Кіріспе

Жапон генералы (1890–1944)

Ёшицугу Саито (斎藤 義次) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Жапон императорлық армиясындағы генерал-лейтенант. Ол Сайпан шайқасында жапон әскерлеріне басшылық етті және шайқас барысында өз-өзіне қол жұмсады.

Өмірбаян

Мияги префектурасының тумасы Сайто әскери дайындық мектептеріне қатысып, 1912 жылы Жапон императорлық армия академиясының 24-шы сыныбын атқышы ретінде бітірді. 1924 жылы Армия штабының колледжінің 36-шы сыныбын бітірді. Ол әртүрлі ат әскерлері полктарында тұрақты түрде жоғары шенге көтерілді. 1938 жылы ол IJA 5-ші дивизиясының штаб бастығы болды, ал келесі жылы ол Квантун армиясына ат әскері операциялары бастығы ретінде қайта тағайындалған кезде генерал-майор болды. 1942 жылы генерал-лейтенант болды. 1944 жылдың сәуірінде Сайто Сайпанға жіберілген кезде IJA 43-ші дивизиясының командирі болып тағайындалды. Жапония Тынық мұхиты соғысының осы уақытында теңіз жолдарын бақылаудан айырылғандықтан, дивизия қозғалыс кезінде оның көлігіне жасалған су асты кемелерінің шабуылдарынан ауыр зардап шекті. Сайто Сайпандағы барлық жапондық күштердің бас қолбасшысы болды. Адмирал Чуичи Нагумо, Орталық Тынық мұхит аймағы флотының қолбасшысы да аралда болды және Сайтомен жиі кеңес өткізді. Сайпан шайқасы 1944 жылдың 15 маусымында басталды. Қосымша жабдықтау мүмкіндігі болмағандықтан, қорғаушылар үшін жағдай үмітсіз болды, бірақ Сайто соңғы адамға дейін күресуге бел буды, өйткені ол Сайпанның құлауы жапон архипелагін американдық стратегиялық бомбалаушылардың қашықтығына енгізеді. Жапондықтар күндіз жасырынып, түнде шабуыл жасап, шабуылшыларды кешіктіру үшін жанартаулық пейзаждағы көптеген үңгірлерді пайдаланды. Америкалықтар үңгірлерді тазарту үшін артиллерия мен пулеметтермен қолданатын от тастаушы топтарды қолдана отырып, біртіндеп тактиканы дамытты. 6 шілдеде ол "гёкусай" деп аталып, "Біз шабуыл жасасақ та, тұрған жерімізде қала берсек те, тек өлім ғана күтеді. Алайда өлімде өмір бар. Мен сіздермен бірге Американың шайтандарына тағы бір соққы беру үшін алға барамын және менің сүйектерімді Тынық мұхитының бекінісі ретінде Сайпанға қалдырамын" деді. 7 шілдеде жапондықтардың шегінуге жері қалмады. Нагумоның қарсылығына қарамастан, Сайто соңғы банзайлық өзін-өзі өлтіруді жоспарлады. Аралдағы қалған азаматтардың тағдыры туралы Сайто: "Енді азаматтар мен әскерлер арасында ешқандай айырмашылық жоқ. Олар тұтқынға алынудан гөрі, бамбуктан жасалған найзалармен шабуылға қосылса жақсы" деді. Бірақ 9 шілдеде сағат 16:15-те америкалық бас қолбасшы адмирал Тернер Сайпанды ресми түрде басып алғанын жариялады. Сайто тұтқындалудан және масқараланудан аулақ болу үшін 10 шілде күні таңертең үңгірде сеппуку жасады. Одан кейін ол өзін-өзі кесіп алғаннан кейін, оның адъютанты оны басына атып өлтірді. Сайтоны әскери құрметпен американдық әріптесі Холланд Смит жерледі.