Кіріспе

Les Misérables – 1998 жылы Виктор Гюгоның 1862 жылғы сол аттас романының экранизациясы, режиссері Биль Август. Басты рөлдерді Лиам Нисон, Джеффри Раш, Ума Турман және Клэр Дэнс сомдады. Түпнұсқа романдағыдай, сюжет желісі полиция инспекторы Жаверт (Раш) қудалаған бұрынғы сотталған Жан Вальжанның (Нисон) ересек өмірін баяндайды. Фильм Чехияның Прага қаласындағы Баррандов студиясында түсірілді.

Сюжет

Жан Вальжан, азық-түлік ұрлағаны үшін тұтқындалған адам, 19 жыл түрмеде мәжбүрлі еңбекте өткізгеннен кейін босатылады. Ешкім сотталғанға түнде пана беруге келіспегенде, епископ Мириэль оны жылы күтіп алады. Вальжан Мириэльге нағыз төсекке жатса, жаңа адам боларына сендіреді. Түнде Мириэль оның күміс заттарын ұрлағанын байқағанда, Вальжан тоқтатылып, оны ұрып, қашып кетеді. Полиция Вальжанды ұрлық үшін ұстап, Мириэльге сүйреп келгенде, Мириэль күміс заттар сыйлық екенін айтады және Вальжанды шамдарын да алып кетуді ұмытқаны үшін жазалайды. Мириэль Вальжанға жаңа адам болу керектігін еске салады. Тоғыз жыл өткен соң Вальжан бай өнеркәсіпші және қала әкімі болады. Фантина, Вальжанның фабрикасында жұмыс істейтін жалғыз ана, бастығы оның заңсыз туған қызы бар екенін білгеннен кейін жұмыстан шығарылады. Алайда Вальжанның назары бұрын Вальжан тұтқындалған түрмеде күзетші болған инспектор Жаверттің келуіне ауады. Фантина, қызы Козеттің күтімін ұйымдастыру үшін Тенардье жұбайының шарттарын орындау үшін ақшаға зәру болып, жезөкшелікке мәжбүр болады. Жаверт қала әкімі мен Вальжан – бір адам деп күдіктенеді. Фантинаға бірнеше клиенттер шабуыл жасайды, ол қарсы тұрғанда, Жаверт оны ұрып, тұтқындайды, түрмеге жіберуді жоспарлайды. Вальжан қала әкімі ретіндегі өкілеттігін пайдаланып, оны босатуды талап етеді, соның салдарынан ол босатылады. Вальжан Фантинаны емдеп, денсаулығына келтіреді және оған қызын қайтаруге уәде береді. Бірақ Тенардьелер Вальжан мен Фантинадан Фантинаның қызы ауырып жатыр деген желеумен ақша талап етуді жалғастырады. Кейін Вальжанға басқа бір адамның онымен жаңылысып тұтқындалуға жақын екені хабарланады. Вальжан сотқа келіп, өзінің нағыз Вальжан екенін жариялайды. Вальжан үйге оралғанда Фантинаның өлім аузында жатқанын көреді. Ол өлер алдында Вальжанға қызын өзінің қызындай тәрбиелеуге уәде береді. Жаверт Вальжанның үйіне оны да, Фантинді де тұтқындауға келеді, бірақ Жаверт оған түрмеге жіберуге ниеттенгенін айтқанда Фантина қайтыс болады. Ашуға беріліп, қайғыға батқан Вальжан Жавертпен күресіп, оны есінен айырып, қаладан қашып кетеді. Вальжан ақырында Козетті Тенардьелерден табады және құтқарады, олар оны күтіп бағуға міндетті болған, бірақ шын мәнінде оны өздерінің қызметшісіне айналдырған жемқор қонақүй иелері. Олар қызға қамқорлық жасамайды, оны тек ақша табу құралы ретінде көреді (оны әлі танылмаған Вальжанға бала жезөкше ретінде ұсынуға дейін барады). Вальжан мен Козет ақыры Парижге жетеді, онда олар діни монастырьда әке мен қыз ретінде жаңа өмір бастайды. Он жылдан кейін олар монастырьдан шығып, он тоғыз жастағы Козет революционер Мариусқа ғашық болады. Осы арада Жаверт бүлікшілердің қатарына жасырын кіріп, Мариусқа қатысты ұйымды құлатпақ болады. Вальжанды тұтқындауға тырысқанда Жаверт Мариуспен бірге тұтқындалады және өлім жазасын алу үшін баррикадаға әкелінеді. Вальжан Козет пен Мариустың бір-бірін қаншалықты жақсы көретінін білген соң, Мариусты Козетке қайтаруға көндіру үшін баррикадаларға өзі барады. Солдаттар революционерлермен одақтас жас жігіт Гаврошты атып өлтіргенде, Вальжан өзінің Мариусқа ықпалын пайдаланып, Жавертті өзіне беруді талап етеді, сонда оны өзі өлтіре алады. Вальжан Жавертті қараңғы көшеге алып кетеді, бірақ оны өлтірудің орнына босатып жібереді. Мариусты атып жаралайды, Вальжан оны қауіпсіз жерге апарып әкеледі. Жаверт оларды ұстап алады, бірақ Мариусты босатуға келіседі. Вальжан Мариусты үйіне алып, Козетке қоштасады. Вальжан Жавертке қайтып келгенде, Жаверт оған Вальжанның қылмыстық өткені мен қазіргі заңды өмірінің арасындағы қайшылықты қабылдай алмайтынын, Вальжанның көрсеткен мейірімділігі мен жомарттығын түсіне алмайтынын айтады. "Ереже маған мейірімді болуға рұқсат бермейтіні өкінішті", - деп Жаверт Вальжанды босатып, өзін шынжырмен байлайды, "Мен өмірімді бірде-бір ережені бұзбай өтуге тырыстым" деп қосады және өзін Сенаға тастап, өз өмірін құрбан етеді. Вальжан бос көшеде жүреді, ақыры еркіндікке ие болып, бетінде күлімсіреумен.

Романның желісі бойынша

Фильм ағылшын тілді көрермендерге түсінуге оңайлату үшін кейіпкерлер мен жерлердің аттарын өзгертеді. Сюжеттің көптеген детальдары, Аррастағы сот және Гавроштің өлімі сияқты, адал түрде қайта жаңғыртылады, бірақ сюжеттің толық бөлімдері алынып тасталады. Қала әкімі ретінде Вальжанға Жаверге қарағанда оған адал жас полиция қызметкері көмектеседі. Тенардье отбасы Вальжан Козетті босатып алғанда ғана пайда болады. Пети Гервей эпизоды болмайды. Мариус отбасынан шыққан жоқ және студенттер көтерілісіне жетекшілік етеді. Козет фильмде әлдеқайда тәуелсіз, сыртқы әлемді көру үшін монастырдан кетуді ұсынады және Вальжанның өміріне араласуына қарсы тұрады. Вальжан өзінің өткені туралы Мариус арқылы емес, тікелей оған айтады. Фильм Жаверттің өзін-өзі өлтіруімен аяқталады, романның кеңейтілген түйіні, соның ішінде той және Вальжанның өлімі болмайды.

Сыни қабылдау

"Кәсіреттілер" сыншылардан көбінесе жағымды пікірлер алды. Rotten Tomatoes сайтындағы шолулардың жиынтығы бойынша фильмге 44 шолу негізінде 75% мақұлдау көрсеткіші берілген, ал орташа бағасы 6.9/10. Сайттың сыншыларының консенсусы былай деді: "Виктор Гюгоның классикалық романының осы зерделі, көркем жасалған бейімделуі, оқиғаның дамуын қысқартып, бірақ эмоционалдық күшін әлсіздетпейді". Metacritic-те фильм 24 шолу негізінде 65 ұпай жинады.

Кассалық жинақ

Фильм АҚШ-тағы тұңғыш аптасында $5,011,840 табыспен төртінші орынға шықты, «Ойынға шақырған ол», «Періштелер қаласы» және «Үлкен соққы» фильмдерінен кейін; фильм АҚШ және Канада бойынша барлығы $14,096,321 жинады.