Рудольф Видоефт: Америкалық саксофоншының өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Американдық саксофонист (1893–1940)

Рудольф Корнелиус Видофт (3 қаңтар 1893 – 18 ақпан 1940) – американдық саксофонист, оның шығармалары мен жазбалардағы сололары аспапты кеңінен танымал етуге ықпал етті.

Өмірбаян

Мичиган штатының Детройт қаласында туған, неміс иммигранттарының ұлы, жас кезінде Видоефт отбасылық оркестрінде ойнай бастады, алдымен скрипканы, содан кейін кларнетті таңдады. Ол Нью-Йоркке көшіп, Frisco Jass Band тобымен бірқатар сәтті клиптер жариялағаннан кейін, әлі де сирек кездесетін аспап болған саксофонға ауысты. 1910 жылдары ол виртуоз саксофонист ретінде танылып, көптеген әртүрлі жазба компаниялары үшін 300-ден астам жазба жасады және саксофонды АҚШ-та да, шетелде де кеңінен танымал етуге үлкен үлес қосты. Оның басты аспабы – С мелодиялық саксофон, ол 1910 жылдардан 1930 жылға дейін өте танымал болды. Ол кейде E-flat альт және B-flat сопрано саксофондарда да ойнап, жаздыратын. Оның стилі рагтайм әсерімен жазылған ұзақ легато фразаларының арасындағы жылдам, анық айтылған ноталармен ерекшеленді. Ноталардың жылдам орындалуына қос және үш тілмен ойнаудың жетілдірілген техникалары мүмкіндік берді, бұл техника қола аспаптарда (труба, тромбон және т.б.) мен флейташылардың өнерінде де қолданылады. Ол сондай-ақ өзінің ерекше вибрато стилімен де танымал болды, ол ойнаған жылдарының соңында кеңейді. Алғашқы жылдары Видоефт вибратоны сирек қолданды. Видоефт мүйізі арқылы әртүрлі "дыбыс эффекттерін" – тілді соғу және "күлкіні" (нотаның биіктігін өзгерту/бүктеу) қолданды, бұл оның ерекше вибратосымен бірге музыкалық репертуарының маңызды бөлігіне айналды. Ол өзінің ойнауына ерте джаз элементтерін енгізгенімен, стильдік тұрғыдан джазға дейінгі суреткер болып қалды. Оның түпнұсқа композицияларының арасында «Вальс Эрика», «Вальс Льюэллин», «Саксема», «Саксофобия» және «Сакс о Фун» сәтті болды. 1920 жылдарға дейін ол өте танымал ойын-сауықшы болып қалып, радиода жиі өнер көрсетті, бірақ мансабы 1930 жылдарға қарай стилі көрермендерге ескіргендей сезілді. Ол бір кезде Руди Валлидің тобында, содан кейін Францияда жұмыс істеді. 1930 жылдардың ортасынан бастап ол ойнауын тоқтатты және сәтті болмаған бірнеше кен инвестицияларына қатысты. Руди мен оның әйелі Мэри Видоефттың қарым-қатынасы олардың әсем өмір салтын ұстап тұрудағы қиындықтар мен алкогольге тәуелділік салдарынан шиеленісті болды. 1937 жылы ол әйелінің пышақпен шабуынан мерт болуге асығысқан. Алайда, жұбайлар татуласып, сол жылы Руди соңғы радио өнерін көрсетті. Ол 1940 жылдың 18 ақпанында Нью-Йорктегі Флашингте бауыр циррозынан қайтыс болды.

Born in Detroit, Michigan, the son of German immigrants, at a young age Wiedoeft started playing with his family orchestra, first using a violin, then a clarinet. He relocated to New York City and, after a series of successful clarinet recordings with his Frisco Jass Band, switched to saxophone, then still an unusual instrument. He became known as a virtuoso saxophonist during the 1910s, made more than 300 recordings for many different record companies, and did much to popularize the saxophone as an instrument in both the U. S. and overseas. His main instrument was the C melody saxophone, a variety which was immensely popular from the 1910s until about 1930. He also played and recorded sometimes using E flat alto and B flat soprano saxophones as well. His style was noted for very rapid runs of well articulated notes in between long legato phrases in a ragtime influenced style. The rapidly articulated notes were made possible by the advanced techniques of double tonguing and triple tonguing, similar to those used by brass (trumpet, trombone, etc.) players and flutists. He was also known for his style of vibrato, which was very wide during the later years of his playing. During his earlier years, Wiedoeft's use of vibrato was quite spare. Wiedoeft employed several other 'sound effects,' such as slap tonguing and "laughing" (altering/bending the pitch of the note) through his horn, and alongside his very distinguishable vibrato, became a part of his musical repertoire. While he incorporated some elements of early jazz into his playing, he remained stylistically a pre jazz artist. Some of his original compositions were successes, notably Valse Erica, Valse Llewellyn, Saxema, Saxophobia, and Sax o Phun. He remained a very popular entertainer into the 1920s and performed regularly by radio, but his style started to sound more and more dated to the public as his career continued into the 1930s. He worked for a while in Rudy Vallee's band, then for a while in France. From the mid 1930s on, he essentially stopped playing and was involved in several mining investments that were not successful. Rudy and his wife Mary Wiedoeft had a difficult relationship partially due to difficulties of maintaining their rather flamboyant lifestyle and alcohol abuse. During 1937, he was nearly killed when he was stabbed by his wife. The couple reconciled, however, and during the same year, Rudy made his last radio performance. He died in Flushing, New York, on February 18, 1940, from cirrhosis of the liver.

Мұра

1920 жылға дейін Холтон аспаптар компаниясы бұрынғы саксафон үлгілерінен алынған мүмкіндіктерді бейімдеп, оларды "Руди Видофт моделі" деп сатты. Дегенмен, Видофттың осындай аспаптарда шын мәнінде ойнағаны күмәнді. Видофттың бірнеше бауырлары да кәсіби музыканттар болды, олардың ең танымалсы – Батыс жағалауындағы оркестр жетекшісі Херб Видофт (1886–1928).