Кіріспе

1945 жылғы жапондық әрекет-драма фильмі, Акира Куросаваның туындысы

Санширо Сугата II бөлімі (續姿三四郎) – 1945 жылғы жапондық әрекет-драма фильмі, сценарийін және режиссурасын Акира Куросава жазған. Фильм негізі Цунео Томитаның романына негізделген, ал Цунео Томита – дзюдоның алғашқы шәкірті Цунежиро Томитаның ұлы. Бұл фильм 1945 жылдың басында, Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталуға таяу Жапонияда түсірілген. «Сугата Санширо» фильмінің түпнұсқасынан өзгеше, бұл жалғасы ішінара үгіт-насихаттық фильм деп есептеледі. Кейбір деректер бойынша, бұл фильм – атауы түпнұсқа атауынан кейін санмен жалғасқан ең ерте фильмдердің бірі, «Quatermass II» (1957) сияқты фильмдерден бірнеше жыл бұрын шыққан. Дегенмен, қосылған канжи (Зоку) санды білдірмейді, ол жай ғана «жалғасы» немесе «сиквел» деген мағынаны береді, мысалы, «Another Thin Man» немесе «The Invisible Man Returns» сияқты.

Сюжет

1880 жылдары жекпе-жек өнерінің студенті дзюдо шебері болу жолын жалғастырады, осы өнердің негізін қалаушысынан білім алады. Ақырында ол өзінің шеберлігін фильмнің соңында американдық және жапондық жекпе-жектер арасындағы бокс кездесуінде көрсетуге жеткілікті деңгейге жетеді. Бүкіл фильм шындығында каратэ мен дзюдо өнерінің арасындағы бәсекелестік және Саншироның дұрыс жолды табуға жасаған күресі туралы. Бір жағынан моральдық дұрыстық, екінші жағынан додзё ережелері. Соңында ол барлық ережелерді бұзуға, додзёдан кетуге, американдық боксшымен және каратэ шеберлерімен күресуге бел буады. Ол екі күресте де жеңіске жетеді, ал фильмнің соңында бетін жуғанда күлімдейді, соңғы рет тынығып, бақытты болады.

Сыни пікірлер

Брайн Либби "Брайт Лайтс Филм Журнал" журналында Санширо Сугатаның түпнұсқасын қарап, фильмнің жалғасымен салыстырғанда "пропагандалыққа аз ден қойған" екенін атап өтті. Түпнұсқа фильмде "айқас – үлкен рухани ізденістің бір құралы ғана", ал жалғасы "жапон дзюдосының батыс боксынан басымдығын жариялайды", мұның өзгеше әсер ететінін көрсетеді. Кристиан Блаувельт Slant Magazine журналына жазған рецензиясында фильмнің айқын пропагандамен біршама бұзылғандығымен келісті. Саншироның американдық боксшыны жеңуі "жапон халқының физикалық, рухани және моральдық артықшылығының белгісі" ретінде қабылданады. Ол сондай-ақ "Саншироның мас американдық теңізшінің шабуылынан зардап шеккен қорғанышсыз жапон азаматтарына көмекке келгенін" айтады. Тарихшы Дэвид Конрад фильмді Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы апталарында Жапония басшыларының "соғыс майданын жеңуге болатын жалғыз орынға – қиял әлеміне көшірген кездегі" "бір түрлі арманның орындалуы" ретінде түсіндіреді. Дегенмен, Кристиан Блаувельт фильмнің құндылығын түпнұсқа фильмнің жауыз кейіпкері Генносуке Хигакидің бауырларымен болған шайқаста көрді: "Олардың шайқасы қармен жабылған төбеде өтеді және бірінші фильмнің дауылды финалының табиғи әсемдігімен үйлеседі. P.C.L. [Фотохимиялық зертханалар, кейіннен Тохо] зертханасында тәлімгерлікке алған жылдары Куросава Джон Фордтың фильмдерімен танысты, олардың көптегені 1941 жылы Жапонияның АҚШ-қа соғыс жариялауына байланысты шетелдік фильмдерге қойылған тыйымға дейін Жапонияда көрсетілді. Форд сияқты, Куросава да өз фильмдерінде пейзаждың маңыздылығын ерекше атап, кейде кейіпкерлерінің эмоционалдық күйзелісін табиғат құбылыстарымен байланыстыратын. "Бір керемет жексенбідегі" жаңбыр, "Рашомондағы" немесе "Жеті самурайдағы" күннің ыстығы, "Болмақ иттегі" шұңқыр, "Айбандағы" қар, "Дерсу-Узаладағы" жел және "Кагемушадағы" толқындар кейіпкерлердің және, кино тілінде айтқанда, бүкіл қоғамның эмоциялық азабын бейнелейді".