Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық жазушы (1917–2014)
British writer (1917–2014)
Уильям Франклин Эш MBE (30 қараша 1917 – 26 сәуір 2014) – АҚШ-та туған британдық жазушы, хабаршы және марксист, ол Екінші дүниежүзілік соғыста Канада Корольдік әуе күштерінің ұшқышы болып қызмет еткен. Ол атып түсіріліп, соғыс тұтқынына айналып, қашып құтылуымен белгілі болды.
William Franklin Ash MBE (30 November 1917 – 26 April 2014) was an American born British writer, broadcaster and Marxist, who served as a fighter pilot with the Royal Canadian Air Force in World War II. He was shot down, made a prisoner of war, and was noted as an escaper.
Ерте өмір
Техас штатының Далас қаласында қарапайым отбасында дүниеге келген Эш, АҚШ-тың Ұлы депрессиясы кезінде маусымдық жұмысшы болып жұмыс істеді және Техас университетін бакалавр дәрежесімен бітірді. Ақша табу және автор ретінде өзін жетілдіру үшін оның жазған эсселерінен өте жақсы оқушылар пайдаланды. Осы шақта Испанияда Азамат соғысы басталды. Көп жағдайда саяси көзқарасы болмаған Эш, зорлық-зомбылық жасаушылар мен фашизмге деген жек көру сезімінен туындаған ынтамен, егер 21 жасқа толғанда соғыс жалғасып тұрса, онда Абрахам Линкольн бригадасына қосылатынын шешті.
Born into a lower middle class family in Dallas, Texas, Ash was a migrant worker during the U. S. Great Depression, and graduated from the University of Texas with a BA degree, writing privileged pupils' essays to gain money and also for his personal development as an author. Around this time, the Spanish Civil War broke out, and the largely apolitical Ash, driven by a hatred of bullies and fascism, decided that if the war was still going when he turned 21, being old enough to fight, he would join the Abraham Lincoln Brigade.
Екінші дүниежүзілік соғыс қызметі
1940 жылы 22 маусымда Онтарио штатының Виндзор қаласында Канада Корольдік әуе күштеріне қабылданып, қызметке түсті. 1940 жылы 20 шілдеде No.1 бастапқы оқу мектебінде негізгі дайындығын аяқтады, ал 1940 жылы 14 қазанда оқуын бітіргеннен кейін жетекші ұшақшы қызыметіне көтерілді. Ұшқышқа дайындыққа қабылданғаннан кейін Эш No.12 бастауыш ұшу мектебіне жіберілді және 1940 жылы 30 қарашада оны бітірді. No.31 қызметтік ұшу оқу мектебіне жіберілді, онда бір моторлы истребительдерді ұшқылауды үйренді. Бітірген соң, 1941 жылы 25 наурызда офицерлік шен берілді. 1941 жылы 3 сәуірде Эш Англияға аттанды, ал онда операциялық дайындық бөлімінде оқуын аяқтағаннан кейін No. 411 эскадрильясына қосылды. Ол көптеген қорғаныс және шабуылдық миссияларда, соның ішінде неміс Scharnhorst және Gneisenau линкорларына жасалған шабуылдарда Spitfire истребителімен қатысты. 1942 жылы No. 411 эскадрильясымен бірге Франция үстінен "Big Wing" истребительдерімен әуе шабуылына қатысты.
Ash enlisted in the Royal Canadian Air Force at Windsor, Ontario, on 22 June 1940. He did his basic training at No.1 Initial Training School from 20 July 1940, and he was promoted to leading aircraftman on graduation on 14 October 1940. Having been accepted for pilot training, Ash was posted to No.12 Elementary Flying Training School, from where he graduated on 30 November 1940. Posted to No. 31 Service Flying Training School, he learned to fly single engine fighters. On graduation, he was commissioned on 25 March 1941. Ash was assigned to Embarkation Depot on 3 April 1941 for the voyage to England, where he completed a period with Operational Training Unit before joining No. 411 Squadron RCAF. He flew Spitfires in many defensive and offensive missions, including an attack on the German battleships Scharnhorst and Gneisenau. In 1942, he flew in "Big Wing" fighter sweeps over France with No. 411 Squadron RCAF.
Соғыс тұтқыны
1942 жылғы 24 наурызда Коминс электр станциясына шабуыл жасау мақсатымен ұйымдастырылған міссиялардың бірінде Аш Хорнчерч әуе күштерінен Supermarine Spitfire Mark Vb ұшағымен ("AB281" сериялық нөмірімен) ұшып шықты. Ол эскадрильяның үш ұшқышының бірі болды, олардың барлығы Jagdgeschwader 26 истребительдері тарапынан атылып түсірілді. Аш Виейль-Еглиз қаласының маңына құлап, Каледен шамамен 15 шақырым қашықтықта жерге қонды. Француз қарсыластары оны Лилль қаласына, содан кейін Парижге жеткізді. 1942 жылғы мамыр айының соңында Парижде тұтқындалып, Офлаг XXI B, Шубин лагеріне қамалды. 1942 жылғы қыркүйекте ол бір әскермен жеке басын алмастырып, жұмыс тобына қосылды, бірақ сол түнде қайта тұтқындалды. 1943 жылғы көктемде ұшқыш лейтенант Аш және тағы 32 адам Гарри Дей мен Питер Стивенспен бірге Oflag XXI B лагерінен латрина арқылы жасалған туннель арқылы қашып шықты. Бір серігімен Варшаваға жетуге тырысты, бірақ төрт күннен кейін қайта тұтқындалды. Көп ұзамай ол Сагандағы Stalag Luft III лагеріне ауыстырылды, онда ол қашу комитетінің белсенді мүшесі болды. Келесі 21 айда, басқа әскерлер Саганнан Stalag Luft VI, Heydekrug лагеріне ауыстырылғанда, Аш өзінің жеке басын өзгертіп, олармен бірге жүріп кетті. Оның басшылығымен жаппай қашу үшін туннель салынды, бірақ он тұтқын қашып кеткеннен кейін туннель ашылды. Аш әрекетін жалғастырып, ақырында бостандыққа шықты. Ол Ковноға баратын жүк вагонына отырды, бірақ станса күзетшілері оны тауып алып, Саганға қайтарды. 1945 жылғы сәуірде босатылғаннан кейін жасалған есепте ол 1942 жылғы маусымда үш күнге жуық Дулаг Лют (Оберусель) лагерінде, содан кейін 1942 жылғы маусымнан қыркүйекке дейін Сагандағы Stalag Luft III, 1942 жылғы қыркүйектен 1943 жылғы сәуірге дейін Stalag XXI B (Шубин) лагерінде, 1943 жылғы сәуір мен мамыр айларында Stalag Luft III лагерінде, содан кейін 1943 жылғы мамырдан тамызға дейін Stalag Luft VI (Хейдекруг) лагерінде, 1943 жылғы тамыздан 1945 жылғы қаңтарға дейін Stalag Luft III лагеріне қайта оралды, ал соңында 1945 жылғы қаңтардан сәуірге дейін Вестертимкедегі Marlag Milag Nord теңіз лагерінде болды. Аш екі рет тыңшылық қылғандықтан өлім жазасына кесілген. Осы жағдайлардың бірінде Люфтваффе Аш әуеші болғандықтан оны өздерінің қарауына алуға құқылы екенін дәлелдеді, осылайша оны өлім жазасын кескен гестаподан алып алды. Соғысты ұшқыштар лейтенанты шенімен аяқтады. 2015 жылғы тамызда BBC хабарлағандай: "Өткен жылы 96 жасында қайтыс болған Аштың некрологында ол 1963 жылы түсірілген "Ұлы қашу" фильмінде Стив Маккуин сомдаған Виржил Хилтс кейіпкерінің прототипі болған деген аңыз бар. Ол мотоцикл ұрлап, Швейцарияға қашуға тырысады, бірақ тікенді сым торабын секіріп өту кезінде ұсталады". BBC хабарламасында "Аш бұл мәлімдемені қарапайымдылықпен жоққа шығарды. Біріншіден, ол мотоциклмен жүрмегенін айтты. Екіншіден, ол фильмнің негізі болған Stalag Luft III лагерінен қашуға қатыспаған. Бірақ ол қатыспаған себебі - ол тағы бір қашу әрекеті үшін жаза ретінде 'изоляторда' [ ] отырған". Ол сонымен қатар өзінің академиялық білімін де пайдаланып, "Марксистік мораль" атты зерттеу жұмысын жариялады. Кейінгі өмірінде Аш бірнеше жыл Ұлыбритания Жазушылар гильдиясының төрағасы болып қызмет етті және BBC радиосының сценарий оқырманы, кейін Сохо театрының әдеби менеджері ретінде жұмыс істеу арқылы жас жазушыларды қолдауға көмектесті. Оның "Радиодрама жазудың жолы" атты кітабы 20 жылдан астам уақыт бойы осы тақырыптағы ең жақсы нұсқа болып саналды. Кейін ол BBC радио драма бөлімінде сценарий оқырманы ретінде фрилансер ретінде жұмыс істеді.
On one of these missions to attack Comines Power Station on 24 March 1942, flying Supermarine Spitfire Mark Vb (serial number "AB281") from RAF Hornchurch, Ash was one of three of the squadron's pilots shot down by Jagdgeschwader 26 he crash landed at Vieille Église, about 15 miles from Calais, and was smuggled by the French Resistance to Lille and onward to Paris. He was arrested in Paris at the end of May 1942 and imprisoned at Oflag XXI B, Szubin. In September 1942, he exchanged identities with an army private and joined a fatigue party, from which he escaped, only to be recaptured the same night. In the spring of 1943, Flight Lieutenant Ash and 32 others escaped from Oflag XXI B through the latrine tunnel with Harry Day and Peter Stevens. With a companion, he tried to reach Warsaw, but was recaptured four days later. Shortly afterwards, he was transferred to Stalag Luft III, Sagan, where he was an active member of the escape committee. For the next 21 months, when other ranks were being transferred from Sagan to Stalag Luft VI, Heydekrug, Ash changed his identity and accompanied them. Under his direction a tunnel was later made for a mass escape, but the tunnel was discovered when 10 prisoners had got away. Ash continued the attempt and eventually gained his freedom. He boarded a goods train for Kovno, but was discovered by station guards and returned to Sagan. His de briefing after liberation from captivity in April 1945 records the places where he was imprisoned as Dulag Luft (Oberusel) for about three days in June 1942, then Stalag Luft III at Sagan from June to September 1942 Oflag XXI B (Schubin), where he was held from September 1942 to April 1943, back to Stalag Luft III for April and May 1943, and then Stalag Luft VI (Heydekrug) from May to August 1943 before return to Stalag Luft III for the period August 1943 to January 1945 and finally the naval camp Marlag Milag Nord at Westertimke from January to April 1945. Ash was reportedly twice sentenced to death as a spy. On one of these occasions the Luftwaffe successfully argued that they should have custody of Ash because he was an airman, thereby taking him from the Gestapo who had sentenced him to death. He ended the war as a flight lieutenant. In August 2015, the BBC reported: "When Ash died aged 96 last year his obituaries noted that he was said to have been the model for Virgil Hilts, the lean, leather jacketed airman played by Steve McQueen in the 1963 film The Great Escape". steals a motorbike and tries to escape to Switzerland but is caught while using it to jump barbed wire barricades. The BBC report noted that "Ash modestly denied the claim. For one thing he didn't ride a motorbike, he said. For another, he did not take part in the breakout from the Stalag Luft III camp, on which the movie is based. But the reason he did not participate is that he was locked up in the 'cooler' [ ] as punishment for another escape attempt". He also brought his academic background to bear on the subject, publishing a study entitled Marxist Morality. In later life Ash served for several years as chairman of the Writers' Guild of Great Britain and helped to encourage young writers through his work as a script reader for BBC Radio and later as literary manager at the Soho Theatre. His book The Way to Write Radio Drama remained the best on the subject for more than 20 years. Later, he was able to work as a freelancer for the BBC's radio drama department as a script reader.
Жеке өмір
Эштің 1946 жылы Патриция Рэмболтқа жасаған алғашқы некесі ажырасып, олардан ұл мен қыз дүниеге келді.
Ash's first marriage, in 1946 to Patricia Rambault – with whom he had a son and a daughter – was dissolved.