақ түсті ағаш шіркеу 1470 жылы белгісіз сәулетші жасаған төртбұрышты тақташа шіркеу стилінде салынған. Бір ғана соқпағы бар, ұзындығы, ені және биіктігі шағын болғандықтан, Норвегиядағы ең кішкентай шіркеулердің бірі болып табылады. 1635 жылдан кейін дін қызметкері приходта тұрмады, бірақ аралға үнемі келіп тұрды. Грип 1967 жылдан бері Кристиансунд шіркеуіне қарасты шағын бөлімше болып табылады. Шіркеу Норвегиядағы ең шалғай орналасқан тақташа шіркеулердің бірі, себебі ол материк жағалауынан шамалы қашықтықтағы кішкентай аралда орналасқан. Қазіргі тасталып кеткен балықшылар ауылында орналасқан бұл шіркеу тек жаз айларында қолданылады, онда жазғы тұрғындар мен туристер әр үшінші жексенбіде Кристиансундтан келген дін қызметкері басқаратын құлшылыққа қатысады.

Тарих

Киелі үй шамамен 1470 жылы аралдың ең биік нүктесінде, теңіз деңгейінен жоғары салынған. Шіркеу – Мёре типіндегі ағаш шіркеу, құрылысы жағынан Квернес және Рёдвен сияқты ірі ағаш шіркеулеріне ұқсас. Аралдың шұрайлы табиғатынан шіркеу аумағында зират жоқ, сондықтан мәйіттер ашық теңіз арқылы Бремснес шіркеуінің зиратындағы сияқты басқа жерлерге жерленген. 1621 жылы шіркеу қабырғаларының бір бөлігі қайта салынды және флеш қосылды, бұл оған үлкен өзгерістер әкелді. 1814 жылы бұл шіркеу сайлау шіркеуі (valgkirke) ретінде пайдаланылды. Норвегиядағы 300-ден астам шіркеумен бірге, ол 1814 жылғы Норвегия Конституциясын жазған Норвегия Конституциялық Ассамблеясына сайлау өткізу үшін дауыс беру пункты болды. Бұл Норвегияның алғашқы ұлттық сайлауы еді. Әрбір шіркеу ауданы – «сайлаушылар» деп аталатын адамдарды сайлайтын округ болды, олар кейіннен сол жылдың соңында Эйдсволлда кездесетін ассамблеяға өкілдер сайлау үшін округтерде жиналды. 1870 жылдары жаңа терезелер орнатылды, сонымен қатар қару-жарақ сақтайтын үй және сакристия да қосылды. 1933 жылы Джон Твердал басқарған қалпына келтіру жұмыстары кезінде жаңа негіз салынды және сыртқы қабырғалар панельмен жабылды. Бүгінгі күні қабырғалар мен шатырдың көп бөлігі әлі де ағаш шіркеудің бастапқы құрылымын сақтап тұр. 1972 жылы шіркеуді көшіру туралы ұсыныс іске аспады. 2007 жылы шатыр мен шпилі қалпына келтірілді және бірқатар панельдер ауыстырылды.

Құрбандық үстелі

Алтарь – Нидерландының Утрехт қаласынан шыққан, шамамен 1520 жылы жасалған триптих. Орталық бөлігінде – Ұлы Марияның мүсіні, екі жағында – Норвегияның Әулие Олафы мен Әулие Маргаританың мүсіндері орналасқан, ол жергілікті жерде Әулие Марет деп белгілі. Аңыз бойынша, бұл триптих – 1515 жылы Дания королі Христиан II-ге Копенгагендегі үйлену тойына жол аясындағы қатты ауа райында Норвегия архиепископы Эрик Валькендорфтың сүйемелдеуімен келген Австрия ханшайымы Изабелланың Норвегия шіркеулеріне сыйлаған бес алтардың бірі. Қалған алтарлар Кинн, Лека, Хадсель және Рёст шіркеулеріне берілді. Өнер тарихшылары бұл бес алтарды Лека тобы деп атайды. Алтарлардың төртеуі бүгінгі күнге дейін толығымен сақталған, бірақ Гриптегі алтар – түпнұсқа шіркеудегі жалғыз толық алтар. Үш әулиенің мүсіндері болғанына қарамастан, алтар 1537 жылы Норвегияда болған протестанттық реформациядан аман қалды. Алтар 2002 жылы қайта жаңартылды.

Ағза

2006 жылы Нидерландыдан 270 ағаш құбыры бар жаңа орган сыйға берілді, бірақ ылғалды ауа райының салдарынан ол тек жаз айларында ғана шіркеуге орнатылады. Жылдың қалған уақытында орган Киркеландет шіркеуінде пайдаланылады.

Өнер

Шіркеуде сондай-ақ 1320 жылға қатысты шағын алтын тостаған, 16 ғасырға жататын екі жақты сурет, 1621 жылғы жөндеулер кезінде салынған қабырға суреттері және екі дауысты кеме бар.