Британдық-үнділік армия офицері Джон Николсонның өмірі мен қызметі

Кіріспе

Англо-ирландтық британдық армия офицері

Бригадир генерал Джон Николсон (11 желтоқсан 1822 – 23 қыркүйек 1857) – британдық армиядағы ағылшын-ирландтық офицер, Британдық Үндістандағы карьерасы кезінде танымал болған. Ирландияда туған Николсон жас кезінде Үндістанға көшіп, Шығыс Үндістан компаниясында қызметке тұрды. Өмірінің көп бөлігін компанияның билігін кеңейтуге арнап, Бірінші ағылшын-афған соғысы, Бірінші және Екінші ағылшын-сик соғыстары сияқты көптеген қақтығыстарға қатысты. Николсон Британдық Үндістанның шекаралық провинцияларында, әсіресе Пәнджабта Генри Лоуренстің саяси офицері ретінде аңызға айналды және Солтүстік-Батыс шекарасын құруға зор үлес қосты. Николсонның әскери мансабындағы ең маңызды сәт – 1857 жылғы Үндістан көтерілісін басудағы шешуші рөлі болды, осы қақтығыста ол қаза тапты. Каризматикалық және авторитарлық тұлға болған Николсонның өмірі даулы оқиғаларға толы, оның мұрасы екіге бөлінген. Замандастары Николсонды Үндістан көтерілісін басудағы маңызды тұлға ретінде бейнелесе, ал соңғы тарихи зерттеулерде ол "империялық психопат", "құлықсыз, маньякалық мінезді, гомосексуалдық зорлық-зомбылыққа бейім, қауіпке салқын қарайтын өршіл" деп сипатталды. Оның ерекше дене бітімі мен батылдығы мен зорлық-зомбылығы туралы әңгімелер Солтүстік-Батыс шекарасының көптеген тайпалары арасында оған мифтік мәртебе берді, тіпті оны қадір тұтып, дінге келтірді.

Өмірбаян

Николсон 1822 жылдың 11 желтоқсанында Ирландияның Дублин қаласында доктор Александр Джафрей Николсон мен Клара Хогтың үлкен ұлы ретінде дүниеге келді. Олар екеуі де Ирландияға Алстер Плантациясының аясында көшіп келген шотландтық протестант қоныс жайлаушыларының ұрпақтары еді. Доктор Николсон Джон тоғыз жасында бір науқасынан ауру жұқтырып қайтыс болды, содан кейін отбасы Антрим графтығының Лисберн қаласына көшіп кетті. Николсон Дельганиде жеке білім алды, кейін анасының ағасы, сэр Джеймс Вейр Хоггтың қамқорлығымен Корольдік мектепке оқыды. Сэр Джеймс Вейр Хогг – Шығыс Үндістан компаниясының табысты заңгері, біраз уақыт Калькутта Жоғарғы сотының тіркеушісі болған, соңынан Парламент мүшесі болды. Николсон он алты жасқа толғаннан кейін мектепті тастап, отбасының үлкен ұлы болғандықтан, ағасының көмегімен Шығыс Үндістан компаниясының Бенгалиялық жаяу әскеріне курсант болып қабылданды. 1839 жылдың басында Николсон бірнеше апта Лондонда ағасының жетекшілігімен Үндістан мәселелерін оқып үйренді, содан кейін ақпанның ортасында Грейвсендтен Үндістанға сапарға шықты, онда ол өмірінің көп бөлігін өткізді.

Ерте мансап

1839 жылғы шілдеде Үндістанға келгенде Николсонға Бенарес қаласындағы 41-ші тума әскерге уақытша тіркелуге бұйрық берілді. Төрт ай әскери өмірдің шындығын танығаннан кейін, ол желтоқсан айында Ферозпорда орналасқан 27-ші тума жаяу әскерге тұрақты энсин шенімен ауыстырылды. Николсон Бірінші ағылшын-ауған соғысының бөлігі ретінде Ауғанстанға алғашқы шабуылға қатысуға кеш келді. Алайда, 1840 жылғы қарашада 27-ші тума жаяу әскерге Ауғанстандағы британдық оккупациялық күштерінің бір бөлігі ретінде болған жаяу әскер бөлімдерінің бірін алмастыруға бұйрық берілді және 1841 жылғы қаңтарда Хайбер жолы арқылы Ауғанстанға аттанды. Бастапқыда Кабулде гарнизон болғаннан кейін, Николсонның полкі Газниге көшірілді, онда ол алғаш рет Невилл Боулз Чемберленмен танысты, ол Николсонның Үндістандағы өмірінде жақын дос болатын. Британдық күштердің салыстырмалы түрде тыныш оккупациялық міндеттері Шах Шуджах Дурранидың билігіне қарсы ауғандықтардың наразылығымен тез алмастырылды, ол британдықтардың қолдауымен таққа отырған еді. Вазир Акбар Хан бастаған көтеріліс басталғаннан кейін, Кабулдегі негізгі британдық гарнизон қоршауға алынып, 1842 жылғы қаңтарда Ауғанстаннан шегінуге тырысқанда талқандалды. Бұл жеңіліс Ауғанстанның түкпір-түкпірінде, Газнідегі Николсонның гарнизоны сияқты, кішігірім британдық гарнизондарды ауған тайпаларының қоршауында қалдырды, мұзды қысқы айларда. Газнидегі гарнизон жақсы жабдықталған болса да, Николсонның командирі полковник Палмер ауғандықтар Ауғанстаннан қауіпсіз шығуға уәде бергеннен кейін капитуляциялады. Алайда, ауғандықтар осы уәдеден дереу бас тартып, британдықтарға шабуыл жасады. Николсон екі кіші офицермен бірге гарнизонның қалған бөлігінен бөлініп, екі күн бойы ауғандықтардың шабуылын тойтарған бекітілген ғимараттарда екі жаяу әскер ротасын басқарды. Британдықтарда азық-түлік пен су бітіп қалды, бірақ Николсон бастапқыда берілуден бас тартты, өйткені бұл оның үнділік сепуйларын өздерінің тағдырына қалдыруды білдіретін еді. Алайда полковник Палмердің қаруын төмен салу туралы бұйрығынан кейін, Николсон ислам дінін қабылдамағандықтары үшін сепуйлерінің қырғынға ұшырағанын көз жасымен қадағалады. Николсон басқа он британдық офицермен бірге 1842 жылдың 10 наурызынан 19 тамызына дейін Газніде лас, иіссіз, биттерге толы түрмеде тұтқынға алынды. Британдық "Қайта жазалау армиясының" жақындауымен тұтқынға алынған офицерлерге күтім жақсарды және олар 24 тамызда Кабулдегі басқа британдық әскери тұтқындарға қосылды, онда олар көтерілістің жетекшісі Акбар Ханмен бірге тамақтанды. Кабул шайқасынан кейін Николсон және қалған британдық тұтқындар 1842 жылдың қыркүйегінде алты айлық тұтқындықтан кейін босатылды. Британдықтардың жеңісіне қарамастан, олардың Ауғанстандағы жағдайы енді тұрақты болмады және армия Пешаварға кері шегінудің қиын процесін бастады. Бұрынғы сәтсіз көшу әрекетінен мыңдаған өліктермен толы жолмен жүріп, Николсонның полкі британдық күштер Хайбер жолынан қиындықпен өтетінінің соңғы күзет бөлігі болды. 1842 жылғы 1 қарашада Николсон бірнеше ай бұрын Үндістанға келген және британдық күштерге жол көрсетуге көмектескен кіші інісі Александрмен қысқа уақытқа қайта қосылды. Александрдың жасағы екі күннен кейін тосқауылға түсіп, басып алынды және 19 жасар Николсон кіші інісінің мүсілденген денесін бірінші болып тапты; оның кесілген жыныс мүшелері аузына тығылған еді. Бұл алаңдатарлық тәжірибе, сондай-ақ Ауған соғысының жалпы тәжірибесі Николсонға терең әсер етті және оны ауғандықтарға және бүкіл Үндістанға "зор жек көру сезімімен" қалдырды. Алайда, Николсонның соғыстағы алғашқы тәжірибесі оған "дәл мессиандық тағдыр сезімін" ұялатты және ол христиандық цивилизацияны өзі "мәжүси" деп санайтын жерге таратуды міндеті деп санады. Британдық күштер Ауғанстаннан оралғаннан кейін, Николсон алдымен Пешаварда, кейін екі жыл Морадабадта орналасты. Бұл екі жыл Николсон үшін көбінесе оқиғасыз болды, ол негізінен әскери мәселелермен және урду тілін меңгерумен айналысты. 1845 жылғы қарашада урду тілінен емтихан тапсырғаннан кейін, Николсон сол кезде ұйымдастырылып жатқан Дели далалық күштеріне жіберілді, өйткені Пәнджабтың сикх патшалығымен соғыс қаупі жақындады.

On reaching India in July 1839, Nicholson was ordered to join the 41st Native Infantry at Benares on temporary attachment. After spending four months being drilled on the realities of military life, he was transferred in December, as a regular Ensign, to the 27th Native Infantry based at Ferozepore. Nicholson's arrival in India had been too late to participate in the initial invasion of Afghanistan as part of the First Anglo Afghan War. However, in November 1840, the 27th Native Infantry was ordered up to relieve one of the infantry units already in Afghanistan as part of the British occupying force and marched through the Khyber Pass and into Afghanistan in January 1841. After initially being garrisoned in Kabul, Nicholson's regiment was moved to Ghazni where he first met Neville Bowles Chamberlain who would become the first of the close band of friends Nicholson would form throughout his time in India. The British force's relatively peaceful occupation duties were soon superseded by Afghan anger against the rule of Shah Shujah Durrani, who had acceded to the throne thanks to British support. Following the outbreak of a revolt led by Wazir Akbar Khan, the main British garrison at Kabul was besieged and annihilated as it tried to retreat from Afghanistan in January 1842. This defeat left smaller British garrisons scattered throughout Afghanistan, including Nicholson's at Ghazni, besieged by Afghan tribesmen during the freezing winter of 1841. Although the garrison at Ghazni was well supplied, Nicholson's commander, Colonel Palmer, capitulated after the Afghans promised safe passage out of Afghanistan. The Afghans, however, immediately disregarded this promise and attacked the British. Nicholson was, with two other junior officers, separated from the rest of the garrison and led two companies of infantry in fortified buildings as they held off the Afghan attack for two days. The British soon ran out of food and water but Nicholson initially refused to surrender as it would mean abandoning his Indian sepoys to their fate. However, after being ordered to lay down his arms by Colonel Palmer, Nicholson was forced to watch in tears as his sepoys were slaughtered after refusing to convert to Islam. Nicholson – together with ten other British Army officers – was held captive at Ghazni in a filthy, ordure ridden, lice infested cell between 10 March and 19 August 1842. With the approach of the British "Army of Retribution", the captive officers began to receive considerably better treatment and they were taken to join other British prisoners of war in Kabul on 24 August where they dined with the leader of the revolt, Akbar Khan. Following the Battle of Kabul, Nicholson and the rest of the British prisoners were released in September 1842, after six long months of captivity. Despite the British victory, their position in Afghanistan was no longer tenable and the army began the difficult process of retreating back to Peshawar. Following the trail which was still littered with thousands of dead from the previous disastrous attempt at withdrawal by a British army in January, Nicholson's regiment was part of the final rear guard as the British force was harassed through the Khyber Pass. On 1 November 1842, Nicholson was briefly reunited with his younger brother Alexander, who had arrived in India only a few short months before and was now helping to escort the British force through the pass. Alexander's unit was ambushed and overwhelmed two days later and it was the nineteen year old Nicholson who was the first to find the mutilated body of his younger brother; his severed genitalia had been stuffed in his mouth. This disturbing experience, as well as his experience of the Afghan War as a whole, is said to have deeply affected Nicholson and left him with "an intense feeling of hatred" of Afghans and the entirety of India. Nicholson's first experience of war had also, however, instilled a "near messianic sense of destiny" on him and he now believed it was his duty to spread Christian civilization into what he considered a "heathen" land. Following the return of the British forces from Afghanistan, Nicholson was first stationed at Peshawar, and later for two years at Moradabad. These two years were largely uneventful for Nicholson who concerned himself mainly with military matters and mastering the Urdu language. In November 1845, on passing his Urdu vernacular examination, Nicholson was posted to the Delhi Field Force which was being organised at that time, as the threat of a war with the Sikh Kingdom of the Punjab loomed near.

Англо-сикх соғыстары мен Панджаб

1845 жылдың желтоқсанында Бірінші ағылшын-сик соғысы басталғанда Николсон сэр Хью Гоуфтың әскерінің комиссариат бөлімінде штаб офицері болып қызмет етті. Осы қызметте Николсонның басты міндеті – Гоуфтың әскерін азық-түлік пен оқ-дәрімен қамтамасыз ету болды. Собраон шайқасындағы британдықтардың шешуші жеңісінен кейін Николсон Генри Лоуренстің қамқорлығына алынды. Ол Герберт Эдвардс, Джеймс Эбботт, Невилл Чемберлен, Фредерик Маккесон, Патрик Александр Ванс Агню, Уильям Ходсон, Рейнелл Тейлор, Гарри Бернет Ламсден, Генри Дейли, Джон Кок сияқты бір жастағы басқа да офицерлермен бірге Генри Лоуренстің «Жас жігіттері» деп аталды. Бұл жас және жігерлі жігіттер тобының бір бөлігі ретінде Николсонға Солтүстік-Батыс шекарасында саяси офицер ретінде үлкен билік берілді. Осы жаңа қызметте оның алғашқы тағайындамасы 1846 жылдың шілдесінде Жамму мен Кашмир княздығына болды, онда ол британдықтар орнатқан махараджа Гулаб Сингхтің билігін нығайтуға көмектесуге тиіс болды. Алайда Сингх Кашмирде танымал емес еді, және Николсон оның билігіне қарсы көтерілісті басуға қатысты. Ол 1846 жылдың қалған бөлігін Кашмир аңғарында оқшауланған күйде өткізді, Сингхтің Сринагардағы сарайындағы жалғыз британдық кеңесшісі болып қызмет етті. Оның қуанышына орай, 1847 жылдың ақпанында Лоуренс Николсонды Лахорға қайта шақырды. Николсонның келесі маңызды тапсырмасы – Джеймс Эбботтқа Хазара аймағының түрлі тайпаларын бағындыруға көмектесу болды. Ол Тахирхели тайпасының таулы бекінісіне қарсы батыл түнгі шабуылға қатысты, одан кейін Николсон мен Эбботт арасында берік достық қалыптасты. 1848 жылдың 20 сәуірінде Патрик Ванс Агню мен лейтенант Уильям Андерсонның қазасы Пәнжабтағы сикхтердің көтерілісінің басталуын білдірді, ол көп ұзамай Екінші ағылшын-сикх соғысына айналды. Бастапқыда Шығыс Үндістан компаниясы армиясын Пәнжабқа орналастыруға дайын болмады, бұл олардың саяси офицерлері, соның ішінде Николсон, британдықтардың Пәнжабтағы қатысуын сақтауға тырысқанда толық оқшауланғанын және өздігінен әрекет етуге мәжбүр болғанын білдірді. Осы осал жағдайда Николсон өзінің шешімділік таныту және бастама көтеру қабілетін көрсетті. Ол Пешавардан Пактун атты әскерлерімен бірге Аттоктағы маңызды бекініске аттанды, егер ол жаудың бақылауында болса, британдықтардың байланыс желісін кесіп тастауы мүмкін еді. Бекініске таңертең жеткенде Николсон басты қақпаны күзетіп тұрған сикх күзетшілерінің қасынан өте шықты. Бекіністің ішіндегі сикх сепуилері оған қарсы қаруларын көтергенде Николсон жылқысынан секіріп, ең жақын сепуиден мылтықты тартып алды, содан кейін оларға қаруларын тастап, бекіністен кетуді бұйырды, оған таң қалған сикх гарнизоны дереу орындады. Бұл әрекет, Николсонның сикхтер арасындағы алғашқы атақты ісі болды, ол бір оқ атпастан маңызды бекіністі бағындыруға мүмкіндік берді. Николсон бұл әрекетті бірнеше күннен кейін жалғастырды, сикхтердің жаяу әскер полкі көтеріліске қосылу үшін Маргалла төбелері арқылы қозғалып жатқанын естігенде. Николсон Атоктан өзінің сенімді ереуілшілерімен бірге шығып, мұсылман зиратында орналасқан сикхтермен кездесті. Ол олардың полковниктерімен сөйлесуді талап етті, оған бір сағат уақыт берді, өзіне адал болуын талап етті, әйтпесе оларды «адам-тектің соңғысы» дейін жоюға уәде берді. Сикхтер сағат бойы жылқының үстінде отырған Николсонның биік бейнесі алдында пікірталас жүргізді. Сағат толысқанда сикхтер Николсонға оның билігіне мойынсұнуға дайын екендерін мәлімдеді, осылайша сикх халқы арасында Николсон туралы аңыз өсті. Николсон және Пәнжабтағы қалған британдық саяси офицерлер келесі бірнеше аптаны көтеріліс толқынымен күресуге тырысты, бірақ компания әскерлерінен қолдау күтіп, ауғандардың қақтығысқа араласуымен олар бірнеше сәтсіздікке ұшырады, ал Николсонның өзі сикхтер ұстаған мұнараны бағындыруға тырысқанда ауыр жарақат алды. 1848 жылдың қыркүйегіне қарай Эбботт пен Николсон сикх әскерінен қашып жүрді және оларға қарсы шектеулі іс-қимыл жасай алды. Алайда қараша айында Лахорға Николсонның кіші інісі Чарльзды қоса алғандағы Компанияның далалық армиясы келгеннен кейін жағдай өзгерді, британдықтар Николсонның бейресми әскерлері армияның барлау күштері ретінде әрекет етіп, оның жабдықтау желілерін қамтамасыз ету арқылы шабуылға шыға алды. Николсон кейін Чилианвала шайқасында соғысты және сикхтердің Гуджарат шайқасында соңғы берілуіне куә болды, содан кейін оған кері шегінген ауған армиясын Хайбер асуына дейін қуып шығу тапсырылды. Пәнжабты Шығыс Үндістан компаниясының басқаруына толық қосылғаннан кейін Николсон Равалпиндидегі жаңа комиссия орынбасарына тағайындалды. Ол көп ұзамай аймақта «заң мен тәртіпті» орнатуға кірісті. Бірде, жергілікті қарақшылар әміршісіне өте қиындық тудыратын сыйлық төлеп, оны ұстауға мүмкіндік бермеген соң, Николсон жалғыз өзі сол адамның ауылына барып, әміршіге бағынуын талап етті. Әмірші бұл ұсыныстан бас тартқанда Николсон оны өлтіріп, басын кесті. Содан кейін ол адамның басын өзінің үстеліне қойып, осыған ұқсас бұзушылықтар жасауға әрекеттенетін басқа қылмыскерлерге ескерту ретінде пайдаланды. 1849 жылға қарай Николсон он жылды Үндістанда өткізген және бір жылдық демалысқа отанына қайтуға құқылы болды. Еуропада болғанда Николсон өзінің жақын досы Герберт Эдвардстың тойында куәгер болды және Еуропа бойынша кеңінен саяхаттады. 1852 жылдың қаңтарында Үндістанға оралғаннан кейін Лоуренс Николсонды құқық тәртібі нашар сақталған Банну аймағының жаңа комиссия орынбасары етіп тағайындады. Осы қызметте Николсон аймақта бейбітшілік пен тәртіпті орнатуда қатал болды, қылмысқа немесе отарлық үкіметке көрсетілген кез келген наразылыққа қатысты нөлдік төзімділік танытты, жиі қамшылау немесе осыған ұқсас әдістерді жазалау және оларды қорлау үшін пайдаланды. Бастапқыда оның қатыгез мінезі мен авторитарлық манерасы оның тирандық билеуіне негіз болды, бірақ Николсон аймақтағы ауған және Солтүстік Пәкістан тайпаларының әділдігі мен ар-ұяты үшін, сондай-ақ қылмыстың жойылғаны үшін құрметін жеңіп алды. Сикх халқынан алғашқы құрметін алған Николсонның құрметі Пәкістанның Солтүстігіндегі кейбір шалқары аймақтарда 21 ғасырға дейін сақталған «Никал Сейн» культінің пайда болуымен діни табынуға айналды, ол Николсонды зұлымдарды жазалап, қысымға ұшырағандарға әділдік әкелген әулие сияқты тұлға ретінде құрметтеді. Таң қалдыратыны, бұл культ кейбір шалқары аймақтарда таңқаларлық түрде сақталды. Осы діни құрметке риза болмай, Николсон өзінің христиандық сенімдерінің бұл табынуға қарсы екенін білдірді және оның қасында бұл культті ашық түрде танытқан әрбір адамына қамшы салды. 1855 жылы, небәрі отыз төрт жасында Николсон Бенгал армиясындағы ең жас бригадалық генерал атанды. Николсон 1856 жылдың соңында Пешаварға ауыстырылды, онда ол аудандық комиссар болып қызмет етті.

Upon the outbreak of the First Anglo Sikh War in December 1845, Nicholson was serving as a staff officer in the commissariat department of Sir Hugh Gough's field force which marched into the Punjab. In this role, Nicholson's main responsibility throughout the war was keeping Gough's force well supplied with provisions and ammunition. Following the decisive British victory at the Battle of Sobraon, Nicholson was taken under the wing of Henry Lawrence along with several other similarly aged officers such as Herbert Edwardes, James Abbott, Neville Chamberlain, Frederick Mackeson, Patrick Alexander Vans Agnew, William Hodson, Reynell Taylor, Harry Burnett Lumsden, Henry Daly, John Coke, this group was known as Henry Lawrence's "Young Men". As part of this small band of young and driven men, Nicholson was given much power as a political officer on the North West Frontier. His first posting in this new role was in July 1846 to the princely state of Jammu and Kashmir where he was to help solidify the rule of the British installed Maharaja, Gulab Singh. Singh, however, was not a popular ruler in Kashmir and Nicholson took part in the suppression of a revolt against his rule. He spent the remainder of 1846 isolated in the Kashmir Valley serving as the sole British advisor to Singh at his court in Srinagar. To his relief, Nicholson was recalled to Lahore by Lawrence in February 1847. Nicholson's next significant assignment was helping James Abbot win over the various tribes of the Hazara region which he did by partaking in a daring nighttime raid against the Tahirkheli tribe's mountain stronghold, after which Nicholson and Abbott would form a strong friendship. The murders of Patrick Vans Agnew and Lieutenant William Anderson on 20 April 1848 signaled the beginning of a Punjab wide Sikh rebellion which soon became the Second Anglo Sikh War. Initially, the East India Company was unprepared to deploy their army to the Punjab which meant that their political officers, including Nicholson, were completely isolated and effectively on their own in trying to maintain the British presence in the Punjab. It was in this vulnerable position that Nicholson was to display his soon to be characteristic nature of acting decisively and on his own initiative. He left Peshawar with a troop of irregular Pakthun horsemen and rode straight for the vital fort at Attock which, if controlled by the enemy, could sever the British line of communication. Upon arrival to the fort at first light, Nicholson rode straight past the stunned Sikh sentries guarding the main gate. When the Sikh sepoys further inside the fort raised their weapons against him, Nicholson leaped from his horse and wrestled the musket away from the nearest sepoy before shouting at them to lay down their arms and leave the fort, which the stunned Sikh garrison promptly did. This action, which was to become the first of Nicholson's famed exploits among the Sikhs, had enabled him to secure the vital fort without firing a single shot. Nicholson followed up this action just days later when he heard a Sikh infantry regiment were moving through the Margalla Hills in order to join the rebellion. Nicholson left Attock with his trusted irregulars and met the Sikh force camped at a Muslim cemetery. Nicholson rode up to the enemy camp and demanded to speak with their Colonel whom he gave one hour to submit their loyalty to him and be spared or else be destroyed "to a man". The Sikhs argued for an hour in front of the imposing figure of Nicholson, who sat motionless on his horse for the entire duration. Upon the hour mark, the Sikhs returned to Nicholson and declared their willingness to submit to his authority, thus cementing the growing legend of Nicholson among the Sikh population. Nicholson and the rest of the British political officers throughout the Punjab spent the next few weeks attempting to fight the tide of the rebellion, but still awaiting support from Company troops and with the intervention of the Afghans into the conflict, they inevitably suffered a number of setbacks and Nicholson himself was seriously wounded while trying to storm a tower held by the Sikhs. By September 1848, Abbott and Nicholson were effectively on the run from the Sikh army and could only undertake limited action against them. However, with the arrival of the Company Field Army, which included Nicholson's younger brother Charles, to Lahore in November, the tide turned and the British were soon able to undertake offensive actions with Nicholson's irregular troops acting as the army's reconnaissance force and securing its supply lines. Nicholson fought in the subsequent Battle of Chillianwala and witnessed the Sikhs' final surrender at the Battle of Gujrat before being tasked to chase the retreating Afghan army all the way back to the Khyber Pass. Following the complete annexation of the Punjab under the administration of the East India Company, Nicholson was appointed the new Deputy Commissioner at Rawalpindi. He soon set about imposing "law and order" in the region. In one incident, after placing a bounty on a particularly troublesome local robber chieftain failed to result in his arrest, Nicholson rode out alone to the man's village and demanded the chieftain surrender. When the chieftain refused this offer, Nicholson fought and killed him before decapitating his body. He then placed the man's head on his desk as a warning to all other criminals who may be tempted to commit similar violations. By 1849, Nicholson had spent ten years in India and was entitled to return home for a year's leave. During his time back in Europe, Nicholson served as the best man at his close friend Herbert Edwardes's wedding and travelled throughout Europe extensively. On his return to India in January 1852, Lawrence appointed Nicholson as the new Deputy Commissioner of the largely lawless Bannu area. In this role, Nicholson was ruthless in bringing peace and order to the region with a zero tolerance attitude on crime or any perceived disrespect shown towards the colonial government, often using flogging or other similar methods to both punish and humiliate any who dared infringe the law. At first, he was feared for his foul temper and authoritarian manner which underpinned his tyrant style rule, but Nicholson soon gained the respect of the Afghan and North Punjabi tribes in the area for his fairhandedness and sense of honour as well as his almost complete elimination of crime. The respect that Nicholson had first gained from the Sikh people and then the Punjabi tribes became religious worship as the "Nikal Seyn" cult developed, which worshiped Nicholson as a saint like figure who brought justice to the oppressed by punishing the strong. Amazingly, this cult survived in surprising forms and ways in some remoter parts of North West Pakistan, into the 21st century. Rather than be flattered by this religious devotion, Nicholson found his Christian beliefs offended by the worship and would promptly whip any of the devotees who publicly practiced this cult in his presence. In 1855, at just the age of just thirty four, Nicholson became the youngest brigadier general in the Bengal Army. Nicholson was transferred to Peshawar in late 1856 to serve as the District Commissioner.

Үндістандық көтеріліс

1857 жылғы 11 мамырда кешкісін Николсон өзінің досы Эдвардспен бірге Пешаварда тамақтанып отырғанда, оларға Делидегі Үндістан көтерілісінің басталғаны туралы хабар жетті. Николсон мен Эдвардс дереу «жұмылғыштық мықты колонна» құруды жоспарлады. Бұл колонна еуропалық және жалдамалы әскерлерден тұрады, олар Пәкістанның Пәнджаб айманындағы кез келген көтеріліске қарсы тұра алады. Николсонның зорлық-зомбылық басталғанға сабырлы жауап беруі оның Бенгал армиясына көптен бері сенімсіздікпен қарауына байланысты болды. Ол өз әріптестеріне: «Мен жылдар бойы армияны бақылап жүрдім және олардың тек бізбен күш сынауға мүмкіндік күткеніне сенімді болдым. Көтеріліс – шешек ауруы сияқты. Ол тез таралады және оны мүмкіндігінше тез басу керек» деді. 21 мамырда Николсон Бенгалдың 55-ші полкінің Ноушерада көтеріліске шыққанын естіді. Пешавардағы қалған бес реттелген Бенгал полкінің қаруын алып қоюға қатысқаннан кейін, Николсон 55-ші полкпен күресу үшін Ноушераға жіберілген күшпен бірге болды. 55-ші полк көтерілісшілері жақындап келе жатқан күш туралы естігеннен кейін Ноушерадан кері шегінгенмен, Николсон өзінің сұр түсті биесінде, атты полициясы мен кавалериясымен оларды қууға шығып, көтерілісші сепойларды сәтті шабуылдады. Николсон қашып бара жатқан сепойларды түнге дейін қуды, олардың 120-дан астамын өлтіріп, шамамен сондай санды тұтқынға алды. Бастапқыда тұтқынға алынған бүлікшілердің бәрін өлтіру жоспарланған болса да, Николсон басшыларына сикхтер мен ең жас тұтқындарға мейірімділік көрсетуді өтінді. Оның басшылары соған келісіп, қырық адамды зеңбірекпен атып өлтірді. Чарльз Алленнің «Солдат-сахибтер» кітабында айтылған бір әйгілі оқиға – бұл көтеріліс кезінде Николсон Джулландердегі британдық асхана шатырына кірген, офицерлердің назарын аудару үшін жөтелдеген, содан кейін: «Мен кешіріңіз, мырзалар, сізді кешкі асқа күтіп қалдырғаным үшін, бірақ мен сіздің аспаздарыңызды асып тастадым» деді. Оған полк шефтері шұпаны аконитпен уландырған деп айтылған. Олар оны татып көргісі келмей, оны маймылға күштеп жегізді. Маймылдың денесі біткен соң, ол тамақ пісірушілерді сотсыз-ақ жақын маңдағы ағашта асып тастады. Сондай-ақ, Николсон көтерілісшілерді қатаң жазалауға шақырды. Ол «әйелдерді өлтіргендер мен олардың абыройын қорлағандарды» жазалау үшін «жаңа өлім жазасын» енгізу туралы заң жобасын ұсынды, «жан-жақтан терісін алып тастау, бағанаға ілу немесе өртеу» ұсынды және «Мен оларға өте қарапайым ар-ұжданмен ойлап тапқан ең ауыр азаптарды төгемін» деген пікірін білдірді. Невилл Чемберленді жылжымалы колоннаның қолбасшысы етіп алмастырғаннан кейін, Николсон 14 маусымда Пешавардан шекаралық аттылардан тұратын жеке күзшісімен бірге кетті. Командир ретінде Николсонның алғашқы әрекеті – оның колоннасындағы кез келген тума жергілікті полктарды қарусыздану болды. 11 шілдеде Николсон Сиалкотта көтерілген көтерілісшілердің күшін ұстап, олардың британдық офицерлері мен бейбіт азаматтарын өлтіргенін білді. Оларды шайқаста жеңгеннен кейін көтерілісшілер Рави өзеніндегі аралға шегініп кетті және Николсон аралға шабуыл жасау үшін жеткілікті қайықтарды жинап алу үшін 15 шілдеге дейін күтуге мәжбүр болды. Николсонның шабуылдары күтпеген жерден болды. Колонна 14 тамызда Делиге жетіп, британдық күштерге қажетті қолдау көрсетті. Николсон Делидегі британдық күштердің өкінішті күйде екенін, көптеген науқастар мен жарақаттанғандарды және полковник Арчдейл Уилсонның тиімсіз басшылығынан ұнжырғасы түскенін тапты. Алайда, Николсонның бүлікпен күресудегі аңыз мәртебесі британдық әскерлерге үлкен серпін берді. Олар жас және агрессивті Николсонды бүлік басталғанда дұрыс басқаруға келмеген ескі және шаршаған қолбасшыларына қарама-қайшы деп санайды. Командир болмағанмен, Николсон дереу британдықтардың позицияларын қарап, қаланы басып алу жоспарын жасақтады. Көп ұзамай Николсон Уилсонның «қақтығысқа мүлдем тең келмейтінін» және қалаға шабуыл жасауға бұйрық бере алмайтынын түсінді. Вильсонның стратегиясы шабуыл жасау үшін Калькуттадан қоршаулау пойызының келуін күтуге негізделген. Алайда көтерілісшілер британдық пойызды қалаға жетуден бұрын тосқауылға алу үшін Делиден 6000 адамнан тұратын күш жіберді. Николсон қарсылық ретінде, британдықтардың қаланы басып алу күшін толығымен қауіпке ұшырату үшін, олар британдық қоршау пойызын жоймай тұрып, көтерілісшілерді тауып, жою үшін шамамен 2000 адамнан тұратын күшке басшылық етті. Николсонның күші көтерілісшілерге бірінші жетуге мүмкіндік алды және Наджафгарх шайқасында Николсон жеке өз әскерлерін басқарып, көтерілісшілердің күшін талқандап, британдықтардың қалаға шабуыл жасауы үшін қажетті қоршау пойызының қауіпсіз келуін қамтамасыз етті. Қоршаулау пойызы келгеннен кейін, Вильсон басқа офицерлердің қысымына көніп, 14 қыркүйекте таңда шабуылға рұқсат берді. Николсон Кашмир бастионындағы қабырғаны бұзуға тырысатын алғашқы әскерлерге жетекшілік етуге тиіс болды. Қорғаныстағы үндістердің қарсы атысының күшіне қарамастан, Николсон өзінің колоннасын қабырғаға жеткізіп, бұзудан жасалған эскарпты бірінші болып басып өтті. Содан кейін ол Мори бастионының қабырғаларын тазалауға көмектесті, бірақ колоннасынан айырылып қалды, олардың шабуылы қалаға тереңірек жылжығанда қатты қарсылыққа тап болды. Колоннасының қиын жағдайда екенін және толыққанды шегінуге дайын тұрғанын естіген Николсон төмендегі көшеге асығып, әскерлерін қайта жинауға кірісті. Оның қылышын тартып, Николсон оларды өзі басқарып, әскерлері бұрын өте алмаған тар жолдан өтіп, Берн бастионын басып алуға шақырды. Ол өзінің әскерлерін ілесуге шақырып кері қарағанда, Николсон шатырдан атылған сепой снайперінің оғына қана тапты. Өлімге жақын Николсонды 1-ші Бенгал фузилер әскерлері сүйреп әкелді және бастапқыда қала түскенше ауруханаға барудан бас тартты, бірақ ақырында көніп, доолиге салды. Алайда, шабуылдың күшейіп бара жатқан хаосында, дооли тасымалдаушылары жаралы Николсонды Кашмир қақпасының жанындағы жол жиегінде тастап кетті. Бір уақыттан кейін лейтенант Фредерик Робертс жаралы Николсонды тауып, оған «Мен өліп бара жатырмын, мен үшін үміт жоқ» деді. Николсонның жараланғанына қарамастан, британдықтар қаладағы өздерінің жемістерін сақтап қалды. Вильсонның әлсіз рухы мен шегіну туралы ойлары туралы естіген Николсон, ауруханада жан тапсырып жатып, тапаншасын алып, «Құдайға шүкір, қажет болса оны атуға әлі де күшім жетеді» деп әйгілі түрде айтты. Николсон британдықтар Делиді басып алғанын естігенге дейін тірі қалды және 23 қыркүйекте, қалаға шабуыл жасағаннан тоғыз күн өткен соң жараларынан көз жұмды. Ол келесі күні Кашмир қақпасы мен Ладлоу қамалы арасындағы зиратқа жерленді.

Nicholson was dining with his friend Edwardes at Peshawar on the evening of 11 May 1857 when news reached them of the beginning of the Indian Mutiny in Delhi. Nicholson and Edwardes immediately planned to form a 'strong movable column' consisting of European and irregular troops which would be able to move and meet any outbreaks in the Punjab. Nicholson's calm response to the outbreak of violence was in no small part due to the distrust he had long held for the Bengal Army, telling his fellow officers; "For years I have watched the army and felt sure they only wanted the opportunity to try their strength with us. Mutiny is like smallpox. It spreads quickly and must be crushed as quickly as possible." Nicholson was awoken on 21 May to the news that the 55th Regiment of Bengal Native Infantry had mutinied at Nowshera. After taking part in the successful disarming of the remaining five regular Bengal regiments at Peshawar, Nicholson accompanied the force dispatched to Nowshera to deal with the 55th. Although the mutineers of the 55th retreated from Nowshera after hearing of the approaching force, Nicholson, upon his grey charger, was able to give chase with his mounted police and cavalry and successfully charged the mutinous sepoys. Nicholson continued to chase down the fleeing sepoys till nightfall, killing over 120 of them and capturing a similar number. Despite initial plans to kill all of the captured mutineers, Nicholson successfully pleaded with his superiors to grant clemency to the Sikh and youngest prisoners. His superiors concurred and executed forty by blowing them from a gun. One famous story recounted by Charles Allen in Soldier Sahibs is of a night during the Rebellion when Nicholson strode into the British mess tent at Jullunder, coughed to attract the attention of the officers, then said, "I am sorry, gentlemen, to have kept you waiting for your dinner, but I have been hanging your cooks." He had been told that the regimental chefs had poisoned the soup with aconite. When they refused to taste it for him, he force fed it to a monkey – and when it expired on the spot, he proceeded to hang the cooks from a nearby tree without a trial. Nicholson also called for the mutineers to be punished severely. He proposed an Act endorsing a 'new kind of death for the murderers and dishonourers of our women', suggesting, 'flaying alive, impalement or burning,' and commenting further, 'I would inflict the most excruciating tortures I could think of on them with a perfectly easy conscience.' After replacing Neville Chamberlain as the commander of the Movable Column, Nicholson left Peshawar on 14 June with his personal bodyguard of frontier horsemen, who took no pay and served the British only through a personal devotion to their commander. Nicholson's first act as commander was to disarm any native regiments in his column that he suspected of disloyalty. On 11 July, Nicholson managed to intercept a force of mutineers that had risen at Sialkot and murdered their British officers and civilians. After he had defeated them in battle, the mutineers retreated to an island on the Ravi River and Nicholson was forced to wait until 15 July before he could gather enough boats to launch an attack on the island. Nicholson's attack gained complete surprise and the British soon overwhelmed and routed the remaining sepoys. The column reached Delhi on 14 August, providing much needed support to the besieging British force. Nicholson found the British forces at Delhi to be in a sorry state, with many sick and wounded and demoralized from the ineffectual leadership of Colonel Archdale Wilson. However, Nicholson's already legendary status with dealing with the mutiny proved a major boost to the British troops who believed the young and aggressive Nicholson to be the antithesis to their old and weary commanders who had mismanaged the outbreak of the mutiny. Despite not being in command, Nicholson immediately began inspecting the British positions and formulating his plan to capture the city. It did not take long for Nicholson to come to the conclusion that Wilson "was not at all equal to the crisis" and would not be able to command the assault on the city. Wilson's strategy was based upon waiting for the arrival of a siege train from Calcutta before he would launch the assault. However, the rebels dispatched a 6,000 strong force from Delhi to intercept the British train before it could reach the city. In response, Nicholson led a force approximately 2,000 strong to find and destroy the rebels before they could destroy the British siege train and jeopardize the entire British effort to capture the city. Nicholson's force managed to reach the rebels first and in the subsequent Battle of Najafgarh, Nicholson personally led his troops in routing the rebel force, thus ensuring the arrival of the siege train and a hero's return to the British at Delhi. Following the arrival of the siege train, Wilson finally relented to the pressure from the other officers and permitted the assault to be launched at sunrise on 14 September. Nicholson was to lead the first troops attempting to storm the breach at the Kashmir Bastion. In the face of withering fire from the defending Indians, Nicholson led his column to the wall and was the first of his men to scale the escarpment made by the breach. He then helped clear the remainder of the walls of the Mori bastion but became separated from his column whose assault had become bogged down in the face of fierce resistance as they advanced further into the city. Upon hearing of his column's plight and that a full scale retreat looked likely, Nicholson rushed to the streets below and began rallying his men. Drawing his sword, Nicholson called for his men to follow him as he led a charge down a narrow alley through which his troops had been unable to advance in order to capture the Burn Bastion. Just as he looked back to urge his men to follow his lead, Nicholson was hit from a shot fired by a sepoy sniper on a rooftop. The mortally wounded Nicholson was dragged back by troops of the 1st Bengal Fusiliers and initially refused to be taken to the field hospital until the city had fallen but eventually relented and was placed in a doolie. However, in the growing chaos of the faltering attack, the doolie carriers left the injured Nicholson by the side of the road near the Kashmir Gate. A short time later, Lieutenant Frederick Roberts found the injured Nicholson who told him "I am dying; there is no hope for me." Despite the wounding of Nicholson, the British managed to hold their gains in the city. Upon hearing of Wilson's faltering nerve and contemplation of retreat, Nicholson, who lay dying in the field hospital, reached for his pistol and famously declared "Thank God that I still have the strength yet to shoot him, if necessary." Nicholson managed to remain alive until hearing the news that the British had finally taken Delhi, before succumbing to his wounds on 23 September, nine days after he had led the assault on the city. He was buried the following day in a cemetery between the Kashmir Gate and Ludlow Castle.

Мұра

Ол қайтыс болғаннан кейін викториялықтар оны Үндістан көтерілісінің батырларының бірі ретінде мәңгі есте қалдырды, ал ол «Делидің батыры» және «Пенджабтың арысы» деп аталды. Көтеріліс оқиғасынан кейінгі онжылдықтарда Николсон елге танымал болды және оның өмірі 19 ғасырдың соңында Николсонды британ империясының шейіті деп жариялаған тарихшылар тарапынан кеңінен мақтауға ие болды. Тарихшы Джон Уильям Кей Николсонды «біздің христиан қауымдастығының ең таза жүрегі және ең сау саналысының бірі» деп сипаттады. Алайда, соңғы онжылдықтарда Николсонның мұрасы оның қылмыс пен жазаға қатысты қатал көзқарастары тұрғысынан қайта қарастырылды. Британ журналисі Стюарт Флиндерс «Николсонның есімі қатыгездік пен нәсілшілдіктің символына айналды» деп жазды. Шотландиялық тарихшы Уильям Далримпл Николсонды «ұлы империялық психопат» деп сипаттады. Николсонның өмірі мен өлімі кітаптарға, балладаларға және жас жігіттердің әскерге қосылуына шабыттандырды, оның өмірі Рудьярд Киплингтің «Ким» және Джордж Макдональд Фрейзердің «Flashman in the Great Game» атты сатирикалық романында, Гарри Флэшман Бомбей мен Джанси арасындағы жолда Николсонмен кездесіп, оны «Үндістандағы ең жақсы құс, оған ақшаны тапсыруға да болады» деп сипаттады. Ол Джеймс Лизордың «Үндістан көтерілісі» романындағы маңызды кейіпкерлердің бірі ретінде де бейнеленген. Николсонның мұрасы Үндістан мен Ирландияда оның құрметіне орнатылған көптеген ескерткіштер мен мүсіндер арқылы көрсетілген. Олардың ішінде Солтүстік Ирландиядағы екі мүсін бар: біреуі Николсон тұрған Лисберннің орталығында, екіншісі оның бұрынғы мектебі – Корольдік мектептің Дунганнон қаласында. 1868 жылы Таксила маңындағы Маргалла төбелерінде Николсонның батылдығына арналған үлкен граниттен жасалған обелиск орнатылды. Николсон ешқашан үйленбеген. Ол анасына үкіметтік қызметіне үйленудің қолайсыз екенін айтты, бірақ қазіргі ғалымдардың көпшілігі оның гомосексуалды болғанын болжайды, олардың бірі «Жохан Николсонның басты құштарлығы, әрине, жігіттер болды» деп мәлімдеді. Николсонның өміріндегі ең маңызды адамдар – оның Пенджаб әкімшілері, әсіресе оның бастығы сэр Генри Лоуренс, оны Николсон әкесіздей сыйлаған және Лоуренстің өлімінен терең қайғыға батқан. Николсонның жақын досы Герберт Эдвардс болды, олар терең христиандық сенімдерін бөлісті. Баннуда Николсон әр демалыс күндері Эдвардспен бірнеше күн өткізу үшін жүз жиырма мильдей жол жүрді және Эдвардстың әйелі Эмма Англияда болғанда біраз уақыт сүйікті досының үйінде тұрды. Эдвардс және оның әйелі жиі оқшауланған Николсонға жұбаныш пен рухани жетекшілік берді. Өлім төсегінде ол Эдвардқа: «Егер осы сәтте бір жақсы фея маған тілек орындаса, мен оны анама жақын жерде ұстауды тілеймін» деген хабар жіберді. Олардың арасындағы махаббат, Эдвардстың әйесі кейін айтқандай, «өмір бойы бауырластардан гөрі жұмсақ» болды. Николсонның өлімі туралы естігеннен кейін Эдвардс Невилл Чемберленге жолдаған хатында досын «осылай қайсар, осылай асыл, осылай мейірімді, осылай жақсы, жамандыққа осылай қатал, осылай бір мақсатты, осылай жомарт, осылай ерлік және сондай-ақ қарапайым. Мен оған ұқсайтын адамды ешқашан көрген емеспін және көремін деп ойламаймын. Оны бауырымдай көріп, енді өмірінің гүлденген шағында жоғалтқаным үшін қатты қайғыдамын. Бұл сөзбен айтып жеткізе алмайтын, қайырсыздай қайғы» деп сипаттады. Ирландияның соңғы Лорд-лейтенанты Дублин қамалының бақылауын Ирландия еркін мемлекетінің үкіметіне ресми түрде тапсырған күні, 1922 жылдың 16 қаңтарында Лисберннің базар алаңында Джон Николсонның семсер ұстаған мүсіні ашылды. Солтүстік Ирландияның бірінші премьер-министрі сэр Джеймс Крейг және басқа да салт қайраткерлері үшін Шығыс Үндістан компаниясының бригадирі «Ирландияда да, Үндістанда да Империяны қорғаудың символы» болды. Оның анасы алпыс жыл бұрын қалалық соборға орнатқан мемориалдық рельеф (Джон Генри Фолидің еңбегі) Делидегі Қызыл фортқа жасалған соңғы шабуылды бейнелейді. Жазудың бір бөлігі былай делінеді: «Сирек кездесетін сыйлықтар оны бейбітшілік пен соғыста үлкен істерге лайық етті. Оның ақылы мен денесі темірдей, батылдығы зор, ерік-жігері шексіз еді. Ол жауынгер де, азамат та, күш-қуаттың мұнарасы, жеңімпаз батырдың үлгісі еді. Делиді қоршау кезінде ол британ империясына ең үлкен қауіп төндірген нәрсеге соққы берді».

Following his death, Nicholson was immortalized by the Victorians as one of the gallant figures of the Indian Rebellion, and he became known as the "Hero of Delhi" and the "Lion of the Punjab". In the decades following the events of the rebellion, Nicholson became a household name and his life was widely eulogized by late nineteenth century historians who espoused Nicholson as a martyr of the British Empire with the historian John William Kaye describing Nicholson as "one of the purest hearts and one of the soundest Heads in all our Christian community". However, in recent decades the legacy of Nicholson has been reappraised in context of his harsh attitudes towards crime and punishment. British journalist Stuart Flinders wrote that "Nicholson's name has become a byword for brutality and racism". The reexamination of Nicholson's violent and quite often controversial, even for his time, treatment of those who provoked his wrath has prompted the Scottish historian William Dalrymple to describe Nicholson as "the great imperial psychopath". Nicholson's life and death inspired books, ballads and generations of young boys to join the army and he is referenced in numerous literary works, including Rudyard Kipling's Kim and in George MacDonald Fraser's satirical adventure novel Flashman in the Great Game in which Harry Flashman meets Nicholson on the road between Bombay and Jhansi just before the rebellion, and describes Nicholson as "The downiest bird in all India and could be trusted with anything, money even." He also appears as one of the main characters in James Leasor's novel about the Indian Rebellion, Follow the Drum, which describes his death in some detail and features heavily in the same author's history of the siege, 'The Red Fort'. Nicholson's legacy is also represented through the numerous monuments and statues which stand in his honour in both India and Ireland. These include two statues in Northern Ireland, one in the centre of Lisburn where Nicholson lived and another at the Royal School Dungannon, his old school. Nicholson's obelisk, a large granite memorial, was erected in 1868 in the Margalla hills near Taxila as a monument to pay tribute to his valour. Nicholson never married. He told his mother that marriage would not suit his Government appointment, but most modern scholars have assumed that he was homosexual; one stating that "Boys were certainly John Nicholson's principal solace". The most significant people in his life were his fellow Punjab administrators, especially his superior, Sir Henry Lawrence, whom Nicholson regarded as a father figure and who was deeply affected by Lawrence's death shortly before his. Nicholson's closest friend was Herbert Edwardes, who shared his deep Christian faith. At Bannu, Nicholson used to ride one hundred and twenty miles every weekend to spend a few days with Edwardes, and lived in his beloved friend's house for some time when Edwardes' wife Emma was in England. Edwardes and his wife soon became a sense of comfort and spiritual guidance to an often isolated Nicholson. At his deathbed, he dictated a message to Edwardes saying, "Tell him that, if at this moment a good fairy were to grant me a wish, my wish would be to have him here next to my mother." The love between him and Edwardes made them, as Edwardes' wife later described it "more than brothers in the tenderness of their whole lives". Upon learning of Nicholson's death, Edwardes wrote to Neville Chamberlain, eulogizing his friend as "So undaunted, so noble, so tender, so good, so stern to evil, so single minded, so generous, so heroic and yet so modest. I never saw another like him, and never expect to do so. And to have had him as a brother, and now to lose him in the prime of his life. It is an inexpressible and irreparable grief." On the day that the last Lord Lieutenant of Ireland formally ceded control of Dublin Castle to the government of the Irish Free State, 16 January 1922, a sword wielding figure of John Nicholson was unveiled in Lisburn's Market Square. For Sir James Craig, the first prime minister of a Northern Ireland, and for other dignitaries speaking, the East India Company Brigadier was "a symbol of the defence of Empire in Ireland as well as India." A memorial relief (by John Henry Foley), placed by his mother sixty years before in the town's Cathedral, depicts the final assault upon Delhi's Red Fort. The inscription reads in part: Rare gifts had marked him for great things in peace and war. He had an iron mind and frame, a terrible courage, an indominable will [ ]. Soldier and civilian, he was a tower of strength; the type of the conquering hero. Most fitly, in the great siege of Delhi, he [ dealt] the death blow to the greatest danger that ever threatened the British Empire.