Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Вьетнамдық революционер және саясаткер (1915–1998)
Vietnamese revolutionary and politician (1915–1998)
Nguyễn Văn Linh (; 1 шілде 1915 – 27 сәуір 1998) – вьетнамдық революционер және саясаткер. Nguyễn Văn Linh 1986 жылдан 1991 жылға дейін Вьетнам Коммунистік партиясының бас хатшысы және Вьетнам соғысы кезінде Вьетконгтың саяси жетекшісі болды. Өкіметте болған кезінде Линь Вьетнам экономикасын социалистік бағытталған нарық экономикасына айналдыруды мақсат тұтқан «Đổi Mới» (жаңару) экономикалық жоспарының жақтаушысы болды. Сондықтан Линьді советтік көшбасшы, Перестройканы енгізген Горбачевтің үлгісімен, көбінесе «Вьетнамдық Горбачев» деп атады. Nguyễn Văn Linh Солтүстік провинциясының Хунг Йенінде дүниеге келген, бірақ өмірінің жартысынан астамы Оңтүстікпен байланысты болды. Ол француз отаршылдарымен бірнеше рет тұтқынға алынып, түрмеге қамалған. 1945 жылдан кейін Линь партия комитетінің тапсырмасымен Сайгонға оралып, Франция мен АҚШ-қа қарсы екі қарсылық соғысын жетектеді. 1962 жылы Линь Оңтүстік Орталық комитетінің жетекшісі болып сайланды және ел біріктірілгенге дейін соғыс кезінде стратегиялық бағыт берумен айналысты. Nguyễn Văn Linh партияның Орталық комитетінде көптеген лауазымдарды атқарған, содан кейін Бас хатшы болып тағайындалды. Линь 1986 жылғы 18 желтоқсанда өткен 6-шы Ұлттық съезден кейін партияның Бас хатшысы болды. Ол орталықтандырылған бюрократиялық субсидиялау жүйесін жойып, көп салалы экономикаға көшуді және мемлекеттік басқарумен нарықтық механизмдерге сәйкес жұмыс істеуді бастаған партия жетекшілерінің бірі болды. 1987 жылы ол инновациялар туралы өз көзқарастарын, әсіресе Вьетнамның әлеуметтік өмірінде жағымды өзгерістер жасау үшін «Не істеу керек» деген тақырыптағы мәселелерді «N.V.L» (Nói và làm немесе Nhảy vào lửa деген мағынаны білдіреді) деген псевдониммен түсіндіретін маңызды мақалалар жазды. «Đổi Mới» реформасының арқасында Вьетнам экономикасы біртіндеп дамыды. Бір жылдың ішінде инфляция 774%-дан 323,1%-ға дейін төмендеді, содан кейін 34,7%-ға дейін азайды. Ол сонымен қатар «Вьетнам әлем елдерімен достық қарым-қатынас орнатуды қалайды» деген ұранымен басқа елдермен дипломатиялық қарым-қатынасты жақсартты. Осының нәтижесінде Вьетнам Қытай, Жапония және Батыс елдерімен дипломатиялық қарым-қатынасын жаңартты, сондай-ақ Оңтүстік Корея мен АҚШ-пен дипломатиялық қарым-қатынас орнатты, осылайша 1995 жылы Вьетнамның АСЕАН-ға кіру процесін жеделдетті. 1991 жылғы 28 маусымда Бас хатшы лауазымынан кетіп, 1997 жылғы 29 желтоқсанда зейнетке шыққанға дейін Орталық атқару комитетінің хатшысы болды.
Nguyễn Văn Linh (; 1 July 1915 – 27 April 1998) was a Vietnamese revolutionary and politician. Nguyễn Văn Linh was the general secretary of the Communist Party of Vietnam from 1986 to 1991 and a political leader of the Vietcong during the Vietnam War. During his time in office, Linh was a strong advocate of "Đổi Mới" (renovation), an economic plan whose aim is to turn Vietnam economy to a socialist oriented market economy. As such, Linh was often touted as the "Vietnamese Gorbachev" after the Soviet leader, who introduced Perestroika. Nguyễn Văn Linh was born in Hưng Yên, a province in the North, but more than half of his life was associated with the South. He was arrested and imprisoned many times by the French colonialists. After 1945, Linh was assigned by the Party Committee to return to Saigon to lead two resistance wars against France and United States. In 1962, Linh was elected leader of the Central Committee for the South, directing strategy during the war until the country was unified. Nguyễn Văn Linh has held many positions in the Party Central Committee before holding the position of General Secretary. Linh became General Secretary of the Party after the 6th National Congress on December 18 of 1986. He is one of the Party leaders who initiated the reform policy, eliminating the centralized bureaucratic subsidy mechanism, shifting to a multi sector economy, operating according to the market mechanism with State management. In 1987, he spoke and wrote many important articles clarifying his views on innovation, especially the issues he raised under the title "Things to be done immediately" under the pen name N. V. L (which means "Nói và làm” or “Nhảy vào lửa”) to create positive changes in social life Vietnam. With the Doi Moi reform, Vietnam’s economy has gradually developed. After only 1 year, the inflation rate of 774% decreased to only 323.1% and then continued to decrease to only 34.7%. He also promoted diplomatic relations with other countries with the motto "Vietnam wants to be friends with countries around the world". Thanks to that, Vietnam normalized diplomatic relations with China, Japan and Western countries and established diplomatic relations with South Korea and United States thereby promoting the process of bringing Vietnam into ASEAN in 1995. He left the position of General Secretary on 28 June 1991 and then became the late Secretary of the Central Executive Committee until his retirement on 29 December 1997.
Өмірбаян
Нгуен Вэн Лин 1915 жылы 1 шілдеде Хунг-Ен қаласында дүниеге келген. Оның нағыз аты – Нгуен Ван Кук, бірақ ол кейіннен Нгуен Ван Лин деген әскери лақап атын қабылдады. 14 жасында Лин француз отаршылдығына қарсы астыртын коммунистік қозғалысқа қатысып, Хо Ши Мин атындағы Коммунистік жастар одағына қосылды. 1930 жылы, он алты жасында, француздарға қарсы үнқағаздар таратқаны үшін тұтқындалып, 1936 жылға дейін түрмеде отырды. Бостандыққа шыққаннан кейін Вьетнам Коммунистік партиясына мүше болды. Ол елдің оңтүстігіндегі Сайгон қаласына партия ұяларын құруға көмектесу үшін жіберілді, осыдан кейін 1941 жылдан 1945 жылға дейін қайта тұтқындалды. 1945 жылы Вьетнам француз үкімшілігінен тәуелсіздігін жариялады, содан кейін Бірінші Индокитай соғысы басталды. Осы уақытта Лин партиялық сатыда өсіп, 1960 жылы Орталық Комитет мүшесі болды. Вьетнам соғысы кезінде Нгуен Вэн Лин Оңтүстік Вьетнамдағы Вьетконгтың партия хатшысы болды, ол американдық одақтас үкіметке қарсы партизандық күресті басқарды, бірақ оның қызметінің көп бөлігі әскери емес, ұйымдық сипатта болды. Ол сонымен қатар үгіт-насихат саласында да мамандық танытып, Солтүстік Вьетнамның мүддесіне орай американдық саясатты зерттеп, оған ықпал етуге тырысты. Сайгон қаласындағы үкіметтік мекемелерге тыңшылық ету үшін Вьетконгтың арнайы жасырын агенттерін даярлады. 1968 жылы Лин Оңтүстік Вьетнамға қарсы Тет шабуылын ұйымдастырды. Оңтүстік Вьетнамның көптеген қалалары мен аудандарында болған бұл күтпеген шабуыл Вьетнам соғысының шешуші кезеңі болды. Вьетнам соғысы аяқталғаннан және 1975 жылы Вьетнамның қайта бірігуінен кейін Лин Коммунистік партияның Политбюросына енді және астана Сайгонның партия басшысы болды. Ол елдің бұрынғы капиталистік оңтүстік бөлігін баяу түрлендіруді жақтады, бұл оның партиялық әріптестерімен келіспеушіліктерге әкелді. 1970 жылдардың соңында, ол перспективті саясаткер саналғанмен, партия басшысы Хо Ши Миннің ізбасары Ле Дуньмен жиі дауласып, партиялық сатыда одан әрі көтерілуіне кедергі келтірді. 1982 жылы тіпті Политбюродан шығарылды. Достарының айтуынша, Лин Оңтүстік Вьетнамның болашағы туралы пікір келіспеушіліктен кейін, жеке меншікті қорғағаннан кейін отставкаға кеткен.
Nguyễn Văn Linh was born in Hưng Yên on 1 July 1915. His original name was Nguyễn Văn Cúc, he would later adopt Nguyễn Văn Linh as his nom de guerre. At age 14, Linh became involved in the underground communist movement against French colonial rule, joining the Ho Chi Minh Communist Youth Union. In 1930 at the age of sixteen, Linh was arrested and incarcerated until 1936 for distributing leaflets directed against the French. After his release, he joined the Communist Party of Vietnam. He was sent to Saigon, in the southern part of the country to help establish party cells, causing him to be detained again from 1941 to 1945. In 1945, Vietnam declared its independence from French rule and the First Indochina War ensued. Meanwhile, Linh rose in the party hierarchy becoming a member of the Central Committee in 1960. During the Vietnam War, Nguyễn Văn Linh was the party secretary for the Vietcong in South Vietnam, which had seen him direct the guerrilla resistance against the American allied government there, but most of his duties were organizational rather than military. He also specialised in propaganda, studying and attempting to influence American politics in favour of North Vietnam. He trained special undercover Vietcong spies who infiltrated government organisations in Saigon. In 1968, Linh directed the Tet Offensive against South Vietnam. This surprise attack throughout most South Vietnamese towns and cities was a turning point of the Vietnam War. After the end of the Vietnam War and the re unification of Vietnam in 1975, Linh was inducted to the Communist Party's Politburo and became party chief of the capital Saigon. He favoured a slow transformation of the formerly capitalist southern part of the country causing him to come into conflict with his party colleagues. In the late 1970s, though considered a promising party politician, he had repeated arguments with Lê Duẩn, Ho Chi Minh's successor as party leader, preventing him from rising further in the hierarchy. In 1982, he was even removed from the Politburo. According to his friends, Linh resigned after an argument over the future of South Vietnam, in which he defended private capital.
Дой Мои қайта жаңарту
1980 жылдардың ортасында Вьетнам экономикасы дағдарысқа ұшырады, көптеген саясаткерлерге либералды, нарықтық экономиканы тиімдірек шешім ретінде ұсынды. Бұл 1985 жылы Линьнің Саяси бюроға (және 1986 жылы Тұрақты хатшылыққа) қайта оралуына әкелді, Бас хатшы Чынь Чыньнің саяси баяндама жобасы бойынша, тіпті келесі жылы партияның бас хатшысы болып тағайындалды. Ол дереу Вьетнам экономикасын реформалауды бастады. 6-шы Ұлттық съездден кейін ол бас хатшы болып сайланды. Ол проблемалардың себебі деп санайтын идеологиялық шешімдерден бас тартып, жеке кәсіпкерлікке және нарықтық бағаларға рұқсат берді, сондай-ақ ауыл шаруашылығы кооперативтерін таратып жіберді. Бұл саясаттың өзгеруі «Дой Мой» деп аталды – вьетнам тілінде «жаңару» деген мағынаны білдіретін сөз. 1987 жылдың мамыр айының соңында «Нян Дан» газетінің бірінші бетінде «Айту және істеу» («Nói và Làm») рубрикасымен жаңа псевдоним – N. V. L пайда болды. Ол NVL деген қолтаңбамен «Дереу істеу керек нәрселер» атты бірнеше мақала жазды. Журналист Хью Тхоның сөзіне сүйенсек:
In the mid 1980s the Vietnamese economy experienced crisis, making a more liberal, market based economy more of a sensible option to many politicians. This led to Linh's being re instated in the Politburo in 1985 (and Permanent Secretariat 1986), under the direction of General Secretary Trường Chinh draft political report and even being made party general secretary the following year. Immediately, he started reforming Vietnam's economy. He was elected General Secretary in the immediate aftermath of the 6th National Congress. Renouncing the ideological decisions that he claimed had caused the problems, he allowed private enterprise and market prices and disbanded agricultural collectives. This change in policy was dubbed Doi Moi, a Vietnamese term meaning renovation. In the late of May 1987, on the front page of Nhan Dan newspaper appeared a new pseudonym N. V. L with the column Nói và Làm ("Say and Do"). He wrote a series of articles "Things to be done immediately", signed NVL. According to journalist Hữu Thọ:
1986 жылдан 1991 жылға дейін бас хатшы қызметін атқарган Нгуен Ван Лин жағдайды түбірлі өзгертуге шешуші үлес қосты, жаңа мүмкіндіктерге жол ашты. Вьетнамның орталықтандырылған, бюрократиялық және субсидияланған жүйесінің кемшіліктерін және артта қалуын жою үшін ол жаңа идеялар, жаңа ұғымдар мен жаңа әдістерді енгізді. Ол оңтүстік аймағындағы адамдар жиі «өзенді бөгеп, нарыққа тыйым салу» деп атаған құбылысты жойды, сол кездегі жемқор мемлекеттік саудагерлердің билігі мен теріс пайдалануын толығымен жойды. Бюрократиялық тәртіпке, халықтан алшақтауға және артық жеңілдіктерден бас тартуға үлгі көрсетті. Жоғары лауазымды шенеуніктердің ішкі рейстерде ұшу және әуе кондиционері жоқ «Лада» көлігімен (министр орынбасары деңгейіндегі стандартты) қызметтік сапарлар жасау тәртібін тоқтатты; Оңтүстіктен Солтүстікке барлығымен бірге ұшаққа отырып, күзетті қысқарды.
From 1986 to 1991, during his term as General Secretary, Nguyễn Văn Linh made a decisive contribution to turning the situation around, paving the way for the new guava cause to move forward. In order to overcome the inadequacies and backwardness of Vietnam's centralized, bureaucratic and subsidized mechanism, he introduced new ideas, new concepts, and new ways of doing things. He abolished what Southerners often called "blocking the river and banning the market", completely eliminating the power and abuse of a few corrupt state owned or state owned traders at that time. Resolutely set an example against bureaucratic behavior, distancing from the people, and giving up special privileges. He abandoned the regime of high ranking leaders flying domestically and going on business trips by Lada car without air conditioning (standard for Deputy Minister level); From the South to the North, take a plane with everyone; cutting down on security protection,
Сыртқы қатынастар
Саяси салада Линь АҚШ және Қытаймен қарым-қатынасты жақсартуға тырысты. 1990 жылы ол Дьо Мэньмен бірге Қытайға құпия сапар жасап, Қытай басшысы Цзян Цзэминьмен кездесіп, екі ел арасындағы дипломатиялық қатынастарды 10 жылдан астам созылған шиеленістен кейін жаңартты, бұл 1979 жылғы Қытай-Вьетнам соғысынан бергі алғашқы рет вьетнамдық басшының мұндай қадамға баруы болды. 1989 жылы ол Пол Поттың Қызыл кхмерлер режимін құлату үшін жіберілген вьетнамдық әскерлерді Камбоджадан шығаруға бұйрық берді. Алайда, ішкі саясатқа келгенде, Линь өзгеріске аса қажеттілік сезінбеді. Ол: «Плюрализм және көппартиялық үкіметтің саяси механизмін құру объективті түрде қажет емес», – деп мәлімдеді және батыстық үлгідегі демократиялық жүйелерді әрдайым «демагогиялық буржуазиялық демократиялар» деп атады. Ол бұрынғы коммунистік саясатты сынға алып, оны сыбайлас жемқорлыққа ұшыраған басшылардың кінәсінде көрді. Осылайша, Линьнің саясаты Коммунистік партияның консервативті топтарының тұрақты сыныпқа ұшырады. Линь 1991 жылы 7-ші Ұлттық съезде партия басшысы лауазымынан кетіп, бір жыл бұрын кету туралы хабарлады. Оның денсаулығының нашарлауы себеп болды, өйткені 1989 жылы инсультқа шалдыққан деп күдіктенген кезде ауруханаға түскен, бірақ саяси бәсекелестік те оның шешіміне әсер еткен болуы мүмкін. Оның орнын Линьнің реформаларын қолдаған Дьо Мэнь басты.
In the political sphere, Linh tried to improve relations with both the United States and China. In 1990, he and Đỗ Mười secretly visited China and met Chinese leader Jiang Zemin normalizing diplomatic relations between the two countries after over 10 years of tension, becoming the first Vietnamese leader to do so since the 1979 Sino Vietnamese War. In 1989, he ordered the withdrawal of Vietnamese troops from Cambodia, where they had been sent to remove Pol Pot's Khmer Rouge regime. However, as far as domestic policy is concerned, Linh felt there was little need for change. "It is not objectively necessary to establish a political mechanism of pluralism and multiparty government," he stated, while always referring to Western style democratic systems as "demagogic bourgeois democracies". He criticised the old communist policies, blaming them on corrupt leaders. Thus, Linh's policies were the constant target of criticism from the more conservative elements in the Communist Party. Linh stepped down as party leader in 1991 at the 7th National Congress, having announced his withdrawal a year before. His poor health was cited as the cause, as he had been hospitalised for what is suspected to have been a stroke in 1989, but political rivalries probably also played into his decision. He was succeeded by Đỗ Mười, a supporter of Linh's reforms.
Зейнеткерлік
1991 жылдан 1997 жылдың желтоқсанына дейін партияның Орталық комитетінің кеңесшісі болды. Вьетнам Коммунистік партиясының 7-ші Ұлттық съезіндегі таңғажайып сөйлеуінен бастап, содан кейін елдің газеттеріне жарияланған бірнеше хат арқылы Линь өзінің бұрынғы саясатының салдарынан бас тартып, шетелдік инвесторларды туған елін пайдалануда және социализмге зиян келтіруде деп айыптады. Ол байлар мен кедейлер арасындағы өзгеше айырмашылықты сынға алып, американдық компанияларды инвестициялар мен технологиямен көмектесу орнына елге тауар құйып жатыр деп айыптады. Одан кейін ол "Дереу істеу керек нәрселер" деген тұрақты газет бағанасын жазып, Вьетнам саяси элитасының арасындағы жемқорлық пен тиімсіздікке қарсы күресті.
He was Advisor of the Party's Central Committee from 1991 to December 1997. Starting with a surprising speech at the 7th National Congress of the Communist Party of Vietnam and then series of letters to the country's newspapers, Linh eventually renounced the effects of his own policies, accusing foreign investors of exploiting his native country and harming socialism. He attacked the growing gap between the rich and the poor and accused American companies of dumping goods on the country rather than helping it with investments and technology. He then wrote a regular newspaper column called "Things That Must Be Done Immediately" attacking corruption and incompetence among the Vietnamese political elite.
Өлім және мемлекеттік жерлеу
Лин 1998 жылғы 27 сәуірде Хо Ши Мин қаласында бауыр қатерінен қайтыс болды. Оның мемлекеттік жерлеу рәсімі 1998 жылғы 29 сәуірде өтті және ол Хо Ши Мин қаласындағы Тхонг Нхат сарайында сақталды. Партия Орталық Комитетінің азанасынан бас хатшы Ле Хả Фьё Линнің партияға үлесін қосуға бар күшін салған, адал, жаңашыл, шығармашыл көшбасшы екенін айтты. Мемлекетке және халыққа қызмет ету. Ұлттық жерлеу рәсімінен кейін ол осы күнінің түстен кейін Хо Ши Мин қаласы зиратында жерленді.
Linh died of liver cancer on 27 April 1998, in Ho Chi Minh City His state funeral was held on April 29, 1998 and he lied in state at Thong Nhat Hall, Ho Chi Minh City. In the eulogy of the Party Central Committee, General Secretary Lê Khả Phiêu commented that Linh is a dedicated, innovative, creative leader who tries his best to contribute to the Party. State and serving the people. After the national funeral, in the afternoon of this day he was buried at the Ho Chi Minh City Cemetery.
Вьетнамға аударылған қаржы
Нгуен Вань Лин партия ұйымының реформаларының қалыптасуын баяндады. Ғалымдар Линьдің реформадағы үлесі мен маңыздылығы Вьетнам Коммунистік партиясын реформалау бағдарламасын Đổi Mới аясында терең және нақты талдады деп санайды. Линь саясатты жасауда икемділік пен бейімделушілік танытты, консервативтік емес, жаңашыл көзқарас танытты. Стерн сияқты ғалымдар Линьнің жұмылдыру құралдарына, үгіт-насихаттарға, символдарға емес, бюрократиялық үйлестірілген бағдарламаларға көбірек сүйенгенін атап өтті. Ол партиялық мәселелерді шешу үшін ерекше ресурстарды тиімді пайдаланды, көбінесе реформалық идеяларын тарату үшін БАҚ және іріктелген халық ұйымдарын қолданды. Линь Орталық комитет пленумының жұмысын экономикалық саясат пен негізгі саяси мәселелер бойынша әртүрлі пікірлер талқыланатын шешім қабылдау процесіне бағыттап, маңызды рөл атқарды. Стерн бұл Линьдің Вьетнам бюрократиясындағы ашық, икемді, жаңашыл және дәстүрлі емес жұмыс стилінің арқасында мүмкін болғанын айтты, бұл Линьнің реформаға үлес қосу үшін саясатты басқару шеберлігін көрсетті. Линь партияны саясаты мен кадрлар таңдауы үшін жауапкершілікке тартуға ұмтылды, бұл экономикалық реформаның сәттілігіне ықпал етті. Стерн Вьетнамның экономикалық реформаларындағы ең маңызды рөлді Нгуен Вань Линьнің өзі атқарғанын мәлімдеді. Ол Линь экономикалық реформалардың саяси тұрақсыздыққа немесе теріс күштердің пайда болуына әкелмей, біртіндеп және тұрақты түрде жүзеге асырылуын қалағанын айтты. Линь параллель саяси және экономикалық жаңару мәселелерінде жергілікті бастамашылық пен икемділікке мүмкіндік берді, бұл ғалымдарға Линьдің стилін және қазіргі контекстегі басқа да маңызды көшбасшылармен салыстыруға мүмкіндік берді. Дегенмен, Линь өзінің мансабында өзін-өзі таныстыру арқылы жетістікке жеткен болуы мүмкін. Бұл Вьетнамның экономикалық жаңғыруының үлкен жоспарында басқа да кандидаттардың да маңызды рөл атқарғанын сұрап қарастыруға мүмкіндік береді. Кейбір сарапшылар Линь партияның саяси жағдайының өзгеруіне бастапқыда шектеулі үлес қосты, бірақ консервативті күштер мен өзінің саяси көзқарастарына байланысты Вьетнамның саяси ландшафтындағы нағыз өзгерістерді іске қоса алмады деп санайды. Бұл көзқарас Линь туралы жарияланған зерттеулерде кең таралған, және егер Линь шынымен консервативті болса, онда жоғарыда аталған категориялар оның нағыз мұрасын бағалауда қиындықтар тудыруы мүмкін. Сондай-ақ, кейбір зерттеулерде Во Ван Киет реформа бағдарламасын қолдаған маңызды тұлғалардың бірі ретінде танылады. Осы тұрғыда, Во Ван Киеттің үлесін екі көзқарас бойынша қарастырып, түсінігімізді саралауымыз қажет.
Nguyễn Văn Linh had charted the evolution of the reforms of the party organization. Scholars argue that Linh's contributions and importance in reform gave a very detailed and clear analysis of his program to reform the Vietnam communist party within the wider context of Đổi Mới. Linh showed flexibility and adaptability with an inclination for the unorthodox spin to policy making. Scholars like Stern see that Linh relied less on mobilizational instruments, campaigns exhortations, symbols and more on bureaucratically co ordinated programmes. He was able to utilize unique combinations of resources to attack specific party related problems, often relying on media and selected mass organizations to propel his reformist ideologies. Linh was critical in steering plenary sessions of the Central committee to take more importance in decision process where competing views of economic policies and fundamental political issues were discussed. Stern argued this was possible, in large part due to Linh's open, flexible, innovative and unconventional mode of operation within the Vietnamese bureaucracy which showed Linh's importance in how he managed politics to contribute towards reform. Under Linh, effort was made to make the party more responsible and accountable for policies and personnel choices which was a strong factor in the success of economic reform. Stern suggested that it was Nguyễn Văn Linh himself who was most important in the biggest part to play in Vietnam's economic reforms. He suggested that Linh's position and foresight was that economic reforms should be done gradually and steadily without causing political instability or creating opportunities for negative elements to create trouble. Linh also allowed flexibility and local initiative for issues of parallel political and economic renovation which sheds light for scholars to compare Linh's style and contributions to other key leaders in the current narrative. Linh also could be seen to have also got to where he was with self promotion more than what he was able to do. This opens up avenues for us to question and consider if any other contenders then might actually be equally important in the grand scheme of Vietnam's economic renovation. Some might contend that Linh achieved some initial and limited success in making the party responsive to the altered political playing field and could not push past the conservative majority and his own political beliefs to welcome true change in the Vietnamese political landscape. This view carries quite a generic stance on Linh amongst the scholarship published and if Linh truly had been a conservative the above categories would then be problematic in accessing his true legacy and contributions. Scholarship in some parts also acknowledges that Võ Văn Kiệt as one of the important key proponents of the reform programme. In this aspect we have to calibrate our understanding to consider Võ Văn Kiệt’s contributions with both perspectives included.
"Дьо Мьо" ұйымының ақыл-ойы
Нгуен Вэн Линь «Đổi Mới»-дің номиналды миы ретінде қарастырылуы мүмкін, бірақ оның өз идеяларының нәтижесінен қатты алаңдады. Ол бір кездегі жақын одақтасы болған Во Ван Киетті жемқорлыққа айыптаған, тіпті олар бұрын тығыз байланыста болған кезде де. Линь бұқаралық алдында «партияның бұрынғы жылдардағы кемшіліктерін түзетуге, түзеуге және жеңуге көмектесу үшін» халық қозғалысын қолдады. Алайда, кейбіреулер 1995 жылы Во Ван Киеттің бизнес экономикасын түсіну арқылы кәсіпкерлерді экономиканың өркендеуі үшін табысқа жетуге ынталандыру керек деген пікір білдіргенін айтады. Во Ван Киеттің іс-әрекеттері оны нарық революциясының басынан бергі негізгі ойластырушысы деп санауға алып келді. Екі тұлғаның да айтқандарын қарастырғанда, Во Ван Киет пен оның одақтастары идеологияларды – социалистік немесе нарықтық деп атасаңыз да – өздерінің стратегиялық мақсаттары мен билігін нығайту үшін құрал ретінде пайдаланған болуы мүмкін екенін атап өту маңызды. Бұл тұлғалардың өздеріне пайда әкелетін билікке ұмтылғанын түсіну, олардың нақты мақсаттарымен қатар қалай үлес қосуға тырысқандарын талдауға қосымша өлшем қосады. Бұдан бөлек, дереккөздер әрқашан толық суретті бермейтінін білу де маңызды.
Nguyễn Văn Linh could also be seen as the nominal brains of Đổi Mới but was publicly horrified by his results of his own inspirations. He was also at one point especially hostile toward Võ Văn Kiệt by publicly accusing Võ Văn Kiệt of corruption even when they had once been close allies. While Linh publicly took an even stronger position in favor of a grassroots movement "to help the party correct, rectify, and overcome its shortcomings in the earlier years, some might consider that it was Võ Văn Kiệt who opined in 1995 that businessmen should be encouraged to succeed for the economy by understanding the economics of business. Võ Văn Kiệt’s actions led others to consider him as a key architect of the market revolution since its inception. In considering the narratives of both persons, it is important to note that that Võ Văn Kiệt and his allies might have used ideologies, whether called socialist or market as practical tools to advance their own strategic objectives and power. An objective way to weigh perspectives would be to understand that these members also ultimately wanted power to their advantage and this added another dimension in analysing how one worked towards contributing along with his true agenda balanced. Apart from these it is also important to know how sources might not always give us the full story.
Линьдің үлесін талдаудың басқа әдісі
Қиын жағдай мен экономикалық дағдарыс реформаны толыққанды жүзеге асыру үшін қажетті де, жеткілікті де шарт болмады, бірақ Вьетнамда құрылымдық өзгерістерді көрген және кейін инновацияны бастаған – кәсіпкерлік процесі болды. Линь бүкіл ел бойынша экономиканы қайта құрылымдау, инвестициялар мен қаржы ресурстарын бөлу арқылы саясат пен экономиканың тиімділігін арттыруға үлес қосты. Линьнің маңызды әскери және дипломатиялық іс-шаралардағы белсенділігі Вьетнамның беделін жақсартуға және реформалар кезінде шешім қабылдау процесіне көмектесуге ықпал етті. Ол экономикалық реформалардың табысына жауапты болды, бірақ Линь өзінің мәлімдеген себептерінен емес, осылайша Линьнің үлесі мен мұрасын қарастырудың жаңа тәсілін қалыптастырды. Нгуен Ван Линьнің саясаты 6-шы съезде қабылданғаннан кейін Вьетнам баяу-баяу нарықтық экономикаға айналды, бұл реформаға сәттілік әкелді. Бұл Нгуен Ван Линь туралы бағалаулар үшін маңызды дәлелдер болды, оның Вьетнамның жаңаруы, жаңғыртуы және индустрияландыруына қосқан үлесін ескере отырып, оны жауапты үлес қосушы деп санауға болады. Басқаша қарасақ, Во Ван Киет те ұлттық меншіктегі кәсіпорындардың көптеген директорларымен жұмыс істеуге тырысқан, партиялық иерархияны бұзбай, партия басшылығын түбегейлі өзгертпей, үлкен ауқымда жақсы реформаларды ілгерілетуді үміттене білген, сондай-ақ партияның өз ойын өзгертуіне мүмкіндік берген маңызды басшылардың бірі болуы мүмкін. Во Ван Киет сонымен қатар бүкіл елде Солтүстік Вьетнамның экономикалық моделін қолдады, бірақ кейіннен Хо Ши Мин қаласындағы тәжірибесінен туындаған өсу моделімен проблемаларға тап болды, бұл оны 6-шы партиялық съезге дейін «шекараны бұзу» эксперименттерінің бастамашыларына жетеледі. Бұл Киеттің өзінің саясатын талдап, ел үшін ең жақсысын қамтамасыз ету үшін бейімделуге дайындығын көрсетеді – Вьетнамның экономикалық жетістіктеріне қосқан маңызды үлес. Во Ван Киет несие кооперативтерін, шетелдік банк филиалдарын және акционерлік банктерді құруға рұқсат берді, бұл экономиканы реформалаудағы маңызды қадам болды және оны елемеуге болмайды. Сол кездегі бірінші вице-премьер ретінде ол осы мәселе бойынша зерттеулер жүргізу үшін екі тәуелсіз сарапшылар тобын құруға батылдық танытты. Ол екі топтың кеңесін де пайдаланып, банк секторына қатысты жарлықты әзірледі, сондай-ақ оңтүстіктегі бұрынғы режимнің интеллектуалдық ресурстарын жұмылдыруға жауапты бөлім құрды. Бұл үлес оның болашаққа бағытталған көзқарасын көрсетеді, бұл Вьетнамның сәтті ағымдағы реформа процесіне маңызды үлес қосатын салаларға айналды. Линь 1975 жылдан кейін Хо Ши Мин қаласының партия хатшысы болған кезінде «реформатор ретінде танылды». Линь реформалық тәжірибелерге салмақ қосу үшін мақалалар жазды, онда мұндай тәжірибелер мемлекеттік деңгейде санкцияланбастан бұрын саясатты сынап көруге рұқсат етілді. Алайда, Во Ван Киетті оңтүстіктегі реформатор ретінде де қарастыруға болады, ол оңтүстіктегі орталық үкімет саясатын сынап, инновациялық экономикалық схемаларды қолдады. Линьді екінші буын басшыларына ұқсас жастағы, бірақ ертерек партияға қосылғандықтан оларға дейін жоғарылаған үшінші топ ретінде де қарастыруға болады. Линь экономикалық реформатор ретінде кеңінен танылса да, ол саясаттың бұрандасын қатайтуға дайын болды. Бұл Линьнің қабілеті мен маңыздылығын тағы бір қырынан көрсетеді. Сонымен қатар, Во Ван Киет ресми батыс білімі болмаса да Вьетнам реформаларының жақтаушысы ретінде танылды және Шығыс Азия елдерінің аясында жас деп есептелмейді. Тарихшылар Вьетнамды реформалау үшін дұрыс адамдар дұрыс уақытта болған жағдайды қарастыра алады, бұл Нгуен Ван Линьнің үлесіне қатысты негізгі көзқарасты сынға түсіріп, басшылардың рөлін зерттеуге мүмкіндік береді. Линьді объективті талдау кезінде тарихи тұлғаларды постмодернистік тұрғысынан қарастыру, сондай-ақ контекстке және тарих туралы білімнің қалай дамығанына негізделген сыншыл түсіндіру мен объективтілік оқиғаны толық көруге көмектеседі.
The harsh realities and economic crisis were both not necessary or sufficient conditions for the reform fully take place but it was the entrepreneurial process which saw structural changes and later kicked off innovation in Vietnam. While Linh had contributed to the process of Đổi Mới by restructuring the economy nationwide, working on investment and allocation of financial resources to increase efficiency and effectiveness of policies and the economy. Linh’s activeness in key military and key diplomatic activities as efficient in improving the standing of Vietnam and aiding his decision making process during the reforms. He was also responsible for economic reform successes and not the same reasons Linh himself had claimed, thereby creating "another method” in considering Linh's contributions and legacy. As the policies of Nguyen Van Linh were adopted at the 6th Congress, Vietnam slowly transformed into a market economy which brought success to the reform. These were key evidences towards the assessments of the Nguyen Van Linh narrative in considering his contributions in the renovation, modernisation and industrialization of Vietnam which made him a responsible contributor. In another perspective, Võ Văn Kiệt could perhaps also be seen as being one of the key respected leaders had tried to work with numerous directors of nationally owned enterprises in hopes to promote better reforms in a larger scale without subverting party hierarchies by not uprooting the leadership but allowing the party to change its mind to slowly come to a new consensus. Võ Văn Kiệt had also implicitly approved using the economic model of North Vietnam across the nation but later found problems with the growth model from his experiences in Ho Chi Minh city, driving him towards the key leaders in “fence breaking” experiments in the lead up towards the 6th Party Congress. This also paints Kiệt in different dimensions where he was willing to reflect on his own policies and make adaptations to ensure what was best for the nation, a key trait and contribution towards Vietnam's economic successes. Võ Văn Kiệt had supported the authorization of establishing credit cooperatives, foreign bank branches and the join stocks bank to separate budgetary functions away from central bank functions in reforming the economy a key step which cannot be ignored. Being the first deputy Prime Minister then, he was game in taking an unprecedented method in setting up two key independent specialist expert groups to conduct research and studies on the matter. He was adept in using the advice from both groups and combined the best ideas to develop an ordinance on the banking sector, to his credit, he later also created a department responsible for mobilizing intellectual resources from the former regime in the South. All of these contributions reflect his forward looking attitudes and areas which would later become important contribution towards Vietnam's successful ongoing reform process. Linh had also been described as “having earned a reputation as a reformer” during Linh's time as party secretary of Ho Chi Minh city after 1975. Linh penned articles to give weight to reform experiments where experimentation of policies was allowed before such practices were sanctioned in his critical role to the state. However, one might also see Võ Văn Kiệt as the southerner reformer who placed himself to critics of central government policies in the South by supporting innovative economic schemes. Linh could also be seen as a third group of leaders who were similar in age to the second generation leaders (but joined earlier and hence promoted earlier to where they were). While Linh was widely trumpeted as an economic reformer, he was actually as capable as anyone in tightening the screw of politics. This provided another perspective as to how capable and important Linh was. In addition, Võ Văn Kiệt had also been well recognized as a champion of Vietnam reforms even when he lacked formal western training and should not be considered young even by a more relaxed standards of East Asian countries. Historians are also able to consider if it was a handover and collaborative effort where the right people were at the right place to reform Vietnam at the same time challenges the main narrative of Nguyễn Văn Linh's contributions to consider the role of leaders greatly provided insight towards this research. In making an objective analysis of Linh, it seemed apparent that application of postmodernism analysis in historical figures along with critical interpretation and objectivity based on the context and how knowledge of history has unfolded or evolved allows us to get a clearer picture.