Кіріспе
Кадашман Энлиль I, заманауи жазуларда әдетте mka dáš man dEN.LÍL деп көрсетіледі (атының алдында еркек туындысымен), шамамен б.з.б. 1374–1360 жылдар аралығында Вавилонның Кассит патшасы болған, мүмкін династияның 18-ші патшасы. Ол Мысырдың Аменхотеп III-нің замандасы екені мәлім, олар хат алмасып тұрған (Амарна хаттары). Бұл Кадашман Энлильді көптеген стандартты хронологиялар бойынша б.з.б. 14 ғасырдың бірінші жартысына орналастырады.
Мысырмен хат алмасу
Амарна жазбаларының құрамында 5 сына жазуы бар тақташа сақталған. ЕА (Эль-Амарна үшін) 1-5-ші хаттар Кадашман Энлильдің үш хаты мен Аменхотеп III-нің екі хатын қамтиды, ол өзін Нибмуарея деп атайды немесе оның басқаша нұсқаларын қолданады (Нэб Маат Радан). Аменхотеп III, ЕА 1 хатында Кадашман Энлильге оның әпкесі, Куригалзу I-нің қызы шын мәнінде қайтыс болмағанын, сондай-ақ оның кішігірім қарындас ретінде алыс гаремге қуылмағанын жеткізу үшін жазады, және Кадашман Энлильдің қызының тағы бір әйел болу туралы ұсынысын қабылдайды. Ол Кадашман Энлильге өз қарындасын анықтау үшін, жіберілген елшілердің орнына, камиру – шамамен евнух – жіберуді ұсынады. Мәтін осы жерде толық оқылмайды, және бақытсыз елшінің ізі қалғандар керуен басшысы, ал серігі саудагер болуы мүмкін, яғни бұл "ешкімдер" патша үйінің мүшелерімен таныс емес, сондықтан Кадашман Энлильдің әпкесін тани алмайды. EA 2-де ол "Менің қыздарым (некеге) дайын" деп жариялайды. EA 3-те Кадашман Энлиль иссину фестиваліне шақыруды елемегендігіне наразылық білдіреді. Алайда, ол өзінің "бауырына" (Фараон Аменхотеп III) өзінің таққа отыруына шақыру жолдайды. "Енді мен сарайды салтанатты түрде ашамын. Менімен бірге ішіп-жеу үшін өзің кел. Мен сенің істегеніңдей істемеймін!" Өзінің тағы бір хатында, ЕА 4, Кадашман Энлиль Аменхотеп III-ге өзінің қызын әйел ретінде бермегеніне шағымданады, Аменхотептің "Ежелгі заманнан бері Мысыр патшасының қызы ешқашан [ешкімге] берілмеген" деген бұрынғы жауабын келтіреді. Егер ханшайымды алмаса, онда әдемі әйелді жіберуді сұрайды, бірақ дереу өзінің қызын алтынға айырбастауды ұсынады, ол жоспарлаған құрылыс жобасын қаржыландыру үшін қажет. ЕА 5-те Аменхотеп Кадашман Энлильдің қызы үшін берілетін сыйлықтардың толық тізімін егжей-тегжейлі жазады, және келісім шарттары бекітіледі.
In EA 3, Kadašman Enlil feigns offence about being overlooked for an invite to the isinnu festival. Disarmingly, however, he invites his “brother” (Pharaoh Amenhotep III) to his own inauguration. ‘Now I am going to have a grand opening for the palace. Come yourself to eat and drink with me. I shall not do as you did!”
In another of his letters, EA 4, Kadašman Enlil complains to Amenhotep III about not being given one of his daughters as a wife, quoting Amenhotep’s earlier response that “since earliest times no daughter of the king of Egypt has ever been given in marriage [to anyone]”. He urges that if he could not receive a princess, then a beautiful woman should be sent, but immediately follows up by proposing to exchange one of his own daughters for gold, needed to fund a building project he had in mind. In EA 5, Amenhotep writes to detail the long list of gifts that will be provided in exchange for Kadašman Enlil’s daughter, and the deal is sealed.
Құрылыс жұмыстары
Кадашман Энлиль I мен оның ұрпағы Кадашман Энлиль II-ге тиесілі жазуларды ажырату қиындық тудырады, екіншісі шамамен жүз жылдан кейін билік құрған. Тарихшылар Исиндегі Гуланың Эгалмаһы немесе Ларсадағы Шамшаға арналған Эбаббар ғибадатханасын қалпына келтіру туралы он алты жолды жазуы бар кірпіштердегі құрылыс жазуларын ертерек патшаға жатқызуға бола ма, жоқ па деген мәселеде пікір келіспеушілік тудырады. Ниппурдан табылған жазулар, оның ішінде зиккураттың шығыс баспалдағынан және басқа жерлерден алынған, Экурдағы (Энлильдің "Тау үйі") жұмыстарды сипаттайтын мөрленген кірпіштер, қызыл тамырлы алабұтадан жасалған төрт жазулы тақташа сынықтары, бес жолды агат камеялық құрбандық фрагменті, өрнектелген тас есік ұясы және тағы басқалары – бұл жазулардың бір бөлігін екі патшаның қайсысына да жатқызуға болады.
Билік ету мерзімі
Ниппурдан табылған экономикалық тақташада "Кадашман Энлильдің билігінің 15-ші жылы, Ташриту айының 18-і" деп көрсетілген. Патша есімінің алдында еркек жеке есімдік белгісінің (бір тік клинопись сызығы) көне нұсқасы қолданылуы және кейінгі патша тоғыз жылдан артық билік етпегендігі мүмкін болғандықтан, бұл тақташа оның ұрпағы есімдес емес, өзіне жатқызылады. Ниппурдан табылған және қазір Стамбул археология музейінде сақталып тұрған, әлдеқайда белгілі Бурна Буряш II, ол египеттік мұрағаттарда сақталған бірнеше хаттарды египеттік фараонға (Амарна хаттары) жазған.