Фарер авиациясының тарихы мен дамуы

Кіріспе

Фарьер әуе компаниясы Atlantic Airways (Фарьер: Atlantsflog'') – Фарер аралдарының ұлттық әуе компаниясы. Компания ішкі тікұшақ рейстерін, халықаралық жолаушылар тасымалдауын және Фарер аралдарындағы Вагар әуежайындағы базасынан іздеу-құтқару жұмыстарын жүзеге асырады. Оның көптеген ұшқыштары Фарер аралдарының ұшқыштар қауымдастығының мүшелері. 2021 жылғы компанияның кірісі 410,2 млн. даттық кронаны құрады.

Тарих

Фарер аралдарына жүйелі әуе қатынасы 1963 жылдан бастап аралдар мен Дания арасында қызмет етіп келді. Вугардағы әуежайды британдық армия Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде салғанмен, британдықтардың келіп кетуі мен Копенгагенге рейстердің басталуы арасында аралдарға әуе қатынасы дерлік болған жоқ. Фарер аралдарының әуе компаниясын құру туралы ұсыныстар 1980-ші жылдардың басында айтыла бастады. Жолаушылар саны тұрақты түрде артып келеді және Данияның Maersk Air әуе компаниясы Фарер аралдарына қызмет көрсететін жалғыз әуе компаниясы ретінде монополиялық құқыққа ие болды. Осының нәтижесінде 1987 жылы Atlantic Airways құрылды, бастапқыда Фарер үкіметінің (51%) және Данияның Cimber Air әуе компаниясының (49%) қатысуымен, бірақ 1989 жылы Фарер үкіметі толық меншікке ие болды. 1988 жылдың 28 наурызында British Aerospace 146 ұшағымен Vágar мен Копенгаген арасындағы рейстер басталды. Atlantic Airways-дің Фарер аралдарындағы бас базасын қамтамасыз ету үшін Фарер үкіметі Вугарда ангар салдырды, бұл аралдарда техникалық қызмет көрсету мүмкіндігін қамтамасыз етті. Жаңа әуе компаниясының мақсаты – коммерциялық негізде Фарер аралдарының авиация индустриясын дамыту және Фарер аралдарының сыртқы әлеммен әуе байланысын қамтамасыз ету болды. Ұшқыштар мен басқарушылар фарерліктер болды. Жүктеме көрсеткіштері жоғары болды және жаңа қызмет танымал болғанмен, Atlantic Airways экономикалық тұрғыдан қиындыққа тап болды. Фарер аралдары 1990-шы жылдардың басында ауыр экономикалық дағдарысқа ұшырады, ал 1992 жылы ең төменгі деңгейде Фарер үкіметі 75 млн. Дания кроны көмек ретінде қиын жағдайдағы тасымалдаушыға берді. Atlantic Airways 1995 жылға дейін пайда таппады. 1995 жылы Air Iceland әріптестігімен Рейкьявикке рейстер, сондай-ақ жаз айларында Air Iceland әріптестігімен Гренландиядағы Нарсарссуаққа рейстер іске қосылды. 1990-шы жылдардың екінші жартысында Atlantic Airways рейстерінің кестесіне Даниядағы Биллунд және Ұлыбританиядағы Абердин қосылды. Бағыттар тізімінің өсуі және жолаушылар санының артуы, сондай-ақ әуе компаниясының қаржылық жағдайының тұрақталғаны 2000 жылы әуе флотына екінші BAe 146 ұшағын қосуға мүмкіндік берді. Бұл жаңа ұшақ Англиядағы Лондонға және Норвегияның астанасы Ослоға рейстерді қамтамасыз етті. Аралдарда туризмнің өсуі Аалборг, Ставангер, Сторд және Эдинбург қалаларына рейстерді іске қосуға да мүмкіндік берді. Алайда 2006 жылғы маусымда Стордқа рейстер тоқтатылды, ал Эдинбург Шетланд аралдарымен ауыстырылды. Atlantic Airways 2006 жылы Ұлыбританияның ішкі нарығына енді, Шетланд пен Лондон арасында тікелей рейстерді ұсынатын жалғыз тасымалдаушы болды, ол аптасына екі рет орындалды. Ұлыбританияның ішкі рейстері 2008 жылы тоқтатылды. Atlantic Airways сонымен қатар тікұшақпен ішкі рейстерді жүзеге асырады, бұл көптеген жағдайларда теңіз арқылы ғана қол жетімді көптеген аралдармен маңызды байланыс құрады. Тікұшақ 1960 жылдан бері аралдарда маңызды құрал болып табылады, онда Данияның жағалау күзет кемелерінің тікұшақтары Фарер аралдарында патрульдік жұмыстарды жүргізіп, аралдар арасында жабдықтар мен материалдарды тасымалдады. 1978 жылы үкімет осы мақсаттар үшін тікұшақ жалдады, бірақ 1980 жылдары екі Bell 222 тікұшағын пайдалана отырып, барлық аралдарды байланыстыратын коммерциялық қоғамдық тікұшақ қызметі іске қосылды. Бастапқыда тікұшақ қызметі жеке компания болды, SL Helicopters, бірақ Фарер аралдарының авиациясын бір компанияға біріктіру туралы шешім тікұшақ бөлімінің 1994 жылы Atlantic Airways құрамына енуіне әкелді. Тікұшақтар әр аралға "хоппер" рейстерін ұсынады, бұл әуеден көріністерді тамашалауды ұнататын туристер үшін де ыңғайлы. Компанияда іздестіру-құтқару жұмыстарын жүргізуге дайын кемінде бір тікұшақ болуы керек. 2002-2007 жылдар аралығында Atlantic Airways 8-13 млн. DKK пайда тапты. Компанияның айналымы 1998 жылғы 120 млн-нан 2006 жылы 520 млн. DKK-ға дейін өсті. 2007 жылдың қаңтарында Atlantic Airways компаниясында 177 адам жұмыс істеді. Atlantic Airways 2007 жылдың 10 желтоқсанында Исландия қор биржасында тіркелді. Фарер аралдары үкіметі жекешелендіру процесіне шешім қабылдады және алғашқы сауда-саттық раундында компанияның 33% үлесін сатты. Сауда-саттыққа алғаш рет 2007 жылдың 10 желтоқсанында кірісті. Үкімет 2008 жылы тағы 33% сатуды жоспарлаған, бірақ бұл қаржы дағдарысының салдарынан тоқтатылды. Atlantic Airways үшін тіркелген OY RCG алғашқы Airbus A319 2012 жылдың наурыз айында пайдалануға берілді, ұшаққа арнайы бояу жағдайлары енгізілді. Vágar әуежайының ұшу-қону жолағы осы ұшақты қабылдау үшін ұзартылды. Екінші және үшінші Airbus 319 (OY RCH және OY RCI) 2013 жылдың мамыр және қазан айларында пайдалануға берілді. Лизинг мерзімі 2016 жылдың соңында аяқталғандықтан, жаңа Airbus A320 ұшағы жеткізілді және лизингі жаңаланды. 2015 жылдың 3 маусымында Йоханна а Берги компанияның бас директоры болды. Ол Солтүстік елдердегі әуе компаниясын басқаратын алғашқы әйел. 2018 жылдың желтоқсанында әуе компания АҚШ-қа коммерциялық рейстерді іске қосуға өтініш берді. 2020 жылдың 13 наурызында Atlantic Airways COVID-19 пандемиясының салдарынан Копенгагенге рейстің өтетінін ескере отырып, 2020 жылдың 13 сәуіріне дейін барлық рейстерді тоқтатқанын хабарлады. 2023 жылдың 22 тамызында Atlantic Airways АҚШ пен Фарер аралдары арасында апта сайынғы тікелей рейстерді іске қосты, сәрсенбі күндері Фарер аралдарына, ал сейсенбі күндері Стюарт халықаралық әуежайына рейстер орындалды. Airbus A320neo ұшағымен рейстерді орындайтын компания транс атланттық рейстерде осы типтегі ұшақты пайдаланатын жалғыз тасымалдаушы болып табылады.

Regular air links to the Faroes had been in operation since 1963, between the islands and Denmark. Although the airport at Vágar had been constructed by the British Army during World War II, air traffic to the islands was practically non existent between the departure of the British and the start of services to Copenhagen. Calls for the creation of a Faroese airline company began in the early 1980s. Passenger numbers were steadily increasing and Danish carrier Maersk Air enjoyed the monopoly as the sole airline to serve the Faroe Islands. As a result, Atlantic Airways was established in 1987, initially between the Faroese government (51%) and Danish airline Cimber Air (49%), though the Faroese government would assume full ownership in 1989. Flights commenced between Vágar and Copenhagen on 28 March 1988 using a British Aerospace 146. A hangar was built at Vágar by the Faroese government in order to secure Atlantic Airways' home base in the Faroes, ensuring maintenance facilities were available on the islands. The aim of the new airline company was to build up a Faroese aviation industry on a commercial basis and to ensure the Faroe Islands an air connection with the outside world. Flight crews and management were Faroese. Though load factors were high and the new service was popular, Atlantic Airways had a turbulent beginning economically. The Faroe Islands suffered a severe economic depression in the early 1990s, and at its nadir in 1992, the Faroese government delivered 75 m DKK in aid to the struggling carrier. Atlantic Airways would not become profitable until 1995. Flights were launched to Reykjavík in 1995 in co operation with Air Iceland, and also to Narsarsuaq in Greenland in the summer months, in co operation with Air Iceland. The latter half of the 1990s saw Billund in Denmark and Aberdeen in the UK added to Atlantic Airways' flight schedule. The growing list of destinations and increasing passenger numbers, together with the stabilisation of the airline's finances, saw a second BAe 146 added to the fleet in 2000. This new aircraft meant services to London Stansted in England and the Norwegian capital Oslo added to the network. Growth in tourism on the islands has also enabled flights to Aalborg, Stavanger, Stord and Edinburgh. However, for the 2006 season services to Stord have been discontinued, and Edinburgh replaced by the Shetland Islands. Atlantic Airways also entered the UK domestic market in 2006, becoming the only carrier to offer a direct service between Shetland and London, which it did on a twice weekly basis. The UK domestic operation ceased in 2008. Atlantic Airways also operates a domestic service by helicopter, in many instances a vital connection to many of the islands, which otherwise can only be reached by sea. The helicopter has proved a vital tool on the islands since the 1960s, when helicopters from Danish coast guard vessels patrolling the Faroes undertook a variety of tasks, including ferrying equipment and supplies between the islands. The government hired a helicopter in 1978 for these tasks, but in the 1980s a commercial public helicopter service was launched linking each of the islands using two Bell 222 helicopters. Initially, the helicopter service was a standalone company, SL Helicopters, but the decision to concentrate Faroese aviation into one firm led to the helicopter department becoming part of Atlantic Airways in 1994. The helicopters provide a round trip 'hopper' service to each of the islands, which is also ideal for tourists looking for aerial views. The company is required to have at least one helicopter operational and ready for search and rescue duties. From approximately 2002 to 2007, Atlantic Airways has produced profits of between 8 and 13 million DKK. The company has increased its turnover from 120 million in 1998 to 520 million DKK in 2006. Atlantic Airways employed 177 people at January 2007. Atlantic Airways was listed at the Iceland Stock Exchange on 10 December 2007. The Faroese government has decided on a privatisation process and has sold off 33% of the company in the first bidding round. The first day of trading was 10 December 2007. The government was planning to sell off 33% more in 2008, but this was cancelled due to the financial crisis. The first Airbus A319 for Atlantic Airways, registered OY RCG, entered service in March 2012, with a modified livery. The runway at Vágar required an extension to properly accommodate this aircraft. The second and third Airbus 319s (OY RCH and OY RCI) entered service in May and October 2013 respectively. As the lease of these ran out by the end of 2016, only one was renewed while a brand new Airbus A320 was delivered. On 3 June 2015, Jóhanna á Bergi became CEO of the company. She is the first woman to become CEO of a Nordic airline. In December 2018, the airline submitted an application for commercial services to the United States. On 13 March 2020, Atlantic Airways announced the suspension of all routes until 13 April 2020 except the route to Copenhagen due to the COVID 19 pandemic. On 22 August 2023, Atlantic Airways started to operate seven hour flight weekly scheduled nonstop service between the U. S. and the Faroe Islands with service to the Faroe Islands on Wednesdays and flights to Stewart International Airport on Tuesdays. The carrier, which operates the route with Airbus A320neo, is the only one to use the aircraft type on transatlantic flights.

Чартерлік операциялар

Atlantic Airways сондай-ақ Даниялық туристік операторлар үшін Италия, Хорватия, Грекия, Болгария, Франция, Шотландия, Норвегия және Чехия сияқты елдерге Копенгаген Каструп және Биллунд әуежайларынан чартерлік рейстер ұйымдастырады.

Үй шаруашылығы қызметтері

Аралдарға вертолетпен ұшатын әуе қызметі бар. Вертолеттер Vágar әуежайынан жексенбі, дүйсенбі (тек маусым, шілде және тамыз айларында), сәрсенбі және жұма күндері ұшып кетеді. Ұшулар астанасы Торшавн мен екінші ірі қала Клаксвикке, оңтүстік аралдарға Скувой, Стора Димун, Судурой (Фродба), солтүстік аралдарға Свиной және Фуглой (Хаттарвик және Киркья), батыс арал Микинс және Колтур аралына сапар жасайды.

Кодтастықта пайдалану келісімдері

Қазіргі уақытта Atlantic Airways Air France және KLM әуе компанияларымен кодтық келісімдерге ие.

Апаттар мен оқиғалар

1989: Atlantic Airways BAe 146–200 (тіркеу нөмірі OY CRG) ұшағы ұшу-қону жолағының соңында тоқтамады және одан кейін 3 апта бойы пайдаланудан шығарылды. 1992 жылдың 16-17 желтоқсанына қараған түні, әуедегі жедел жәрдем қызметі ретінде пайдаланылған Bell 212 тікұшағы нашар көріну салдарынан құлады. Борттағы бес адамның барлығы қаза тапты. 2006 жылдың 10 қазанында Atlantic Airways 670 рейсімен BAe 146–200 (тіркеу нөмірі OY CRG) Норвегиядағы Сторд әуежайында ұшу-қону жолағынан сырғып кетті. 12 жолаушы мен 4 экипаж мүшесінің арасында 4 адам қаза тауып, 12-сі жарақат алды. Ұшақ Aker Kværner компаниясымен Ставангерден (Сола әуежайы) Молдеге Сторд арқылы персоналды тасымалдау үшін жалдаған еді. Ұшақ қону кезінде спойлерлер ашылмағандықтан ұшу-қону жолағында тоқтай алмаған болуы мүмкін. Ұшақ жолақтың басынан өтіп, еңіс бойымен сырғып, тоқтағаннан кейін өртке ұшырады.