Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Генри Чарльз Литольф (6 ақпан 1818 – 5 тамыз 1891) – француз және британдық виртуоз пианист, романтикалық музыканың композиторы және Лондон қаласында туған музыка баспашысы. Көлемді шығармалардың авторы, қазіргі күні ол негізінен бір ғана қысқа жұмысымен – ре минор тонындағы №4 симфониялық концерттен алынған скерцосымен танымал, сонымен қатар классикалық музыка ноталарын басып шығаратын жоғары бағаланған "Collection Litolff" (қазір Edition Peters құрамында) баспасының негізін қалаушы ретінде еске алынады.
Henry Charles Litolff (6 February 1818 – 5 August 1891) was a French and British virtuoso pianist, composer of Romantic music, and music publisher born in London. A prolific composer, he is today known mainly for a single brief work – the scherzo from his Concerto Symphonique No. 4 in D minor – and remembered as the founder of the Collection Litolff (today part of Edition Peters), a highly regarded publishing imprint of classical music scores.
Өмірбаян
Литольф 1818 жылы Лондонда шотланд анасы Софи (құрмет аты Хейс) мен Эльзастың Мартин Луи Литольф отбасында дүниеге келді. Әкесі, скрипкашы, бұрынғыда Наполеон армиясының әскери музыкалық құрамында болғанда, Пиреней соғысында тұтқынға алынған еді. Оның әкесі Генриге музыканың негіздерін үйретті, ал 1830 жылы, он екі жасында, ол танымал виртуоз пианист Игнац Мошелес үшін орындады, ол оған қатты әсер етіп, сол жылдан бастап тегін сабақтар берді. Литольф он төрт жасында концерттік өнер көрсетуді бастады. Мошелеспен сабақтары 1835 жылға дейін жалғасты, сол жылы 17 жасында Литольф 16 жасар Элизабет Этерингтонға үйленді. Жұбайлар Мелунға, содан кейін Парижге көшті. Шамамен 1841 жылы Литольф Варшаваға көшті, онда ол Teatr Narodowy (Ұлттық театр) оркестрін басқарды деп саналады. 1844 жылы ол Германияға сапар шегіп, концерттер берді және болашақ пианист-дирижер Ханс фон Бюловқа сабақ берді. Келесі жылы Литольф Элизабеттен ажырасу ниетімен Англияға оралды, бірақ жоспар сәтсіз аяқталып, ол тек ауыр айып төлеумен ғана шектелмей, түрмеге де жабылды. Ол қашып, Нидерландыға қашып кетті – қашқындау түрме бастығының қызының көмегімен жасалған делінеді. Литольф Германияның Брауншвейг (ағылш. Brunswick) қаласындағы музыка баспагері Готфрид Мейермен дос болды. Мейер қайтыс болғаннан кейін, 1851 жылы ол жесір Джулиге үйленді (соңында Элизабеттен ажырасып, Брауншвейгтің азаматы атанды). Джулимен некеде болған кезде, Г.М. Мейер баспа фирмасын (ол оны табысты басқарды) жүргізді. Бұл екінші неке 1858 жылға дейін созылды, содан кейін ол одан ажырасып, тағы да Парижге көшті. Ажырасқаннан кейін баспахананы Литольфтің асырап алған ұлы де (1839–1912) басқарды. Литольфтің «Симфониялық драма» No. 1 «Максимилиан Робеспьер», Op. 55, 1925 жылғы Рождество қарсаңында Юрий Фейер Мәскеудегі Большой театрында Сергей Эйзенштейннің «Потемкин броненосеці» фильмінің әлемдегі тұңғыш көрсетіліміне сүйемелдеді.
Litolff was born in London in 1818 to a Scottish mother, Sophie (née Hayes), and a father, Martin Louis Litolff, from Alsace. The father, a violinist, had been previously taken prisoner of war while serving as a band musician in the Napoleonic army during the Peninsular War. His father taught the boy Henry the rudiments of music, and in 1830, when he was twelve, he played for the renowned virtuoso pianist Ignaz Moscheles, who was so impressed that he gave him free lessons starting that same year. Litolff began to concertize when he was fourteen. His lessons with Moscheles continued until in 1835, at the age of 17, Litolff abruptly married 16 year old Elisabeth Etherington. The couple moved to Melun, and then to Paris. Around 1841, Litolff moved to Warsaw, where he is believed to have conducted the Teatr Narodowy (National Theatre) orchestra. In 1844 he travelled to Germany, gave concerts, and taught the future pianist conductor Hans von Bülow. The following year, Litolff returned to England with the idea of finally divorcing Elisabeth; but the plan backfired and he ended up not only heavily fined but imprisoned. He managed to escape and flee to the Netherlands – the escape said to have been accomplished with the assistance of the jailer's daughter. Litolff became friends with the music publisher Gottfried Meyer of Braunschweig (English: Brunswick), Germany; and, after Meyer's death, he married the widow Julie in 1851 (having finally been granted a divorce from Elisabeth as a new citizen of Brunswick). Whilst married to Julie, the publishing firm G. M. Meyer (which she had been running successfully, This second marriage lasted until 1858, when he divorced her and once again moved to Paris. After the divorce, the publishing firm was run by Litolff's adoptive son, de (1839–1912). Litolff's Drame symphonique No. 1 Maximilien Robespierre, Op. 55, was one of the works conducted on Christmas Eve 1925 by Yuri Fayer at the Bolshoi Theatre in Moscow to accompany the world's first showing of Sergei Eisenstein's film Battleship Potemkin.