Қызыл ағаш тұқымдасына жататын Callitris туысы – 16 түрі бар мәңгі жасыл қызыл ағаштар. Австралия мен Жаңа Каледонияда өседі, жапырақтары қабықша тәрізді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шоқ жапырақты ағаштар туысы
Genus of conifers
Callitris – кипарис тұқымдасына (Cupressaceae) жататын шоқ жапырақты ағаштардың туысы. Бұл туыста 16 мойындалған түр бар, олардың 13-і Австралияға енді, ал қалған үшеуі (C. neocaledonica, C. sulcata және C. pancheri) Жаңа Каледонияға тән. Бұл атау жақын туыс Actinostrobus туысының кейбір түрлерімен ортақ.
Callitris is a genus of coniferous trees in the Cupressaceae (cypress family). There are 16 recognized species in the genus, of which 13 are native to Australia and the other three (C. neocaledonica, C. sulcata and C. pancheri) native to New Caledonia. a name shared by some species of the closely related genus Actinostrobus.
Сипаттама
Олар кіші және орташа мөлшердегі ағаштар немесе биікке дейін жететін үлкен бұталар (C. macleayana). Жапырақтары мәңгі жасыл және қабықша тәрізді, бірақ жас көшеттерде ине тәрізді жапырақтары болады; C. macleayana-да ине тәрізді жапырақтар ағаш өмірінің бойы қабықша жапырақтарымен араласады. Қабықшалар бұтақтар бойында алты қатарға, үштен бірін алмастырып орналасады (C. macleayana-да көбінесе төрттен бірін алмастырып). Аталық шишалар кішкентай, ұзындығы және бұтақтардың ұштарында орналасқан. Әйелдік шишалар да бастапқыда көзге түспейді, 18–20 айда ұзындығы және еніне дейін жетіп, шар тәрізді немесе жұмыртқа тәрізді (C. macleayana-да сүйір) пішінге ие болады, алты қабаттасқан, қалың, ағаш тәрізді қабықшалары бар, үштен екі қатарға орналасқан (C. macleayana-да көбінесе 8 қабықша). Шишалар көп жылдар бойы ағаштарда жабық күйде қалады, тек өрттен кейін ғана ашылады; осы арқылы тұқымдар жаңадан тазартылған күйген жерде өсуге мүмкіндік алады.
They are small to medium sized trees or large shrubs, reaching tall (to in C. macleayana). The leaves are evergreen and scale like, but young seedlings have needle like leaves; in C. macleayana, needle like leaves are found mixed with scale leaves throughout the tree's life. The scales are arranged in six rows along the twigs, in alternating whorls of three (often in whorls of four in C. macleayana). The male cones are small, long, and are located at the tips of the twigs. The female cones start out similarly inconspicuous, maturing in 18–20 months to long and wide, globular to ovoid (acute in C. macleayana), with six overlapping, thick, woody scales, arranged in two whorls of three (often 8 scales in C. macleayana). The cones remain closed on the trees for many years, opening only after being scorched by a bushfire; this then releases the seeds to grow on the newly cleared burnt ground.
Таксономия
Тұқым екі бөлімге бөлінеді: атипиялық C. macleayana Октоклинис бөлімінде, ал қалған барлық түрлер Каллитрис бөлімінде. Кейбір ботаниктер C. macleayana-ны жекелеген түр ретінде қарастырады, яғни Octoclinis macleayana. C. macleayana Австралияның шығыс жағалауындағы ылғалды ормандарда ғана кездеседі; ал қалған түрлердің барлығы құрғақ жерлерде өседі. Каллитристің ең жақын туысы – Батыс Австралияның оңтүстік-батысындағы Актиностробус, оның конустары кішкентай, сүректік қабықшалардың бірнеше төменгі қабаттарынан тұрады. 2010 жылы Актиностробус және Каллитрис түрлерін зерттеу, 42 морфологиялық және анатомиялық белгілерді талдау негізінде Актиностробустың үш түрін кеңейтілген Каллитрис тұқымына жатқызады. 2010 жылы Тасманиядағы Лиа өзені маңынан олигоценнің ерте кезеңіне жататын Каллитристің қазбаланған жапырақтары мен конустары табылды. Бұл қазбаларға Callitris leaensis деген ат берілді және бұл тұқымның ең ерте белгілі өкілі болып саналады.
The genus is divided into two sections, with the atypical C. macleayana in sect. Octoclinis, and all the other species in sect. Callitris. Some botanists treat C. macleayana in a separate genus, as Octoclinis macleayana. C. macleayana is also distinct in occurring in rainforest on the east coast of Australia; the other species all grow on dry sites. The closest relative of Callitris is Actinostrobus from southwest Western Australia, which differs in its cones having several basal whorls of small sterile scales. A 2010 study of Actinostrobus and Callitris places the three species of Actinostrobus within an expanded Callitris based on analysis of 42 morphological and anatomical characters. In 2010, early Oligocene fossilised foliage and cones of Callitris were unearthed near the Lea River in Tasmania. The fossils were given the name Callitris leaensis and represent the oldest known representative of the genus.