Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мбарара ауданы – Уганданың оңтүстік-батысындағы аудан. 2019 жылы Уганда кабинеті Мбарара ауданының бір бөлігін, сол кездегі Мбарара қалалық муниципалитетін, 2020 жылдың шілдесінен бастап қала статусына көтеруге келісім берді.
Mbarara District is a district in South Western Uganda. In 2019, the Ugandan Cabinet approved part of Mbarara District, the then Mbarara municipality, to be upgraded to city status effective July 2020.
Орналасқан жері
Мбарара ауданы солтүстікте Ибанда ауданымен, шығыста Кирухура ауданымен, оңтүстік-шығыста Исингиро ауданымен, оңтүстік-батыста Рвампара ауданымен, батыста Шима ауданымен және солтүстік-батыста Бухведжу ауданымен шектеседі. Аудан орталығы Мбарара, бұл субөңірдегі ең ірі қала, Уганданың астанасы және ең ірі қаласы Кампаладан жолмен оңтүстік-батысқа қарай шамамен орналасқан. Ауданның координаттары: 00 36S, 30 36E.
Mbarara District is bordered by Ibanda District to the north, Kiruhura District to the east, Isingiro District to the southeast, Rwampara District to the southwest, Sheema District to the west and Buhweju District to the northwest. The district headquarters at Mbarara, the largest city in the sub region, are located approximately , by road, southwest of Kampala, Uganda's capital and largest city. The coordinates of the district are:00 36S, 30 36E.
Шолу
Мбарара ауданы Анколе аймағының құрамына кіреді. Анколеді құрайтын аудандар: (а) Бухвежу ауданы, (b) Бушени ауданы, (c) Ибанда ауданы, (d) Исингиро ауданы, (e) Кирухура ауданы, (f) Мбарара ауданы, (g) Митоома ауданы, (h) Нтунгамо ауданы, (i) Рубиризи ауданы және (j) Шима ауданы. Жоғарыда аталған аудандарды қамтитын аймақ дәстүрлі Анколе Корольдігін құрады. 1967 жылы Милтон Оботе Угандадағы дәстүрлі королдықтарды жойды. 1993 жылы Ювери Мусевени оларды қайта орнатқанда, Анколе қайта құрылмады. Мбарара ауданы бір муниципалитеттен (Мбарара муниципалитеті) және он тоғыз ауылдық кіші аудандардан тұрады, олар екі округке біріктірілген. Мбарара ауданы жер аумағын қамтиды, орташа биіктігі теңіз деңгейінен шамамен жоғары. Ауданға жылдық орташа жауын-шашын мөлшері түседі. Температура 17 °C (63 °F) пен 30 °C (86 °F) аралығында ауытқиды. Аудан бір муниципалдық кеңеске, Мбарара муниципалитетіне және 13 кіші ауданға бөлінеді, атап айтқанда: 1. Кашари 2. Бубаре 3. Букиро 4. Кагонги 5. Какика 6. Кашаре 7. Рубайа 8. Рубинди 9. Руаньямахембе 10. Бихарве 11. Какоба 12. Камукузи 13. Ньямитанга.
Mbarara District is part of the Ankole sub region. The districts that comprise Ankole include: (a) Buhweju District (b) Bushenyi District (c) Ibanda District (d) Isingiro District (e) Kiruhura District (f) Mbarara District (g) Mitooma District (h) Ntungamo District (i) Rubirizi District, and (j) Sheema District. The area covered by the above districts constituted the traditional Ankole Kingdom. In 1967, Milton Obote abolished the traditional kingdoms in Uganda. When Yoweri Museveni re established them in 1993, Ankole did not re constitute itself. Mbarara district consists of one municipality (Mbarara Municipality), and nineteen rural sub counties, organized into two counties. Mbarara District covers a land area of , with an average elevation of about above sea level. The district receives an average annual rainfall of Temperatures range between 17 °C (63 °F) and 30 °C (86 °F). The district is subdivided into one municipal council, Mbarara Municipality, and 13 sub counties, namely: 1. Kashari 2. Bubaare 3. Bukiro 4. Kagongi 5. Kakiika 6. Kashare 7. Rubaya 8. Rubindi 9. Rwanyamahembe 10. Biharwe 11. Kakoba 12. Kamukuzi 13. Nyamitanga.
Халық саны
1991 жылы ұлттық санақ бойынша ауданның халқы шамамен 267 500 адамды құрады. 2002 жылғы санақ бойынша аудан халқының саны шамамен 361 500 адамды құрады, оның 51 пайызы әйелдер, 49 пайызы ерлер болды. Болжамды өсім қарқыны шамамен 2,2 пайызды құрады. Аудан халқының 55 пайызы 0 мен 18 жас аралығындағы адамдардан тұрды. 2012 жылы аудан халқы шамамен 445 600 адам деп есептелді.
In 1991, the national census put the population of the district at about 267,500. The 2002 census estimated the district population at about 361,500, of which 51% were female and 49% were male. The estimated growth rate was about 2.2%. 55% of the district population was aged between 0 and 18 years. In 2012, the district population was estimated at approximately 445,600.
Қоғамдық денсаулық
Угандада Мбарара ауданы қауымдық денсаулықты жақсартуда үздік 20 ауданның қатарында тұрақты түрде бағаланып келеді. Аудан 86,4% пентавакцинамен қамтуға, денсаулық сақтау мекемелерінде жүкті әйелдердің 66% босануына, бір адамға шаққандағы амбулаториялық (ОПД) қызметтерді пайдаланудың 1,3%-ға, 85% жан-жақты ВИЧ/ЖИТС қызметтеріне, 7% аурудың таралу деңгейіне, 97% санитариялық жағдаймен қамтуға және санитариямен байланысты аурулардың 40%-ға төмендеуіне қол жеткізді.
In Uganda, Mbarara district has consistently been rated among the top 20 districts in the improvement of community health. The district has attained a penta vaccine coverage of 86.4%, 66% deliveries of pregnant mothers in health units, a 1.3% out patient department (OPD) per capita utilization, and a comprehensive HIV/AIDS service coverage of 85% with a prevalence rate of 7%, sanitation coverage of 97% and reduction in sanitation related diseases occurrence by 40%.