Кіріспе

Элизабет Джонсон (құрметті аты Джервис; 4 ақпан 1689 – 17 наурыз 1752), көбінесе "Тетти" деп аталатын, Бирмингем саудагері Генри Портердің жесірі, кейіннен ағылшын жазушысы Сэмюэл Джонсонның әйелі болды, одан бұрын қайтыс болды.

Өмірбаян

Елизавета 1689 жылдың 4 ақпанында дүниеге келді және сол жылдың 16 ақпанында Ұлы Питлингте (Питлинг Магна деп те аталады) крещение рәсімінен өтті. Ол Ұлы Питлингтің Уильям Джервисінің (21 маусым 1659 – 1 қаңтар 1695) және оның әйелі, Генри Дарллдың қызы Энннің қызы еді. Ол үш апасы мен үш інісінің ортаншы қызы болды. Үлкен әпкесі 11 жасында, кішісі 4 жасында қайтыс болғандықтан, Елизавета ересекке жеткен жалғыз қыз еді. 1708 жылдың шілдесінде Елизавета әжесінен, Елизавета Джервистен, барлық үй жиһазын, сондай-ақ күміс заттарды, жүзіктерді және ақшаны мұра етті. Ол сонымен қатар әжесінің қалған мүлкінің жартысын мұралады, ал қалған жартысы анасы Аннаға тиді. Елизавета 4 ақпан 1715 жылы (ол 26 жасқа толған күні) Генри Портерге (крещение рәсімі 12 шілде 1691 – қыркүйек 1734) үйленді. Генри Бирмингемдегі саудагер болған, бірақ ол табысты кәсіпкер болған жоқ, ал оның қайтысынан кейін Елизавета оның қарыздарының бір бөлігін төлеуге мәжбүр болды. Олардың үш баласы болды, олардың барлығы баласыз қайтыс болды: Люси (1715 жылы туған) Сэмюэл Джонсонның анасымен Личфилдте тұрып, оның дүкенінде жұмыс істеді; Джервис Генри (1718 жылы туған) теңіз офицері болып, Лондонда қоныстанды; Жозеф (шамамен 1724 жылы туған) Лондондағы табысты кәсіпкер болды. 1732 жылы Елизавета мен Генри Портер Джонсонмен дос болды (онымен алғаш кездескенде ол қызы Люсиге: "Бұл мен кездескен ең ақылды адам" деді), ал Портер қайтыс болғаннан кейін Джонсон оған махаббат білдірді. Оның оны "Тетти" немесе "Тетси" деп лақаптап атауы "Элизабет" есімінің аймақтық қысқартуы еді. Олар 9 шілде 1735 жылы Дербидегі Сент-Вербург шіркеуінде үйленді, бұл оқиға жыл сайын қайталанады. Ол кезде Джонсон 25 жаста, ал Елизавета 46 жаста еді, және Джонсон мен Портер отбасылары екеуі де бұл некеге ынталы болған жоқ. Оның 600 фунт стерлингтен астам қалыңдығы Личфилдке жақын Эдиалдағы жеке мектеп – Эдиал Холл ашуға жұмсалды. Оның сәтсіздікке ұшырағаннан кейін 1737 жылы Джонсон Лондонға көшті, ал ол сол жылы оған қосылды. Өмірінің соңғы жылдары ол денсаулығының нашарлауына ұшырады, бұл алкоголь мен опиатты дәрі-дәрмектердің әсерінен күшейді. Джонсонның қолдауымен жұмыс істеген кедей дәрігер Роберт Левет оның өлімін Джонсонға байланыстырды. Ол 63 жасында қайтыс болды және Бромли шіркеуіне жерленді. Джонсон оның қабір тасына жазған латын жазуында оны әдемі, білімді, тапқыр және ізгі деп сипаттады ('formosae, cultae, ingeniosae, piae'). Джонсон бұл некені "екі жақтың да махаббатымен болған одақ" деп атады және оны әрдайым сүйіспеншілікпен және қайғымен еске алатын, әсіресе оның қайтыс болған күнінің мерейтойында. Алайда, оның ең толық сипаттамалары Джонсонның замандастары мен өмірбаяндарынан, оның бұрынғы шәкірті Дэвид Гаррик, Хестер Трал және Томас Б. Маколей сияқты бейтарап емес көзқарастардан алынған: соңғысы оны "жарты дюйм қалыңдықпен боялған, жарқыраған түстерге киінген, провинциялық мақтанышпен әрекет ететін қысқа бойлы, семіз, қарапайым әйел" деп сипаттады. Он тоғызыншы және жиырмасыншы ғасырлардағы жазушы және эссеші Элис Мейнелл осы сыншыларды жақтырмаушылықтары үшін сынап, оны одан да мейірімді бағалады.