Кіріспе

Австрия мен Швейцариядағы сержанттардың әскери шені – Вахтмейстер (Wm; неміс тілінде «басты күзетші» немесе «күзет шебері») – Австрия мен Швейцариядағы сержанттардың әскери шені. Ол сондай-ақ неміс тілді елдердегі азаматтық органдарда қолданылады (полиция, сот жүйесі, кеден қызметі, шекара қорғау). Вахтмейстер бастапқыда армияның күзет міндеттерін атқарған. Кейіннен ол атты әскер мен артиллериядағы фельдфебельге теңдесетін сержант шеніне айналды. Қазіргі Австрия мен Швейцариядан басқа, бұл шен Германия, Ресей және Польшада (wachmistrz) да қолданылған. Немец полициясында Вахтмейстер ең төменгі шенді білдірген; ол 1980-ші жылдары жойылған, бірақ униформадағы полиция патруліне қатысты халық арасында қолданылатын термин ретінде әлі де жиі пайдаланылады.

Тарихи негіздер

Бастапқыда вахтмейстер – әскердің күзет қызметіне жауапты күзетші, қарауыл немесе сенімді сақшы болған. Кейіннен ол атты әскер мен артиллерияның фельдвебельге тең дәрежелі әскери шенді офицеріне айналды. Ландскнехт әскерлерінде және 16 ғасыр қалаларында вахтмейстер – «соғыс тәжірибесі бар, шебер және адал адам» деген ресми атау болды, ол жоғары тұрған командирінің бұйрығына сәйкес әскери кешеннің қауіпсіздігіне жауапты болды және/немесе жаяу әскерге қамқорлық жасауға міндетті болды. Ол күзетшілерді ұйымдастырып, бақылауға алып, тәртіп пен назарды сақтауға жауапты болды, сондай-ақ күзет сөзді білуді қамтамасыз етті. Күзет қызметін көбінесе атты әскер атқарды, ал кейде атты әскер бүкіл әскерді күзетуге жауапты болды, мысалы, 1620 жылғы Бранденбургте осылай болған. Тұрақты әскерлер құрылғаннан кейін вахтмейстер атағы атты әскердің фельдвебеліне, содан кейін артиллерия мен басқа да қарулы күштерге жалпыға бірдей қолданылатын атаққа айналды. 1945 жылға дейін фельдвебельдің үш шеніне қатысты Unterwachtmeister, Wachtmeister және Oberwachtmeister тең дәрежелі шендері болды. 1970 жылға дейін ГДР Ұлттық Халық Армиясында артиллерия фельдвебелі вахтмейстер деп аталатын.

Польша

Польшада "Вахмистр" – атты әскерде қызмет атқаратын сержант болған.

Швейцария

Швейцария әскерінде Вахтмейстер (abbr. Wm, фр. sergent, итал. sergente) – офицер емес, сержанттық шен. Бұл шен капралдан жоғары, ал обервахтмейстерден төмен. «Армия XXI» реформасына дейін (2004 жылдың 1 қаңтарынан бастап күшіне енді) бұл шен әдетте Zugführer Stellvertreter (взвод командирінің орынбасары) лауазымына тағайындалатын. Алайда, 2014 жылдан бастап, жаңадан тағайындалған Вахтмейстер взвод командирінің орынбасары емес, топ командирі немесе көлік командирі (Gruppenführer, Wagenkommandant), мысалы, артиллериялық құрал командирі (Geschützführer) болуы керек. Біріккен Ұлттар Ұйымының миссияларында және НАТО-ның «Бейбітшілік үшін серіктестік» бағдарламасында Вахтмейстер шені ағылшын тілінде сержант (Sgt) деп аталады.