Кіріспе

Ғылыми фантастика әдебиетіндегі "ой кемесі" ұғымы – адамның денесінен бөлінген миы мен жүйке жүйесін тіршілікті қамтамасыз ететін жүйеге орналастырып, оны нәзік синапстық байланыстар арқылы компьютерлер тізбегіне хирургиялық жолмен қосу арқылы жасалған жұлдызаралық ғарыш кемесін білдіреді. Ми кемеге (немесе басқа да қосылған құрылғыларға) өзінің денесінің бір бөлігі ретінде "сезінеді". Ұшу, ұшып көтерілу, қону және кеменің басқа да барлық функцияларын басқару, қарапайым адам үшін қозғалу, тыныс алу және сөйлеу сияқты табиғи болады. Компьютерге қосылу реакцияларын жылдамдатады, бірақ олардың миына есептеулер негізінде ақылды шешімдер қабылдауға мүмкіндік береді.

Баспа тарихы

1941 – Джеймс Блиштің “Solar Plexus” туындысы. 1945 – Генри Каттнердің “Камуфляж” туындысы. 1953 – Филип К. Диктің “Mr. Spaceship” туындысы. Бір профессор алғашқы ми-кеме болуға ерікті келеді. 1953 – Уолтер М. Миллердің “Мен, арманшы” (құрама әңгімесі). 1961 – Энн МакКэффридің “Ән айтқан кеме” туындысы. Ми-кеме туралы идея осы Helva туралы құрама әңгімеде танымал болды. Дегенмен, МакКэффри өзінің шабытын ертерек жазылған бір туындыдан алғанын айтты. Ол былай деді: 1964 – Фредерик Польдің “Жын” туындысы. Осы құрама әңгімеде қылмыскерлердің милары уақытша алынып, түрлі машиналарды басқару құрылғылары ретінде жазаларын өтеген. Олардың бірі ми-кемені басқарушы екені айтылды. 1965 – Ларри Нивеннің “Тоқтаусыз бейкүнәлік” туындысы. Бұл әңгіме жараланған Эрик және оның серігі Хауи туралы. Эрик Венераның қауіпті бетінен ұша алмады, себебі ол "қанаттарында" бірдеңе дұрыс емес екенін "сезінді". Хауи екеуі де қаза болмас үшін шешімін табуы керек еді. 1965 – Джон Брюннердің “Жастарға ысырап” туындысы. Бір жас жігіт сәнді өмір салтына байланысты үлкен қарыздар жинап, одан құтылу үшін өзіне қол жұмсауға тырысады. Оның миы сақталды, кемеге орнатылды және барлық қарызын өтеуге жететіндей ұзақ сапарға жіберілді. 1965 – “Полковник Бархамның миы” (телесериал, Сыртқы шектер). Әскерилер полковниктің денесінен бөлінген миын ғарыш кемесін басқару үшін пайдалануды жоспарлап отыр. 1965 – Фрэнк Герберттің “Бағдары: Бос кеңістік” туындысы, онда жұлдызаралық ұйқы кемесін адам миы – органикалық ақыл-ой ядросы басқарады. 1966, 1969 – МакКэффридің қосымша құрама әңгімелері. Бұл әңгімелер “The Ship Who Sang” жинағында жарық көрді. 1979 – Кевин О'Доннеллдің “Mayflies” туындысы. Адам миы 15 жылға (кеме уақыты) созылатын отарлау сапары үшін кеме компьютері ретінде жұмыс істеу үшін қайта бағдарламаланды. Кеме жасаушылар жоғалды деп ойлаған адамның тұлғасы қайтадан көрінеді. Ол миссияның басында негізгі қозғалтқышты өшіріп, ұшу уақытын жүздеген жылға ұзартады. Адамның тұлғасы оған жүктелген бағдарламамен күреседі. 1992–1994 – МакКэффримен бірлесіп жазылған қосымша романдар. 1996 – Джоди Линн Найдың “Жолға түскен кеме” романы. 1996 – Механикаландырылған шабуыл және зерттеу. Ойыншы мұндай кеменің миының, “MAX командирінің” рөлін алады, ол биологиялық өмірдің гиперғарышта өмір сүруіне қажетті радикалды хирургияның нәтижесі, содан кейін осы сапардың соңында басқа ғарыш иесі үшін басқа адам фракцияларына қарсы отаршылдық перспективасы үшін соғысатын күрес күштерінің командасын басқарады. 1997 – С. М. Стирлингтің “Кеме кек алады” романы. 1994 – Starfire тақталық соғыс ойыны, Alkelda Dawn кеңейтуі, бастапқыда 1979 жылы Стивен В. Коул жасаған. Бұл “4X” (eXplore, eXpand, eXploit, and eXterminate) ойыны 23-ші ғасырдағы ғарыш соғысы мен империя құруды симуляциялайды. Онда J'rill – кибернетикалық милар тобы. Бастапқыда адам тәрізді болғандықтан, олардың меритократиясы әлемнің өсіп, компьютерленуімен байланысты, көбірек ақпарат өңдеуді қажет етті. Ми-компьютер интерфейстерінің дамуы олардың қоғамға қызмет көрсетуін жақсартты. Алайда, технологияның дамуы барысында директорлар өздерінің денелерінен алыстады. Ақырында олардың денелері тек тіршілік ету үшін қажет болды, бұл оларды өлімсіз етті. Адамгершілігін жоғалтып, олардың саяси шешімдері қатыгез болды, ақырында азаматтық соғысқа әкелді. J'rill басшылары көтерілісті өздерінің барлық азаматтарын өлтіру арқылы басады. 1999 – “Үй әлемі” нейробиологы Каран С'джет “Кушан” анакемесіне “Флот командасы” ретінде нейрологиялық желімен қосылды.

Кемшіліктері

Фикциялық мидың қалған адамдық физикалық бөліктері (ми, жүйке жүйесі, мүмкін басқалары) тұрақты түрде тіршілікпен қамтамасыз етілуі керек. Кез келген үзіліс өмірге қауіпті. Қапталған ми әдетте барлық сезімдік ақпаратты алу үшін, басқа саналы тіршіліктермен байланыс қосу үшін толығымен электрондық байланыстарына тәуелді болады. Осы ақпаратқа қолжетімділікті жоғалту сезімдердің толықтай жойылуына әкеледі, сондықтан ұзақ уақыт оқшаулану мидың жекелігіне психологиялық зақым келтіруі мүмкін, соның ішінде кататония және тұрақты ақыл-естің жоғалуы. Мидың өте үлкен болуы оны кейбір міндеттерді орындауға қолайсыз етеді. Осы себепті, фикциялық милер көбінесе мобильді серіктеріне ие болады.

Қорғау

МакКэффридің әңгімелерінде кеменің физикалық бөлігі тіршілік ету жүйесімен және кеме компьютерлеріне қосылыстары бар "қабықшаға" орналастырылған. Мобильді адамдық серігі "Браун" деп аталады, ол арнайы даярланған серік және көмекші. Оның әңгімелерінде ми мен "браун" арасындағы серіктестік қысқамерзімді және кәсіби болуы мүмкін, миссия аяқталғанша ғана сақталады, немесе ұзақ, терең, мағыналы достыққа айналуы мүмкін. Кейде олар бір-біріне ғашық болатын жағдайлар да болады. Бұрын "браун" құмарлығы үлкен мәселе болған, өйткені махаббатқа берілген "браун" өмірді қолдау қабығын бұзып, ішіндегі денеге қол жеткізуге тырысып, адамды өлтіріп, қайғыдан есінен шығып кетуі мүмкін еді. Ойшыл Гипатия Кейд (The Ship Who Searched кітабындағы оқиғалар барысында) бұл мүмкіндікті тиімді түрде жойды, адам санасын қысқа қашықтықта, жоғары өткізгіштікпен жіберу арқылы денесін проекциялай алатын протездік денелерді ойлап табу арқылы. Нивеннің әңгімесінде, жүре алатын серігі Хоуи Эрик кемесінің қозғалмауы туралы айтқан сөзіне механикалық себеп таба алмады, бұл екеуінің өміріне қауіп төндірді. Хоуи Эриктің денесіне зиян келтірмей тексеруге мүмкіндік таппады. Эрик Хоуиді сендіру үшін дәлел келтіре алмады және өзіне көмектесудің жолы болмады. Хоуи жеке ойынша, мәселе психологиялық екенін түсінді және Эриктің ұшып кетуіне мүмкіндік беретін алдаумен өмірін тәуекел етті. Тек қашып шыққаннан кейін және Эрик техникалық қызметкерлермен тексерілгенде ғана шындық ашылды. Starfire тақталық ойынында J'rill директорлары бүлік/азаматтық соғыс кезінде өздерінің көптеген субъектілерін жойды. Бұл олардың тіршілік ету және кибернетикалық жүйелері үшін материалдар мен жөндеулерді жоғалтуды білдірді. J'rill ғарышқа таралып, ресурстар үшін жұлдыз жүйелерін бағындыруға тырысты. Олар қарапайым жұмыстар үшін дронға, ал тәуелсіз жұмыстар, мысалы, соғыс үшін қашықтан басқару құралдарына сүйенді.