Кіріспе

1944 жылғы жапондық фильм, Акира Куросаваның туындысы. "Ең әдемі" (一番美しい) – 1944 жылғы жапон драмалық және үгіт фильмі, сценарийін және режиссурасын Акира Куросава жасаған. Жартылай деректі фильм Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде түсірілген оптикалық фабрикадағы ерікті әйелдер тобының өмірін көрсетеді.

Сюжет

Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі оқиғалар Хирацукадағы дәлдік оптикасы зауытында өндірістік мақсаттарға жету үшін ерікті әйелдердің күресін көрсетеді. Олар жеке және ұжымдық түрде зауыт директорлары белгілеген нормадан асыруға тырысады. Зауыт директорлары қыздарды елдері үшін ең жақсы болуға шақырады. Қыздар жатақханада тұрады және күн сайын жұмысқа бара жатқанда Жапонияның құдіреті туралы әндер айтады. Олар ата-аналарынан алыс тұрса да, елдеріне қызмет етуге қуанышты. Әр таңда жұмыстан бұрын олар Жапонияға адал болып, АҚШ пен Ұлыбританияны жоюға ант етеді. Зауыттың әр жерінде ел үшін тыңғылықты еңбек ету туралы насихаттар ілінген. Бір қыз ауырып, үйде қалуға мәжбүр болады, бұл оны қатты мазалайды және өте кінәлі сезінеді де жылайды. Ол үйге қайтаруды өтінеді, себебі жұмысын жалғастыруды қалайды. Кейін бір қыз шатырдан құлап, ауыр жарақат алады. Бірақ ол қолына зиян келмегеніне қуанып, таяқпен жұмысқа келемін дейді. Олардың өнімділігі төмендегенде, қыздар өздерінің абыройына қауіп төніп тұрғанын біліп, одан да көп еңбек етуге мәжбүр болады. Бір қыз: «Адам өзінің мінезін жақсартпаса, өнімділігін арттыра алмайды», – дейді. Ватанабенің анасы ауырып қалса, әкесі оның еш жағдайда үйге келмеуін бұйырады, ал анасы оның жұмысының маңызды екенін айтып, жұмысын жалғастыруын қалайды. Фильмнің соңында бір қыздың температурасы көтеріліп, үйге қайтарылып қалмас үшін оны жасыруға тырысады. Кейін Ватанабе бір линзаны жоғалтып алады және оны түн бойы іздейді, өйткені оның қателігінен солдаттың өмірі қиылуы мүмкін деп алаңдайды. Фильм Ватанабенің анасының қайтысымен және әкесінің оған жұмыста қалуын айтуымен аяқталады. Зауыт директорлары оны үйге қайтаруды сұрайды. Ол бас тартады және жұмысын жалғастыра береді, жылап-ағылайды.

Өндіріс

Стивен Принстің айтуынша, Акира Куросаваны әскери-теңіз күштері "Zero" истребительлері туралы әрекет фильмін түсіру үшін таңдаған. Бірақ 1943 жылға қарай, Жапония соғыста жеңіліп қалатыны анық болғандықтан, әскери-теңіз күштері фильмге ұшақтарды бөліп бермейтініне ол көз жеткізді. Сондықтан Куросава оның орнына осы "ұлттық рухта көтеріңкі фильмді" жасады. Режиссер "Ең әдемі" фильмін "жартылай деректі" тәсілмен түсірді. Ол Хирацукадағы Nippon Kogaku зауытында түсірілді, онда актрисалар тұрып, жұмыс істеді және флейта мен барабан тобын құрды. Принс Куросаваның Жапонияның милитаризмге құлдырауына қарсы тұруға жеткілікті қарсылық көрсетпегені үшін өзін кінәлағанын жазса да, режиссер өзінің барлық фильмдерінің ішінде "Ең әдемі" фильміне ең жақын екенін айтты.

Сыни қабылдау

Колумбия университетінің профессоры Пол Андерер фильмнің соғыс жылдарында Жапония үшін жарық көргеніне тоқталды. Андерер былай деді: "Куросаваның өзі мемлекеттік бақылаудағы режиссерлер қатарында соғыс жылдарында мұздап қалғандай, билікке қарсы кез келген маңызды қимыл немесе қарсылық нәтижесіз болар еді. Ол американдық оккупациядан да қатыгез және қорқынышты цензура аппаратымен қоршалғандықтан, тақырыптық немесе стильдік таңдаулары шектеулі болды: жапондық рухани және жауынгерлік құндылықтарға арналған тарихи құрметтер (Санширо Сугата және оның нашар жалғасы сияқты) немесе фабрикалық өндіріс пен қаһармандық отбасылық өмірге патриоттық мадақтар (мысалы, «Ең әдемі», 1944 ж.)." Стивен Принс, Куросаваның аудармашысы Ауди Бок және тарихшы Дэвид Конрад сыншылары «Ең әдемі» және Куросаваның басқа да соғыс жылдарындағы туындыларының ең қызықтысы – олардың үкіметтің қалаған хабарын күрделендіруі және тіпті оны жоюы екенін айтты. «Ең әдемі» «құрбандықтың қадірін білдіріп, бірақ оны бекерлікке ұрып, соғыстың жеке адамға тигізген эмоционалдық шығындарына» назар аудару арқылы оны жамылды.