Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық Колумбияның жергілікті халқы, Канада
Indigenous people in British Columbia, Canada
Тсилхкотин немесе Чилькотин ("Өзен халқы", /tʃ//ɪ//l/'/k//oʊ//t////n/ chilKOHtin; сонымен қатар Чилькотин, Тсилхкутин, Тшинлхкотин, Чильходин, Тсилкотин, Тсилкотин) – қазіргі Британдық Колумбия, Канада аумағында өмір өтетін атабаска тілінде сөйлейтін этнолингвистикалық топтың Солтүстік Америка тайпалық үкіметі. Олар Британдық Колумбиядағы атабаска тілінде сөйлейтін жергілікті халықтардың ең оңтүстігіндегілері. Олардың аты, Tŝilhqotʼin, "қызыл сары топырақ өзені" деген мағына беретін Чилко өзенімен байланысты, ол tŝi(lh) "тас" + qu "өзен" + t'in "халық" сөздерінен құралған. 2014 жылғы маңызды сот ісі туралы толық ақпарат алу үшін, ол Тсилхкотин ұлтының жер иелігін мойындады және колониялық провинциялар Тсилхкотин жерлерінде пайдалы қазбаларды игеру алдында мағыналы және алдын ала консультация жүргізуді талап етті, Тсилхкотин ұлты Британдық Колумбияға қарсы ісін қараңыз.
The Tsilhqotin or Chilcotin ("People of the river", /tʃ//ɪ//l/'/k//oʊ//t//ᵻ//n/ chilKOHtin; also spelled Chilcotin, Tsilhqutin, Tŝinlhqotin, Chilkhodin, Tsilkótin, Tsilkotin) are a North American tribal government of the Athabaskan speaking ethnolinguistic group that live in what is now known as British Columbia, Canada. They are the most southern of the Athabaskan speaking Indigenous peoples in British Columbia. Their name, Tŝilhqotʼin, makes reference to the Chilko River, which means "red ochre river," from tŝi(lh) "rock" + qu "river" + t'in "people". For more information about the 2014 landmark court case that established Indigenous land title for the Tsilhqotʼin Nation and demanded that colonial provinces engage in meaningful and prior consultation before engaging in extractive industries on Tsilhqot'in lands, see Tsilhqotʼin Nation v British Columbia.
Байланыс алдындағы
Еуропалықтармен байланысқа дейін Тŝilhqotin ұлты Британ Колумбиясының оңтүстігіндегі Симилкамин аймағынан, батыстағы Тынық мұхитының жағалауынан және шығысындағы Роки тауларынан саяси ықпалға ие, күшті жауынгерлік халық болды. Олар жебе ұштары және басқа да тас құралдар жасау үшін бағаланатын опсидианды бақылау және тарату орталығы болған кең сауда желісінің бір бөлігі еді.
The Tŝilhqotin Nation before contact with Europeans were a strong warrior nation with political influences from the Similkameen region in southern British Columbia, the Pacific coast in the west, and the Rocky Mountains in the east. They were part of an extensive trade network centred around the control and distribution of obsidian, the material of choice for arrowheads and other stone tools.
Еуропалық сауда
Цильхотиндер алғаш рет 1780 және 1790 жылдары британдық және американдық кемелер теңіз суырының терісін іздеп солтүстік-батыс жағалауға келген кезде еуропалық сауда тауарларымен танысты. 1808 жылға қарай Монреальден келген "Солтүстік-Батыс компаниясы" атты тері сауда компаниясы Цилхотиннің солтүстігіндегі Карьер (Дене) аумағында бекеттер құрды. Олар тікелей және Карьер делдалдары арқылы сауда жасады. 1821 жылы Хадсон шығанағы компаниясы Фрейзер өзеніндегі Форт-Александрияда, Цилхотин аумағының шығыс шебінде тері сауда бекетін ашты. Бұл осы тайпа үшін еуропалық тауарлардың басты көзіне айналды.
The Tsilhqotin first encountered European trading goods in the 1780s and 1790s when British and American ships arrived along the northwest coast seeking sea otter pelts. By 1808, a fur trading company from Montreal called the North West Company had established posts in the Carrier (Dene) territory just north of the Tsilhqotin. They began trading directly and through Carrier intermediaries. In 1821, what was then the Hudson's Bay Company established a fur trade post at Fort Alexandria on the Fraser River, at the eastern limit of Tsilhqotin territory. This became the tribal people's major source for European goods.
Алтынға құштарлық және еуропалық қоныстар
1860 жылдары кеншілер Фрейзер, Кеснел және Хорсфлай өзендері мен олардың салаларында алтын іздеді. Кеншілердің ізінен түрлі кәсіпкерлер мен саудагерлер келіп, шаруашылық гүлденді. Шаруалар мен мал өсірушілер саудагерлердің төңірегінде пайда болған кеншілер қалаларын жабдықтау үшін жерді өңдеді. Бұл Чилкотин тайпасы мен еуропалықтардың ресурстар үшін бәсекелесуіне алып келді, нәтижесінде Чилкотин соғысы деп танылған оқиғалар тізбегі басталды.
By the 1860s, miners panned along the Fraser, Quesnel, and Horsefly rivers and their tributaries. Various business operators and merchants followed the miners and business was booming. Farmers and ranchers developed land to provision the mining towns that developed around the merchants. This led to competition for resources between the Chilcotin and Europeans, leading to a stream of events known as the Chilcotin War.
Резервтер
Губернатор Джеймс Дуглас 1864 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін резервтер мен индоктринация жүйесін, мысалы, өзін-өзі қамтамасыз етуге негіделген шаруашылық сияқты "цивилизацияланған" тәжірибелерге қолдау көрсетті. Жерлер мен жұмыстар жөніндегі бас комиссар Джозеф Трауч резерв саясатын тоқтатты және үндістердің жерге ешқандай құқығы болмауын қалыптастырды. 1866 жылға қарай, Британдық Колумбияның колониялық үкімділігі жергілікті халықтардың жерді пайдалану үшін губернатордан рұқсат сұрауын міндетті етті. Газеттер жергілікті жерлерді алдын ала иемденуді қолдады, осылайша жерлеу орындарына дейін шаруалардың жетуіне куә болды. Әділет судьясынан шара сұраған жергілікті халықтарға көмек көрсетілген жоқ.
Governor James Douglas supported a system of reserves and indoctrination to "civilized" practices such as subsistence agriculture up until his retirement in 1864. Joseph Trutch, the chief commissioner of lands and works, abandoned the reserve policy, and set Indian policy as their having no rights to the land. By 1866, BC colonial rule required indigenous peoples to request permission from the governor to use lands. Newspapers supported the preempting of indigenous lands, seeing settlers ploughing indigenous burial grounds. Indigenous peoples who requested redress from a justice of the peace were refused.
Қоршаған орта мәселелері
1870 жылдары аң аулау аумақтарының жоғалуы мен лососьтің санының күрт азаюы астық, шөп және көкөніс сияқты егіншілік өнімдеріне тәуелділікті арттырды. Көшпенділердің қызметі шөп шабу, суармалы каналдар салу және мал өсіруге ауысты. Бірақ, жаңа қоныс аударушылар су құқығын өздеріне бекітіп алып, егіншілікті одан да осал етті. Ұлттық халықтар кішкентай жерлерге тығылып, мысалы, Кано-Крикте 150 адамға 20 акр жер ғана берілді. Аштық қаупі туды.
In the 1870s, the loss of hunting territories, and crashes of the salmon runs placed more dependence on agricultural produce such as grains, hay, and vegetables. Activities migrated to cutting hay, constructing irrigation ditches, and practicing animal husbandry. Settlers however assumed water rights, making agriculture ever more fragile. Indigenous peoples were huddled in on small acreages, such as in Canoe Creek, 20 acres for 150 indigenous people. Starvation became a threat.
Канада үкіметі жерді жергілікті тұрғындарға қайта бөлуді жоспарлап отыр
Далалық аймақтарда сол кездегі басқа шарттарда әр отбасыға 160-640 акр жер бөлінгенмен салыстырғанда, федералды үкімет әр түпкілікті отбасыға 80 акр жерді резерватта қалдыруды ұсынды, ал провинциялық үкімет әр отбасыға 10 акр жерді қалаушылық танытты.
In contrast to the 160 to 640 acres per family set aside in other treaties at the time in the prairies, the federal government opted for 80 acres per indigenous family to be set aside in reserve, while the provincial government was keen on 10 acres per family.
Католик миссионерлері мен интернаттар
Католик миссионерлері алғашқы халықтардың балаларын христиан дініне өткізу үшін жіберілді. 1891 жылы студенттердің алғашқы тобы, атап айтқанда "формалды" білім алуға жіберілді. Бағдарлама келесі алты онжылдық бойына жалғасты, осылайша жергілікті балалар мемлекеттік мектеп жүйесіне қабылданды. Мектеп-интернат басталғанына тоқсан жыл толып, миссионерлік мектеп шамамен 1981 жылы жабылды. Осы кезеңде үнді агенттеріне балаларды үйден алып, Британдық Колумбиядағы Уильямс-Лейктегі Сент-Джозеф миссионерлік мектебіне оқуға рұқсат берілді. Бұл кейбіреулерді балаларын жасырып, аң аулау жерлеріне немесе егістікке шығуға мәжбүр етті. Балалар мектептерден қашып кетті, ал алғашқы 30 жылдың ішінде физикалық зорлық-зомбылық және нашар тамақтану бойынша үш тергеу жүргізілді.
Catholic Missionaries were sent to convert First Nations children to Christianity. By 1891, the first group of students were sent to receive a so called "formal" education. The program continued for the next six decades until a point when Indigenous children were allowed into the public school system. Ninety years after the start of the residential school program, the mission school closed circa 1981. Throughout that period, Indian agents were empowered to remove children from homes to attend St. Joseph's Mission School in Williams Lake, British Columbia. This led some to attempt to hide their children by sneaking out to hunting grounds or fields. Children fled the schools, and within the first 30 years, three investigations on the physical abuse and malnutrition were conducted.
Талапкерлік құқығынан айыру
Канадалық федералды сайлауларда 1960 жылға дейін, ал провинциялық сайлауларда 1949 жылға дейін дауыс беру құқығы берілмеді.
Voting rights in Canadian federal elections were denied until 1960, and in provincial elections until 1949.