Кіріспе

Kashrut сүт және ет өнімдері жоқ тағамдарды жіктеу. Кашрут, яһуди дінінің тағамдық заңдарында, пареве (иврит тілінде פרווה, сондай-ақ parve және басқа да ағылшын тіліндегі жазылу түрлері) – сүт немесе ет ингредиенттері жоқ жеуге жарамды заттардың жіктелуі. Бұл санатқа жерден өсетін барлық өнімдер (жемістер, көкөністер, дәнді дақылдар және т.б.), балық (тек кошер балық), жұмыртқа және биологиялық емес жеуге жарамды заттар (мысалы, су және тұз) кіреді. Кашрут сүт пен етті араластырып жеуге, сүт пен етті бір уақытта жеуге, ет жегеннен кейін белгілі бір уақыт өткен соң сүт өнімдерін жеуге (уақыт әдет-ғұрыпқа байланысты) және сүт және ет тағамдарын бірге пайдалануға тыйым салады. Пареве тағамдар бейтарап болғандықтан, оларды сүт немесе етпен бірге жеуге болады.

Заңдар

Жұмыртқалар туған кезде олар жануардан бөлек болғандықтан парве саналады. Бірақ, сойылған құстың ішінде табылған жұмыртқалар жануардың бір бөлігі деп есептеледі, демек, ет мәртебесіне ие. Кәсіптік саудадағы жұмыртқалар көбінесе сойылған жануарлардан алынбайды, сондықтан олар парве болып табылады. Кашрут талабы бойынша, қарапайым нан парве жасалуы керек, себебі нан – негізгі тағам, және оның құрамында сүт немесе ет бар екенін ұмытып кету қаупі бар. Егер нан әдеттен тыс пішінде жасалса немесе дайындалған күні желінсе, оны парве етудің қажеті жоқ. Тек парве ингредиенттерінен тұратын, бірақ үйде сүт тағамдарымен немесе ет тағамдарымен жанасқан, немесе сүт және ет өнімдерін өндіруге қолданылатын жабдықта жасалған тағамдар парве мәртебесін сақтайды және сүт немесе ет жегеннен кейін жеуге болады. Дегенмен, егер мұндай жанасу болса, оны тиісінше сүт тағамдарымен немесе ет тағамдарымен ғана жеуге рұқсат етіледі. Кейбір тауарлар парве болып табылады, бірақ сүт өнімдерін өндіретін жабдықта жасалғандықтан, олардың қаптамасында "DE" әріптері болады, бұл тұтынушыға оны етпен бірге жеуге болмайтынын көрсетеді. Алайда, мұндай тағамды ет жегеннен кейін жеуге болады. Медициналық мақсатта қолданылатын және жануардан алынған ингредиенттері бар дәрілер техникалық тұрғыдан парве болып саналмаса да, оларды қабылдағаннан кейін күту қажет емес, себебі олар көбінесе шайналмай жұтылады және ауызбен аздап ғана жанасады. Кашрут заңдары медициналық себептермен қабылданатын дәрілерге қолданылмайды. Ал витаминдер – тағамның бір түрі, сондықтан кашрут заңдарын сақтау қажет. Кошерлік үйлерде әдетте екі жиынтық ыдыс болады: біреуі сүт тағамдары үшін, екіншісі – ет тағамдары үшін. Кейбір кошерлік үйлерде үшінші жиынтық парве ыдыстар немесе кемінде тағам дайындау құралдары да болуы мүмкін, бұл парве тағамдарын дайындауға және оларды кейін сүт немесе ет тағамдарымен бірге ұсынуға мүмкіндік береді. Талмуд етпен араластырылған балықты жемеуге ескертеді, және егер екеуі де бір тамақта желінсе, оларды бір табақта жемеу қағидасы бар. Хабад дәстүрі бойынша, балықты сүтпен жеуден аулақ болу керек, бірақ балықты сүт өнімдерімен (ірімшік, май және т.б.) қосуға рұқсат етіледі. Балықты кез келген сүт өнімімен қоспау – бұл сирек кездесетін тәжірибе.

Коммерциялық өндірістегі парве

Яһуди заңдарында сүт пен етті қосуға тыйым салатын шектеулерге байланысты, кошер тұтынушыларға сатылатын көптеген тағамдар парве етіп дайындалады, осылайша дәстүрлі рецепттер өзгертліп, бұл өнімді сүт тағамдарымен немесе етпен бірге жеуге мүмкіндік береді. Сүт немесе ет ингредиенттерін алмастыру үшін жиі қолданылатын ингредиенттерге соя мен тофу, пальма және кокос майлары, сондай-ақ түрлі көкөністер жатады. Нағыз еттің орнына ет аналогтары, ал нағыз ірімшіктің орнына соя ірімшігі қолданылады. Кейбір ет аналогтарының құрамында сүт өнімдері болуы мүмкін. Марит айн заңдары парве тағамды етпен бірге жеуге, егер ол сүт тағамын еске түсірсе, тыйым салады. Алайда, мұндай парве тағамдардың – сүт және ет тағамдарының кеңінен қолжетімділігіне байланысты, қазіргі таңда мұндайға рұқсат етіледі. Бірақ, кейбір вегетариандықтар мұндай ірімшіктерді қабылдамайды, себебі олар тек вегетариандық ферменттен жасалған ірімшікті ғана жейді. Сол сияқты, вегандық сертификат таңбасы бар кейбір өнімдер, сүт ингредиенттерімен немесе ыдыстармен кездейсоқ байланысқа түскендіктен, халаха бойынша парве мәртебесіне ие емес, бірақ вегандық сертификат бойынша жануарлардан алынған өнімдер қамтылмайды деп саналады.

Парев және аллергия

Сүт өнімдеріне аллергиясы бар адамдар "пареве" деп белгіленген тағамдарды сүттен жасалмаған деп есептеуі мүмкін, бірақ бұл әрқашан да дұрыс болмайды. Кашрут ережелерінде жабдықты бұрынғы харам қолданыстан тазалау процедуралары бар, бірақ бұл аллергиясы барларға, вегетариандарға немесе басқа діни талаптарды сақтайтындарға жеткіліксіз болуы мүмкін. Мысалы, сүт өнімдерін өндіруге қолданылатын жабдық раббилердің шешімімен пареве мәртебесіне ие болуы мүмкін. Дегенмен, сүтке күшті аллергиясы бар адамдар сүт қалдықтарына реакция беріп қалуы мүмкін, сондықтан кейбір заңды түрде пареве тағамдарда "сүт" туралы ескертулер болады. Мұндай жағдайлардағы жалпы ереже бойынша, тағамдағы сүт ингредиенттерінің үлесі жалпы көлемнің 1/60-нан (1,67%) кем болса, ол пареве деп саналып, жіберуге болады. Сонымен қатар, коммерциялық пареве тағамдарды бақылайтын мекемелер көбінесе одан да қатаң талаптар қояды. Алайда, аллергиясы бар адамдар мұндай ингредиенттердің өте төмен концентрациясына – тіпті миллионнан бір бөлігіне сезімтал болуы мүмкін, сондықтан олар пареве белгісіне толығымен сенуге болмайды.

Сленг тіліндегі қолданысы

"Парве" сөзі заманауи израильдік сленгінде де бір нәрсенің сапасыз екенін немесе айтылғанның мәнісіз екенін білдіру үшін қолданылады.