Кіріспе
Британдық актер Стивен Умфревилл Хей Мюррей (6 қыркүйек 1912 – 31 наурыз 1983) – ағылшын кино, радио, театр және теледидар актері болған.
Stephen Umfreville Hay Murray (6 September 1912 – 31 March 1983) was an English cinema, radio, theatre and television actor.
Өмірбаян және білім
Ол Атолл герцогы басқаратын Мюррей кланының мүшесі, Линкольнширдегі Партниде, Йоркширдің Солтүстік жағындағы Кирби Ноулдің пасторы Чарльз Мюррей мен Мейбелдің (туған тегі Умфревилл) ұлы ретінде дүниеге келді. Ол Рочестер епископы Джордж Мюррейдің шөбересі, ал дипломат сэр Ральф Мюррей оның үлкен ағасы болды. Ол Эссекстің Брентвуд мектебінде және Лондонның Корольдік драмалық өнер академиясында білім алды. Сонымен қатар ол комедия актері Ал Мюррейдің атасы болды.
Актерлік мансап
Мюррей өзінің ең үлкен атағын жаңа №1 ретінде тапты, кейіннен BBC радиосындағы «The Navy Lark» спектаклінде лейтенант-коммандер болып тағайындалды. Оның кинодағы дебюті 1938 жылғы «Пигмалион» фильмінде Элиза мен Фреддидің (Венди Хиллер мен Дэвид Три) махаббат құмарлығын үзіп қырқып, екінші полиция қызметкері рөлі болды. 1941 жылы «Премьер-министр» фильмінде Джон Гилгудтың Дизраэли рөліне қарсы Глэдстонды ойнады. 1943 жылы «Андерковер» атты Элинг соғыс фильмінде доктор Стефан Петрович рөлін сомдады. Оның басқа да маңызды фильмдердегі рөлдерінің қатарында «Лондон маған тиесілі» (1948, бірнеше онжылдыққа қартайып көріну үшін ауыр макияж жасалған) және Теренс Фишердің «Төрт жақты үшбұрыш» (1953) фильміндегі басты рөл бар. Ол 1958 жылғы «Екі қаланың әңгімесі» фильмінде қарт доктор Манеттей рөлін ауыр макияжбен тағы да сомдады. Мюррей 1933 жылы Стратфорд-апон-Эвонда сахнада тұңғыш рет өнер көрсетті, онда «Макбет» пьесасындағы Сейтон сияқты кішігірім рөлдерді ойнады. Кейіннен ол Малверн фестивалінде және Бирмингем репертуарлық театрында маусымдар өткізді, онда Гамлетті ойнады. Ол Лондондағы «Олд Вик» театрында Лоуренс Оливье мен Тайрон Гатримен бірге жұмыс істеді. Сонымен қатар ол Реджентс-парктегі Ашық ауа театрында және Вест-Эндте өнер көрсетті. 1940 жылы Вестминстер театрында Джон Дринкуотердің «Абрахам Линкольн» пьесасындағы атау рөлін ойнады. Ол Джордж Бернард Шоудың көптеген пьесаларында ойнады, сондай-ақ кейіннен Лондонның «Мермейд» театрында және Канаданың Онтарио штатындағы Стратфордта өнер көрсетті. Телевизияда ол «Доктор Финлейдің ісі» сияқты бағдарламаларда ойнады және Свенгали рөліне ие болды. 1952 жылы ол «Олд Вик» театрына Король Лир рөлін ойнауға оралды және осы қойылыммен Еуропаны аралады. Бірнеше жылдан кейін радиода Лир рөлін ойнады. Радио Мюррейдің ең табысты актерлік салаларының біріне айналды, ол 300-ден астам пьесада өнер көрсетті. Ол 1949 жылы Флора Робсонмен бірге «Макбет» рөлін ойнады, бұл теледидарда (Рут Лоджбен) ойнағаннан кейін бір ай өткен соң болды, екі медиумның аудиториясы өте әртүрлі болды. 1960 жылы радиода қайтадан сол рөлді ойнады. Ол 1951 жылы Эльспет Марч пен Фэй Комптонмен бірге «Қысқы ертегіде» және 1966 жылы Рейчел Гурни мен Эдит Эванспен бірге Леонт рөлін жақсы ойнады. Ол Шекспирдің «Афинаның Тимоны» рөлін 1961 жылы да, 1975 жылы да ойнады. 1964 жылы ол Марлоудың «Тамбурлайн» пьесасы бойынша BBC радиосындағы атау рөлін ойнады, онда Шейла Аллен Зенократ рөлінде, ал Тимоти Уэст, Эндрю Сакс, Джосс Акленд, Габриэль Вулф, Брюс Конделл және сол заманғы басқа да танымал шекспирлік актерлер ойнады. Ол Эдвард Саквилл Уэсттің «Құтқару» радио эпосының екі нұсқасын жасады, онда ол Одиссей рөлін ойнады. 50-ші жылдардағы басқа классикалық рөлдерге Марлоудың «Доктор Фауст», Джон Габриэль Боркман және Брэнд, сондай-ақ Кальдеронның «Заламея мэрі» кіреді. Алайда, оның ең ұзаққа созылған рөлі 1960 жылдан 1977 жылға дейін ойнаған «The Navy Lark» спектакліндегі «№1» рөлі болды. 1970 жылы Мюррей Гленда Джексонмен бірге Би-би-сидің «Елизавета R» драмалық сериалында ойнады, бұл сериал Елизавета I патшайымның өмірі мен билігіне арналған. Бұл фильмде ол Елизаветаның құпия қызметінің басшысы сэр Фрэнсис Уолсингхэмді және оның жұмысы Шотландия королевасы Мэридің сотына және өлім жазасына әкелген Бэбингтон заговорын әшкерелеген белгілі пуританин рөлін ойнады. 1970 жылдары да ол қиын рөлдерді ұнататын, мысалы, Август Стриндбергтің «Дамаскқа» пьесасында Зена Уокермен бірге. Оның экспрессивті дауысы көбінесе рөлдерінде қиналып, белгісіз болды, сондықтан ол Альберт Камюдің Париж сахнасына аударған және бейімделген Дино Бузатидің «Ауруханалық жағдай» пьесасына өте қолайлы болды. Ол сонымен қатар Питер Тегельдің «Rocklife» сияқты жаңа радио жұмыстарына қатысты. 1970 жылы ол BBC радиосының «Соғыс және бейбітшілік» бағдарламасында ескі Принц Болконский рөлін ойнады. Ол өзінің ғылыми фантастикадағы тәжірибесін радиодағы Брюс Стюарттың «Тор Сэндс тәжірибесі» арқылы сынады.
Жеке өмір
Мюррей 1937 жылы Джон Джозеф Мой Баттерфилдтің қызы Джоан Алестаға үйленді. Ол 1983 жылдың 31 наурызында 70 жасында Лондонда қайтыс болды. Олардың жалғыз баласы, қызы Аманда әкесімен бірге «The Navy Lark» атты бірнеше эпизодта ойнады.