Батысфалия Корольдігі (1807-1813): Наполеонның Германиядағы марионеттік мемлекеті. Конституция, әкімшілік реформалар, шаруашылық өзгерістер туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бұрынғы герман мемлекеті
Former German state
Батыс Вестфалия Корольдігі – 1807 жылдан 1813 жылға дейін қазіргі Германиядағы Францияның қарастырылған мемлекеті. Формальды түрде тәуелсіз болғанымен, оны Наполеонның інісі Жером Бонапарт басқарды. Ол Вестфалияның атымен аталып, алайда бұл қате есім болды, себебі корольдіктің осы аймақпен ортақ территориясы шамалы еді. Аймақ көбінесе бұрын Шығыс Вестфалия деп белгілі болған жерлерді қамтыды. Наполеон Германияда алғашқы жазбаша заманауи конституцияны, француз үлгісіндегі орталық басқару жүйесін және ауыл шаруашылығы реформасын енгізді. Корольдік шаруаларды босатып, баршаға тең құқықтар мен қазылар алдында сотталу құқығын берді. 1808 жылы корольдікте еврейлерге тең құқықтарды тану бойынша Германияның алғашқы заңдары қабылданды, осылайша басқа неміс мемлекеттері үшін реформа үлгісі болды. Вестфалия жаңа реформаларды дереу қабылдап, күшке енгізуде прогрессивті көрінді. Ел салыстырмалы түрде кедей болғанымен, Наполеон ауыр салықтар мен төлемдерді талап етті және әскерге шақыру жүргізді. 1812 жылы Наполеонмен бірге Ресейге барған адамдардың көпшілігі қайта оралмады. 1812 жылға қарай корольдік банкротқа ұшырады. Наполеон 1813 жылы одақтастардың шабуылына қарсы шегінген кезде, корольдік одақтастар тарапынан басылып алынды және (1815 жылы) оның көп бөлігі Пруссияның құрамына кірді. Дегенмен, көптеген реформалар өз күшінде қалды.
The Kingdom of Westphalia was a client state of France in present day Germany that existed from 1807 to 1813. While formally independent, it was ruled by Napoleon's brother Jérôme Bonaparte. It was named after Westphalia, but this was a misnomer since the kingdom had little territory in common with that area. The region mostly covered territory formerly known as Eastphalia. Napoleon imposed the first written modern constitution in Germany, a French style central administration, and agricultural reform. The kingdom liberated the serfs and gave everyone equal rights and the right to a jury trial. In 1808 the kingdom passed Germany's first laws granting Jews equal rights, thereby providing a model for reform in the other German states. Westphalia seemed to be progressive in immediately enacting and enforcing the new reforms. The country was relatively poor but Napoleon demanded heavy taxes and payments and conscripted soldiers. Few of the men who marched into Russia with Napoleon in 1812 returned. The kingdom was bankrupt by 1812. When Napoleon was retreating in the face of Allied advances in 1813, the kingdom was overrun by the Allies and (in 1815) most of its territories became Prussian. Most of the reforms, however, remained in place.
Құрылу
Вестфалия Корольдігін Наполеон 1807 жылы Тильзит бейбіт шартында Пруссия Корольдігінен алынған территорияларды біріктіру арқылы құрды. Олардың ішінде Эльба өзенінің батысындағы Магдебург герцогтығының аймағы, Ганновер және Брансвик-Волфенбюттельдің Брансвик-Люнебург территориялары, сондай-ақ Гессен курфюрсттығы болды. Гессеннің астанасы Кассель (қазіргі Кассель) Вестфалия үшін де сол функцияны атқарды, ал король сарайын Вильгельмшёде орналастырып, оны Наполеоншё деп атады. Мемлекет Рейн конфедерациясының құрамына кірді. Наполеонның «үлгілі мемлекеті» ретінде құрылғандықтан, 15 қарашада конституция жарияланды және король Жером 1807 жылдың 7 желтоқсанында, Кассельге келген күні қол қойып, Вестфалияны Германиядағы заманауи конституциясы бар алғашқы монархияға айналдырды. Конституция барлық ер адамдарды тең құқылы азаматтар деп жариялады. Осылайша, крепостнойлық құқық жойылды, еврейлерге эмансипация берілді және жеке меншікке негізделген шаруалық жүйе (соцаж) таратылды. Наполеон кодексі қабылданды, ол гильдияларды таратып, капитализмнің құқықтық негізін қалады. Салмақ және өлшемдердің метрикалық жүйесі енгізілді. Ұйымдастырушылар корольдіктегі аймақтық территорияларды атау үшін француз терминдерін пайдаланды: департаменттер су арналарының (Эльба, Заале, Везер, Фулда, Лайн, Окер) және таулардың (Харц) аттарымен аталды, олардың дәстүрлі аттарына қарамастан. Бұл департаменттер көбінесе көптеген ұсақ мемлекеттерден алынған территориялардан құралды. Франция департаменттерімен салыстырғанда Вестфалия департаменттері салыстырмалы түрде кішкентай және сирек қоныстанған болды. Әкімшілік бөліністер (департаменттер, округтер және кантондар) бұрынғы территориялық бөліністерге қарағанда теңсіз болмаса да, олардың құрылуында біртектілік шешуші рөл атқармады. Кантондық бөлініске бұрынғы феодалдық иеліктердің кездейсоқ территориялық бөліністерінен ғана емес, өткенмен байланысты үзу қалауы, әсіресе күшті әсер етті. Басқыншылықтан бұрынғыдай, сөз бостандығы шектелді және цензура енгізілді. 1810 жылдың желтоқсанында жағалау және солтүстік департаменттер – Солтүстік (астанасы: Штаде) және Төменгі Эльба (астанасы: Люненбург) Франция империясына берілді.
The Kingdom of Westphalia was created by Napoleon in 1807 by merging territories ceded by the Kingdom of Prussia in the Peace of Tilsit, among them the region of the Duchy of Magdeburg west of the Elbe river, the Brunswick Lüneburg territories of Hanover and Brunswick Wolfenbüttel, and the Electorate of Hesse. Hesse's capital Cassel (modern spelling Kassel) then fulfilled the same function for Westphalia, and the king kept the court at the palace of Wilhelmshöhe, renamed Napoleonshöhe. The state was a member of the Confederation of the Rhine. Since it was intended as a Napoleonic "model state", a constitution was promulgated on 15 November and enacted by King Jérôme on 7 December 1807, the day after he had arrived in Cassel, making Westphalia the first monarchy in Germany with a modern style constitution. The constitution made all male residents citizens with equal rights. Thus serfs were liberated, Jews emancipated, and socage abolished. The Napoleonic code was enacted, doing away with guilds and providing for the right of capitalism. A metric system of weights and measures was introduced. The organisers used French terms to designate the regional territories within the kingdom: departments received names based on watercourses (Elbe, Saale, Weser, Fulda, Leine, Oker) and mountains (Harz), regardless of their traditional names. These departments were generally composed of territories taken from a number of petty states. Compared to the departments of France itself, the Westphalian departments were relatively small and sparsely populated. While administrative divisions (departments, districts and cantons) were certainly less unequal than the previous territorial divisions, uniformity does not appear to have been a determining factor in their creation. The desire to break from the past, and not just from the random territorial divisions of the former manorial justices, especially influenced the cantonal distribution. Just as before the conquest, freedom of expression remained curtailed and censorship was instituted. In December 1810 the coastal and northern départements North (capital: Stade) and Lower Elbe (capital: Lunenburg) were ceded to the French Empire.
Яһудилер
Француз үлгісімен еврей қауымдары қайта ұйымдастырылды және оларды қадағалайтын Консистория (Израильдіктердің Вестфалия корольдік консисториясы) құрылды. Бұрынғы Брауншвейг-Вольфенбюттель саудагері және әдебиетші Израиль Якобсон оның консистория президенті болды, оған офицерлер кеңесі көмектесті. Якобсон елдің түрлі қауымдарына реформалық ықпал етуге бар күшін салды. Ол Кассельде Сезендегідей дәстүрмен дұға үйін ашты. Наполеонның жаман атты декреті, тағы да көптеген француз еврейлерінің құқықтарын шектеген, Вестфалияда қолданылмады.
Following the French example, Jewish congregations were reorganised and a Consistory (Royal Westphalian Consistory of the Israelites) supervising them was established. The former Brunswick Wolfenbüttel merchant and man of letters, Israel Jacobson, became its consistorial president, assisted by a board of officers. Jacobson did his best to exercise a reforming influence upon the various congregations of the country. He opened a house of prayer in Cassel, with a ritual similar to that introduced in Seesen. Napoléon's infamous décret infâme, again restricting the rights of many French Jews, did not apply in Westphalia.
Ресейлік жаулап алу
Наполеон соғыстарына әскер және қаржылық көмек беру талабы патшалық үшін ауыр жүк болды. 1812 жылғы Ресей жорығында көптеген вестфалиялық әскерлер шайқасты. Бородино шайқасында Вестфалия гвардиясы Раевский редутына батырлықпен, бірақ сәтсіз шабуыл жасады. 1813 жылдың қыркүйегінде орыс әскері Кассельді қоршап, француздарды толық жеңіп, қаланы басып алды. 1 қазанға дейін олар бүкіл патшалықты жаулап алды, бірақ үш күннен кейін Жером француз әскерімен қайта оралып, Кассельді қайта басып алды. Одан кейін Гессен курфюрсті Кассельге келді және орыстар қаланы қайтадан қоршады. Франция 1813 жылдың 19 қазанында Лейпциг шайқасында жеңілгеннен кейін, орыстар патшалықты таратып, 1806 жылғы жағдайды қалпына келтірді, бірақ Ритберг және Столберг Вернигероде Пруссияға берілді.
A significant burden on the kingdom was the requirement to supply troops and financial support for the Napoleonic wars. Large numbers of Westphalian troops fought in the Russian campaign of 1812; the Westphalian Guards heroically but unsuccessfully charged the Raevski Redoubt during the Battle of Borodino. In September 1813, Russian troops surrounded Cassel, defeated the French completely, and took the city. By October 1 they had conquered the whole kingdom, but three days later Jérôme returned with French soldiers and managed to recapture Cassel. The Elector of Hesse Kassel arrived soon after and the Russians besieged the city again. After France lost the Battle of Leipzig on 19 October 1813, the Russians dissolved the kingdom and restored the status quo of 1806 except for Rietberg and Stolberg Wernigerode, which went to Prussia.
Елтаңба
Гербтер қосылған аумақтарды көрсетеді. Бірінші тоқсан Вестфалияның күміс атын бейнелейді; екіншісі Диц, Нидда, Зигенхайн және Кацененленбоген округтеріндегі Гессен арыстаны; үшіншісі Магдебург маңындағы нақтыланбаған аумақтар үшін жаңадан жасалған; ал төртіншісі Брансвик, Дифолц, Люнебург және Лаутербургті біріктіреді. Қалқанның айналасында Вестфалия Тажы ордені және Францияның Құрмет Легионының Ұлы бүркіті бейнеленген. Жоғарыда Наполеон жұлдызы орналасқан. Наполеон геральдикасына тән айқын белгі – крест тәрізді сcepterлер.
The arms reflect the incorporated territories. The first quarter shows the silver horse of Westphalia; the second the lion of Hesse over the counties of Dietz, Nidda, Ziegenhain and Katzenelnbogen; the third was newly designed for non specified territories around Magdeburg; and the fourth combined Brunswick, Diepholz, Lüneburg and Lauterburg. Around the shield are the Order of the Crown of Westphalia and the French Grand Aigle of the Légion d'honneur. Above is Napoleon's star. Typical of Napoleonic heraldry are the crossed sceptres.