Кіріспе

Неміс концлагерінен аман қалған (1924–2021)

Эстер Бежарано (Лёви; 15 желтоқсан 1924 – 10 шілде 2021) – Аушвиц концлагерінен аман қалған соңғы куәгерлердің бірі. Ол Аушвиц әйелдер оркестрінің мүшесі болғандықтан аман қалды. Холокост естелігін сақтау үшін ол түрлі шаралармен, оның ішінде сөздерімен және музыкасымен белсенділік танытты. Ол Дахаудағы Макс Маннхаймер оқу орталығында жыл сайын өткізілетін Халықаралық жастар кездесулерінде тұрақты түрде сөз сөйлейтін.

Өмірбаян

Эстер Лёви есімді ол, Маргарет (Гейман) пен Рудольф Лёвидің қызы, Саарлуистегі еврей қауымдастығының бас канторы болған. Әкесі оны музыкаға қызығуға ынталандырды, ал Эстер фортепианода ойнауды үйренді. 1980 жылдардың басында ол қызы Эдна мен ұлы Жораммен бірге «Coincidence» музыкалық тобын құрды. Олар геттодан әндерді, иврит тіліндегі әндерді, сондай-ақ фашизмге қарсы әндерді орындады. Бежарано 2021 жылдың 10 шілдесінде Гамбургте 96 жасында қайтыс болды. Ол оркестрдің соңғы тірі қалған мүшелерінің бірі еді.

Марапаттар мен құрметтер

Бежараноға 2004 жылы Берлиндегі Адам құқықтары жөніндегі халықаралық лиганың Карл фон Оссиетцкий медалі табысталды. 2008 жылы Бежарано нацистік режимнің қуғындалғандарының одағының құрметті президенті атанды. 2010 жылы Герберт Веннер медалімен марапатталды. Бежарано 2012 жылдан бері Германия Федеративтік Республикасының Еңбегіне сіңгендер орденінің бірінші дәрежелі кресімен марапатталған. Ол 2013 жылы «бейбітшілік үшін және антисемитизмге, расизмге және фашизмге қарсы үздіксіз күресі» үшін ethecon ұйымының «Көк планета» сыйлығына ие болды. 2014 жылы ол Христиандық-иудей ынтымақтастығы қоғамының Кельн бөлімшесінің Гизберт Левин сыйлығымен марапатталды. Сол жылы 90 жылдық мерекесінде туған қаласы Сарлуидің құрметті азаматы атанды. 2016 жылы ол «Солидарлық және адамдық қадір-қасиет үшін сыйлық» (Preis für Solidarität und Menschenwürde) сыйлығын алды. 2019 жылы Гамбург Сенаты оған де сыйлығын табыс етті. 2020 жылы Вислох қаласындағы Gemeinschaftsschule мектебіне оның есімі берілді. Сол жылы ол расизм мен әлеуметтік оқшаулауға қарсы күресі және саяси белсенділігі үшін Герман Маас сыйлығымен марапатталды.

Жарияланымдар

Өмір үшін әндер. Curio Verlag, Гамбург, 1995 жыл, Маған Крюмель деп есім қойды. Curio Verlag, Гамбург, 1989 жыл.

Фильм

Эстер, Аушвиц оркестрінде аккордеон ойнайтын, Елена Вальсания режиссерлік жұмысы, Felìz – Edizioni SEB27, DVD кітапқа қосымша: Эстер Бежарано, "Аккордеонмен қыз. Аушвиц оркестрінен рэп музыкасына дейін", Антонелла Ромеоның редакциясымен, Бруно Майданың алғы сөзі, 2013 жылғы "SEB27" басылымы;