Кіріспе

2005 жылғы авиациялық апат

2005 жылғы Ниас аралындағы Sea King тікұшағының апаты – 2005 жылғы 2 сәуірде шамамен сағат 16:00-де (жергілікті уақыт бойынша) 817 эскадрильясының Вестленд WS 61 Sea King (құйрық нөмірі N16 100, шақыру белгісі "Акула 02") тікұшағының бортында 11 адаммен болған апаты. Апат "Акула 02" Индонезияның Ниас аралындағы Амандрая аймағындағы Туиндрао ауылына жақын орналасқан спорт алаңына қонуға дайындалып келе жатқанда болды. "Акула 02" жер сілкінісінен зардап шеккен аймақтағы халыққа гуманитарлық көмек көрсетіп жатқан еді. Қорғаныс кеңесінің кейінгі тергеуі апаттың басты себебі – тікұшақтың басқару жүйесінің істен шығуы екенін анықтады. Бұл қателіктердің тізбегі және тікұшақтың нашар күтілуінің нәтижесінде болды.

Шығындар

Аварияда тоғыз адам қаза тапты, оның ішінде Австралия Әскери-теңіз күштерінің алты және Австралия Корольдік әуе күштерінің үш мүшесі болды.

Дәріс-шаралары мен ұлттық алғыс айту қызметі

2005 жылдың 5 сәуірінде Сидней әуежайында қаза тапқандардың мәйіттері Австралияға жеткен кезде салтанатты шара өтті. Қайтыс болғандардың туыстарымен бірге Австралияның генерал-губернаторы, генерал-майор Майкл Джеффри, Индонезия президенті Сусило Бамбанг Юдхойоно, Австралия премьер-министрі Джон Ховард, Қорғаныс күштерінің бас қолбасшысы генерал Питер Косгроув, сондай-ақ Армия, Әскери-теңіз күштері және Әуе күштерінің басшылары қатысты. Әрбір қаза тапқан адамға әскери салтанатты жерлеу рәсімі өткізілді. "Акула 02" ұшағының апатында қаза тапқандарға арналған Ұлттық алғыс айту күні 2005 жылдың 15 сәуірінде Канберрадағы Австралия Парламентінің үлкен залында өтті. Шараға барлық тоғыз адамның отбасы мүшелері, достары мен әріптестері, сондай-ақ апаттан аман қалғандар қатысты. Шараны Австралия Қорғаныс күштерінің англикандық епископы Том Фрейм жүргізді. Сондай-ақ, шарада Австралия премьер-министрі Джон Ховард, оппозиция жетекшісі Ким Бизли және Индонезияның Австралиядағы елшісі Имрон Котан сөз сөйледі. Австралия Қорғаныс күштерінің Канберрадағы бас штабында және елдің басқа да әскери мекемелерінде де тиісті шаралар өткізілді.

Марапаттар

Индонезия президенті Сусило Бамбанг Юдхойононың мемлекеттік сапары, оған елінің ең жоғары наградасы – Батылдық медалін қайтыс болғандардың әрқайсысына табыс етуге мүмкіндік берді, ол әрбір табытқа медаль орналастырды. Екі аман қалған адам кейінірек осы наградамен марапатталды. Индонезияның бұл наградасы, оқиға кезінде әскерилер мен әйелдер гуманитарлық операцияның бөлігі болғандықтан, Австралия үкіметінің ұқсас наградаларды беру мәселесін көрсетті, әскери операция емес. Бұл мәселе Индонезия гуманитарлық миссиясында қызмет еткендердің барлығы – тоғыз қаза тапқан және екі аман қалған адамдарды қамтитын Гуманитарлық шетелдегі қызмет медалінің берілу шарттарын өзгерту арқылы шешілді. 2008 жылдың 17 наурызында аман қалғандардың бірі, бұрынғы жетекші теңізші Уорбертонның іс-қимылы Австралияның екінші жоғары батырлық наградасы – Батылдық жұлдызымен танылды. Қорғаныс министрі, құрметті Жоел Фицгиббон, Шейн Уорбертонның өмірін қауіпке тікелей сезіп, әріптесін құтқару әрекеті осындай танылуға лайық ерлік екенін айтты. Министрдің сөзіне қарағанда, оның өзі апатта ауыр жарақат алғандықтан, оның өзімшілдік емес әрекеті ерекше атауға лайық. 2009 жылдың 26 мамырында төрт индонезиялық азамат – Бенар Джава, Адизидуху Харефа, Мотани Харефа және Сети Эли Ндруру – «Акула 02» рейсінен аман қалғандарды құтқаруға қатысқандары үшін Жакартадағы Австралия елшілігінде Батылдық медалімен марапатталды. Олар бірлесіп ер адамдарды апат орнынан қауіпсіз жерге шығарып, австралиялықтарға жайлы жағдай жасап, алғашқы медициналық көмек көрсетті.

Тергеу комитеті

2005 жылғы 28 сәуірде Австралияның Теңіз Командирі оқиғаның мән-жайын толық зерттеу үшін Тергеу Кеңесін тағайындады. Апатты оқиғаларды зерттеу тобы апаттың бастапқы талдауын жүргізді. Кеңес 2006 жылғы 18 желтоқсанда тағайындаушы органға өзінің қорытындылары мен ұсыныстарымен бірге есеп берді; бұл есеп 2007 жылғы маусымда жарияланды. 2007 жылғы сәуірде The Bulletin газетінде Sea King тікұшақтарына апатқа дейін және кейін дұрыс емес техникалық қызмет көрсетілгені туралы мәлімдемелер жарияланды. Рей Мартинмен сұхбаттасқанда Австралияның Теңіз Командирі, контр-адмирал Дэвид Томас, қайғыдағы отбасылардың ашуын түсінетінін айтты. РЕЙ МАРТИН: Әскери-теңіз күштерінің беделі салмақта тұр. Сіздің беделіңіз де салмақта ма? КОНТР-АДМИРАЛ ДЭВИД ТОМАС: Әрине, менің беделім де салмақта, мен мұны білемін. Кеңес апаттан құтылу мүмкін болғанын және орындықтардың, ұстау жүйелерінің және кабина конфигурациясының кемшіліктері алғашқы соққыдан аман қалған жеті адамның қазасына себеп болғанын анықтады. Апаттың басты себебі – ұшуды басқару жүйелерінің бұзылуы, атап айтқанда, тікұшақтың араластыру блогындағы шашты басқару байланыстарынан алдыңғы/артқы қоңыраулы тұтқаның ажырауы болды. Ұшуды басқару жүйелеріндегі бұзылулар 817-ші эскадрильяның апат кезінде қолданған техникалық қызмет көрсету бағдарламасындағы жүйелі қателер мен кемшіліктерге байланысты екені анықталды. Апатқа әкеп соққан техникалық қызмет көрсету оқиғадан 57 күн бұрын жүргізілді. Бұл ұсыныстар 2008 жылғы қазан айына дейін толық орындалды.

Ескерткіштер

2005 жылдың қыркүйегінде қайтыс болған ADF әскери қызметкерлерінің мәйіттері Канберрадағы Рассел кеңсесіндегі ескерткіште жерленді. 2006 жылдың маусым айында Поттс-Пойнттағы Лоуренс Харгрейв қорығында апатта қаза тапқан ADF әскери қызметкерлеріне арналған тақта ашылды. 2009 жылдың желтоқсан айында Перт қаласының серфинг құтқару клубы апатта қаза тапқан теңізшілердің бірінің құрметіне су кемесіне ат қойды. 2014 жылдың сәуір айында HMAS Albatross кемесіндегі құрбандарға арналған ескерткіш отбасыларының көмегімен қайта жаңартылды. Апаттың 9 жылдығына арналған салтанатты шара өтті.