Канишка сандығы

Кіріспе

Пешавар мұражайындағы буддалық реликтілік ыдыс, яғни Канишка реликтілігі – алтын жалатылған мыстан жасалған буддалық реликтілік ыдыс. Ол Кушан императоры Канишканың билігінің бірінші жылы, 127 жылында жасалған. Қазір ол Пәкістанның тарихи Пешавар қаласындағы Пешавар мұражайында сақтаулы.

Тарих және сипаттама

Ол 1908-1909 жылдары Пешавардың шетіндегі Шах-джи-Дхеридегі археологиялық қазба жұмыстары кезінде монументалды Канишка ступасының (қытайлық саяхатшылар 7 ғасырда бүкіл Үндістандағы ең биік ступа деп сипаттаған) астындағы сақтау камерасында табылған. Онда Будданың үш сүйек сынығы болған дегенді айтады, оларды британдықтар қазбадан кейін Бирмаға жіберді, және олар әлі де сонда сақталып тұр. Қақпақ қазір Пешавар мұражайында, ал оның көшірмесі Британ мұражайында. Қақпақ Хароштхи жазуымен жасалған. Жазуы: + Канишка қақпағының жазуы Оригинал (Хароштхи жазуы (оңнан солға қарай оқылады)) Транслитерация Ағылшын аудармасы 2-жол 𐨐𐨞𐨁𐨮𐨿𐨐𐨤𐨂𐨪𐨅 𐨞𐨒𐨪𐨅 𐨀𐨩𐨎 𐨒𐨢𐨐𐨪𐨎𐨜𐨅 𐨨𐨱𐨪𐨗𐨯 𐨐𐨞𐨁‎ Канишкапур қаласында, бұл құтыша ұлы патша Канишканың 4-жол 𐨮𐨿𐨐𐨯 𐨬𐨁𐨱𐨪𐨅 𐨨𐨱𐨯𐨅𐨣𐨯 𐨯𐨎𐨓𐨪𐨐𐨿𐨮𐨁𐨟𐨯 𐨀𐨒𐨁𐨭𐨫𐨣𐨬𐨐𐨪𐨿𐨨𐨁𐨀𐨣 Махасена мен Самгаракшитаның оттық үйінің құрылысын қадағалаушы монахтардың 3-жол 𐨡𐨅𐨩𐨢𐨪𐨿𐨨𐨅 𐨯𐨪𐨿𐨬𐨯𐨟𐨿𐨬𐨣 𐨱𐨁𐨟𐨯𐨂𐨱𐨪𐨿𐨠 𐨧𐨬𐨟𐨂 сыйы. Барлық тірі жандардың пайдасы мен қуанышы үшін болсын. 1-жол 𐨀𐨕𐨪𐨿𐨩𐨣 𐨯𐨪𐨿𐨬𐨯𐨿𐨟𐨁𐨬𐨟𐨁𐨣 𐨤𐨿𐨪𐨟𐨁𐨒𐨿𐨪𐨱𐨅 Сарвастивадин ұстаздарының меншігінде. Бастапқыда мәтінге автордың, Канишканың ступаларындағы (чайтья) жұмыстарды қадағалаған Агесилас есімді грек суретшісінің қолы қойылған деп есептелді, бұл гректердің буддалық іске тікелей қатысқандығын көрсетеді: "Махасена монастырындағы Канишканың вихарасындағы жұмыстардың қадағалаушысы Агисалаос қызметшісі" ("dasa agisala nava karmi ana*kaniskasa vihara mahasenasa sangharame"). Алайда, қақпақты жақында тазалау кезінде бұрынғы оқылымның дұрыс емес екені анықталды. Оның орнына, есімді agnisala деп оқу керек, ол монастырьдың асханасы. Қақпақтың беті лотос тұғырына отырған Будданы, оған Индра мен Брахма табынып тұрғанын көрсетеді. Қақпақтың жиегі ұшқан қаздардың немесе хамсаның фризімен әшекейленген, бұл жандардың саяхатын және сансарадан шығуын символдайды. Кейбір қаздардың тұмсығында жеңіс гүлдері бар. Қақпақтың корпусы Кушан монархының бейнесін, мүмкін, Канишканың өзінің бейнесін, оның жанында Иранның Күн және Ай құдайлары бейнеленген. Екі жағында отырған Будданың екі суреті бар, олар патшалық тұлғаларға, мүмкін, бодхисаттваға табынып отыр. Керубтердің қолдауымен гүлдестелер сахнаның айналасын айналады, бұл типикалық эллинистік стильде. Өзіндік заттар 1910 жылы британдықтар тарапынан Бирмаға жеткізілді, оларды сақтау үшін. Олар бүгін Мандалайда көрініс тапқан. Бұл үш сүйек сынығының Гаутама Будданың шынайы реликвиялары деп саналады.

It was discovered in a deposit chamber under the monumental Kanishka stupa (described by Chinese pilgrims in the 7th century as the tallest stupa in all India), during the archeological excavations in 1908 1909 in Shah ji Dheri on the outskirts of Peshawar. It is said to have contained three bone fragments of the Buddha, which were forwarded to Burma by the British following the excavation, where they still remain. The casket is today at the Peshawar Museum, and a copy is in the British Museum. The casket is dedicated in Kharoshthi. The inscription reads:

+ Inscription of the Kanishka casketInscriptionOriginal (Kharosthi script(Read from right to left))TransliterationEnglish translation Line 2 𐨐𐨞𐨁𐨮𐨿𐨐𐨤𐨂𐨪𐨅 𐨞𐨒𐨪𐨅 𐨀𐨩𐨎 𐨒𐨢𐨐𐨪𐨎𐨜𐨅 𐨨𐨱𐨪𐨗𐨯 𐨐𐨞𐨁‎ In Kaṇiṣkapura city, this incense box is the great king Kanishka's Line 4 𐨮𐨿𐨐𐨯 𐨬𐨁𐨱𐨪𐨅 𐨨𐨱𐨯𐨅𐨣𐨯 𐨯𐨎𐨓𐨪𐨐𐨿𐨮𐨁𐨟𐨯 𐨀𐨒𐨁𐨭𐨫𐨣𐨬𐨐𐨪𐨿𐨨𐨁𐨀𐨣 monastery's superintendents of construction of the fire hall, Mahasena's and Saṃgharakṣita's, Line 3 𐨡𐨅𐨩𐨢𐨪𐨿𐨨𐨅 𐨯𐨪𐨿𐨬𐨯𐨟𐨿𐨬𐨣 𐨱𐨁𐨟𐨯𐨂𐨱𐨪𐨿𐨠 𐨧𐨬𐨟𐨂 donation. May it be for the benefit and pleasure of all living beings. Line 1 𐨀𐨕𐨪𐨿𐨩𐨣 𐨯𐨪𐨿𐨬𐨯𐨿𐨟𐨁𐨬𐨟𐨁𐨣 𐨤𐨿𐨪𐨟𐨁𐨒𐨿𐨪𐨱𐨅 In the possession of the Sarvāstivādin teachers. Originally it was believed, that the text is signed by the maker, a Greek artist named Agesilas, who oversaw work at Kanishka's stupas (caitya), confirming the direct involvement of Greeks with Buddhist realizations at such a late date: "The servant (dasa) Agisalaos, the superintendent of works at the vihara of Kanishka in the monastery of Mahasena" ("dasa agisala nava karmi ana*kaniskasa vihara mahasenasa sangharame"). However, a recent cleaning of the casket had shown that the old reading was not accurate. Instead, the name is to be read agnisala, which is the refectory of the monastery. The lid of the casket shows the Buddha on lotus pedestal, and worshipped by Indra and Brahma. The edge of the lid is decorated by a frieze of flying geese, or hamsa, symbolizing the travel of departing souls and the removal from samsara. Some of the geese have a wreath of victory in their beak. The body of the casket represents a Kushan monarch, probably Kanishka in person, with the Iranian Sun god and Moon god at his side. On the sides are two images of a seated Buddha, worshiped a royal figures, possibly a bodhisattava. A garland, supported by cherubs goes around the scene in typical Hellenistic style. The relics themselves were forwarded to Burma by the British in 1910 in order to safeguard them. They are today visible in Mandalay. The three fragments of bone are believed to be true relics of Gautama Buddha.