Кіріспе
Шахмат ашылуы Қабылданған патшайым гамбиті (QGA) – 1. d4 d5 2. c4 dxc4 жүргізілімімен сипатталатын шахмат ашылуы. Қабылданған патшайым гамбиті – қараның екінші жүргізілімінде 2...e6 (Патшайым гамбиті қабылданбады) және 2...c6 (Славян қорғанысы) кейін үшінші ең танымал нұсқа. Патшайым гамбиті король гамбитінен өзгеше, нағыз гамбит емес, себебі пешка қайтарылып алынады немесе қаралар оны тиімсіз ұстай алады. Қара әдетте пешканы қайтарып алуға мүмкіндік береді және ақтардың орталыққа қарсы ойынына жұмсалған уақытты пайдаланады. Қараның 2...dxc4 жүргізілімі ортаны қарсыласқа берумен байланысты, сондықтан ақтар орталықта кеңістікке ие болып, оны қараның позициясына шабуыл үшін пайдалануға тырысады. Дегенмен, қараның да қарсы шабуыл мүмкіндіктері бар. Егер ақтардың орталықты ұстап тұруына бөгет жасай алса, қаралар ақтардың орталық пешкаларын әлсіретіп, кейін c5 және cxd4 жүргізілімдері арқылы соңғы ойында басымдыққа ие болуға тырысады. Егер ақтар exd4 деп жауап берсе, d4-те оқшауланған пешка пайда болады, бұл орта ойында қызықты күреске әкелуі мүмкін. Егер ақтар d4-те бір фигурамен қайтарып алса, орталық тазаланады және көбінесе тең ойын туады. Шахмат ашылу энциклопедиясы (ЭКО) Қабылданған патшайым гамбитін D20-ден D29-ға дейінгі кодтармен жіктейді.
The Queen's Gambit Accepted (QGA) is a chess opening characterised by the moves:
1. d4 d5
2. c4 dxc4
The Queen's Gambit Accepted is the third most popular option on Black's second move, after 2 e6 (the Queen's Gambit Declined) and 2 c6 (the Slav Defense). The Queen's Gambit is not considered a true gambit, in contrast to the King's Gambit, because the pawn is either regained, or can only be held unprofitably by Black. Black usually allows the pawn to be recaptured and uses the time expended to play against White's centre. As Black's 2 dxc4 surrenders the centre, White will try to seize space in the centre and use it to launch an attack on Black's position. Black's game is not devoid of counterchances, however. If the white centre can be held at bay, Black will try to weaken White's centre pawns to gain an advantage in the ensuing endgame by playing c5 and cxd4 at some stage. If White responds with exd4, the result will be an isolated pawn on d4 – which can also lead to a keen middlegame battle. If White recaptures with a piece at d4 instead, the centre will be liquidated and a fairly even game will usually ensue. The Encyclopaedia of Chess Openings (ECO) classifies the Queen's Gambit Accepted under codes D20 to D29.
Тарих
Патшайымның қабылданған гамбиті 15 ғасырдың басында әдебиетте еске алынса да, осы ашылудың алғашқы қазіргі заманғы идеяларын 1886 жылы Вильгельм Штейнц пен Йоханнес Цукерторт арасындағы әлем чемпионаты таныстырды. Осыған дейін қараның ойыны c4 пешкасын ұстап тұруға бағытталған еді. Штейнцтің жоспары пешканы қайтару, бірақ аққа d4-те оқшауланған пешкамен нұқсан келтіру, содан кейін осы әлсіздікті пайдалану үшін ойнау болды. Қазіргі заманғы қарастыруларға қарамастан, 20 ғасырдың басында, тіпті Александр Алехин қара үшін одан әрі идеяларды енгізген кезде де, бұл ашылудың беделі шамалы күмәнді болды. Ол 1930 жылдары жоғары деңгейде ойнала бастады, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Үнді қорғаныстары кеңінен таралғандықтан, танымалдылығы төмендеді. 1990 жылдардың соңында әлемдік элитаның бірнеше ойыншылары өз репертуарларына Патшайымның қабылданған гамбитін қосты, және қазіргі уақытта бұл дебюттің дұрыс екені есептеледі.
Негізгі өзгерістер
1. d4 d5 2. c4 dxc4 кейін ең көп таралған жүріс 3. Nf3, бірақ күшті гроссмейстерлер ойнаған басқа да жүрістер бар. Төмендегі негізгі варианттар танымалдылығы бойынша реттелген.
3...Nf6 4.e3
4. Qa4+ Мангейм вариациясына алып келеді, бұл 1934 жылғы Әлем шахмат чемпионаты өткен қалалардың бірінде қабылданғандықтан осылай аталған, тіпті бұл жүру бұрыннан белгілі болғанмен. Қара 4 Nc6 соңында оңай теңдікке қол жеткізеді, сондықтан бұл вариация сирек кездеседі. Грандмастерлер Михал Красенков және Ульф Андерссон бұл вариацияны бірнеше рет ойнаған. 4. Nc3 Екі жылқы вариациясына алып келеді, бұл нағыз гамбит, себебі ақтар енді 4 a6 5. e4 b5 соңында c4 пешкасын қайтарып алуға үміттенбейді. Ақтардың күшті центрде болуы өте күрделі ойынға әкеледі. Қара бұл вариацияға түсуге міндетті емес, ал 4 Nc6, 4 e6 және 4 c6 сәйкесінше Чигорин қорғанысына, QGD Вена вариациясына және Славян қорғанысына өтеді.) 5. Bxc4 e6, әдетте берік позицияға алып келеді, бірақ егер ақтар 6. Qb3 Bxf3 7. gxf3 Nd7 сызығында қараның патшайым қанатындағы әлсіздігін дереу пайдалануға тырысса, ойын өткір болуы мүмкін. Бұл жағдайда қаралар үлкен фигуралық белсенділікке ие болып, ақтардың патшалық қанатындағы пешкаларын құрбандыққа шалуға ақы төлейді.
3.Q4+
Патшаша 3-ке қарап тексереді. Qa4+ Nc6 4. Nf3 жылдамдықпен Qxc4 арқылы ұстаған қалауын қайтарып алады, бірақ патшайымның ерте шығуы қараға оны мазалау арқылы уақыт ұтуға мүмкіндік береді, сондықтан бұл партия ағыны сирек таңдалады.