Кіріспе

20 ғасырдағы АҚШ штатының темір жолы

Невада Солтүстік темір жолы – АҚШ-тың Невада штатындағы темір жол, ол негізінен Невада штатының Уайт Пайн округіндегі маңызды мыс өндіру аймағына жету үшін салынған. 1905–06 жылдары салынған бұл темір жол, Елиден солтүстікке қарай шамамен 140 миль (225 км) қашықтыққа, Шафтердегі Батыс Тынық мұхиты темір жолымен және Кобредегі Оңтүстік Тынық мұхиты темір жолымен байланысқан жерге дейін созылды. 1967 жылы NN 162 миль (261 км) желіде 40 миллион таза тонна-миль көлемінде табыс әкелетін жүк тасымалын жүзеге асырды.

Тарих

Неваданың солтүстігі өзінің бастауын 20 ғасырдың басында Эли маңындағы ірі порфирлі мыс кен орындарының табылуы мен дамуына қарыстырады. 1902 жылы аймақтың ең ірі екі кені (соның ішінде Робинсон кені) Невада штатының орталығындағы «Эврика және Палисайд темір жолының» президенті Марк Реква сатып алды. Реква кейін жаңа мүліктерін дамыту үшін White Pine Copper Company компаниясын құрды, және кен орындарының әлеуетін толыққанды пайдалану үшін оқшауланған аймаққа темір жолдың қажеттілігі тез арада анықталды. Келесі зерттеулер мұндай темір жолдың ең қолайлы бағыты Элиден солтүстікке қарай, Уэллс маңындағы Оңтүстік Тынық мұхитымен қосылатынын көрсетті. Эли аймағындағы мыс мүліктері 1904 жылы біріктіріліп, Невада Біріктірілген Мыс Компаниясын құрды, ал Невада Солтүстік Темір жолы 1905 жылдың 1 маусымында Невада Біріктірілген кен орындары мен балқыту зауытын ұлттық темір жол желісіне қосатын желіні салу үшін тіркелді. Жаңа темір жолды салу жұмысы Юта Құрылыс Компаниясына тапсырылды, ол 1905 жылдың 11 қыркүйегінде жұмысты бастады. Құрылыс Кобреде басталды, онда Невада Солтүстік Оңтүстік Тынық мұхитымен байланысып, оңтүстікке қарай бағытталды. Бір жылдан кейін желі аяқталды, оның аяқталуы Элиде екі күндік тойлаумен белгіленді. Темір жолдың символдық соңғы тікенегі – жергілікті мыстан жасалған – Реква 1906 жылдың 29 қыркүйегінде Элиде қақты, ол Темір жол күні деп белгіленді. Жаңа темір жолды тойлау үшін сол кезде салынып жатқан Солтүстік ғимаратының ішінде кеш өткізілді. 1907-1908 жылдары жергілікті тау-кен өнеркәсібін қамтамасыз ету үшін қосымша Эли аймағының желісі салынды. Бұл «Кен желісі» деп аталатын трассада Элиден солтүстікке қарай өтіп, батысқа қарай Робинсон каньонына дейін Руттағы мыс кендеріне дейін жалғасатын жол бар еді. Элидің шығысында Кен желісі жобасы «Жоғары желінің» құрылысын көрді, ол Невада Біріктірілгеннің жаңа мыс балқыту зауытына және МакГиллдегі концентраторына апаратын тармақ болды. Кен желісі бірден Невада Солтүстігіндегі ең жұқтырылған сегментке айналды, күніне ондаған жүктелген және бос кен пойыздарын қабылдады. Невада Біріктірілгеннің еншілес компаниясы ретінде Невада Солтүстігінің тарихы бойындағы негізгі мақсаты мыс кендері мен өнімдерін тасымалдау болды. Басқа жүк тасымалы да жүргізілді, ал темір жол 1941 жылға дейін күн сайын Шығыс Эли мен Кобре арасында жолаушылар пойызын жүргізді. Жергілікті пойыздар да Элиден Рут пен МакГиллге шахтерлер мен басқалардың игілігі үшін 1930 жылға дейін жұмыс істеді, ал арнайы мектеп пойыздары студенттерді Элидің орталық бөлігіндегі Уайт Пайн орта мектебіне жеткізді. 1920 және 1930 жылдардағы бірқатар корпоративтік қаржылық мәмілелер Невада Біріктірілгенді Кеннекотт Мыс Корпорациясының бақылауына әкелді, ал Невада Біріктірілген 1942 жылы Кеннекоттқа біріктірілді. Осылайша Невада Солтүстігі Кеннекотттың еншілес компаниясына айналды. Кен қорының азаюына және мыс бағасының төмендеуіне байланысты Кеннекотт 1978 жылдың мамыр айында Рут аймағындағы кен орындарын жапты, осылайша Рут пен МакГилл балқыту зауыты арасындағы кен пойыздарын тоқтатты. Балқыту зауыты 1983 жылдың 20 маусымында жабылып, Невада Солтүстігі барлық операцияларды дереу тоқтатты.

Неваданың Солтүстік темір жолы бүгінгі күні

1986 жылдан бастап Kennecott компаниясы Ore Line-ның барлық бөлігін, сондай-ақ East Ely қаласындағы теміржолдың ауласын және шеберханаларын White Pine Historical Railroad Foundation ұйымына – коммерциялық емес ұйымға берді. Бүгінде бұл ұйым мүлікті Невада Солтүстік теміржол музейі ретінде басқарады, ол бұл аймақта бұрынғы NN теміржолының бір бөлігінде тарихи теміржол желісін пайдаланады. Ели, Рут және Макгилл қалалары арасында тарихи бу және дизельдік локомотивтермен тартылатын, сол дәуірге тән жабдықтармен жол жүргіші экскурсиялық қызмет ұсынылады. 2006 жылдың сәуірінде Невада штатының Ұлттық тарихи ескерткіштер комитеті Невада Солтүстік теміржолының East Ely шеберханалар кешенін Ұлттық тарихи ескерткіш деп тану туралы ұсынысқа бірауыздан қолдау көрсетті. Ұлттық парксервісі бұл ұсынысты 2006 жылдың 27 қыркүйегінде мақұлдады. Невада Солтүстік теміржолының қалған бөлігі 1983 жылдан бері көбінесе тоқтап тұр. 1987 жылы Лос-Анджелес су және энергетика департаменті Cobre East Ely желісін сатып алды, маршрут бойында ешқашан салынбаған көмірмен жұмыс істейтін электр станциясын салу ниетімен. Осыдан кейін, 1990 жылдары Рут маңында BHP компаниясының күшімен мыс өндіру қысқа мерзімге қайта жандандырылды. Бұл жоба аясында Рут маңында қосымша теміржол участалары салынды және 1996 жылы BHP Nevada Railroad компаниясы Shafter қаласына дейін қызмет көрсетуді қайта бастады. 1999 жылы кен және теміржол қайтадан жабылды, ал 2004 жылы кен өндірісі қайта басталғанда концентраттар теміржолмен емес, жүк көлігімен тасымалданды. 2006 жылы Эли мен Кобр арасындағы пайдаланылмаған желі Эли қаласының меншігіне өтті. 2008 жылға жуық уақытта Sierra Pacific Resources компаниясы Эли маңында 2500 мегаватттық көмірмен жұмыс істейтін Эли Энергия орталығын салу жоспарларын жасады, бұл теміржолдың қайта жандануына және White Pine округіне көмір тасымалдауына мүмкіндік берер еді. Алайда, бұл жоспарлар тоқтап қалды. Дегенмен, Невада Солтүстік теміржол музейі мен Эли қаласы мұралық мақсатта бүкіл магистральдық бағытты қалпына келтірудің басқа мүмкіндіктерін қарастырып жатыр. 2021 жылдың 14 қазанында желіні Макгилл қаласына дейін ұзарту жоспары жарияланды.

Локомотивтер тізімі

NumberBuilderTypeҚұрылған күніHeritageDispositionNotes1Schenectady Locomotive Works4 4 0 маусым 1869Central Pacific Railroad No. 161 Жүніс (1869 сәуір 1885)Southern Pacific No. 1228 (1885 қараша 1905)1923 жылы зейнеткерлікке шыққан, 1931 жылы жойылған. 4018 долларға сатып алынған. Жолаушылар локомотиві.2Schenectady Locomotive Works4 6 0 желтоқсан 1880Southern Pacific Transportation Company No. 26, 106, 1609, 2045 (1880 желтоқсан 1905)1914 жылы Steptoe Valley Smelting & Mining компаниясына сатылды, 1931 жылы жойылды. 5425 долларға сатып алынған.3Schenectady Locomotive Works4 6 0 қыркүйек 1882Southern Pacific No. 73, 153, 1645, 2075 (1882 желтоқсан 1905)1933 жылы жойылды.4/10American Locomotive Company4 6 0 қыркүйек 1906Жаңа, 13400 долларға.1951 жылы сатылды, 1952 жылы жойылды. Скрантон, Пенсильванияда салынған. 1909 жылы қайта нөмірленді. Жолаушылар локомотиві.5American Locomotive Company2 8 2TOқтар 1906Жаңа, 15371 долларға.1913 сәуірінде No. 80 болып қайта жаңартылды, төменде қараңыз. Нью-Йорк штатының Дюнкерк қаласында салынған.6American Locomotive Company0 6 0 тамыз 1910Жаңа.1916 наурызында сатылды. Жойылды деп есептеледі. Slopeback тендері.7/11American Locomotive Company4 6 0 сәуір 1907Жаңа, 13700 долларға. 1951 жылы металл тескісіне сатылды, 1952 жылы жойылды. 1911 қазанында қайта нөмірленді. Жолаушылар локомотиві.8/20American Locomotive Company4 6 0 ақпан 1907Жаңа, 14975 долларға.1954 жылы металл тескісіне сатылды. Нью-Джерсидің Патерсон қаласында салынған. 1911 қазанында қайта нөмірленді. Аралас қызмет.21American Locomotive Company4 6 0 наурыз 1909Жаңа, 13200 долларға. 1952 наурызында жойылды. Тендері қазір Rotary B.40 локомотивтерінде қолданылады.40Baldwin Locomotive Works4 6 0 шілде 1910Жаңа, 13139 долларға. 2020 жылдан бері қазандықты тексеру және қалпына келтіру жұмыстары жүргізілуде. Жолаушылар локомотиві. 2009 жылы Невада штатының мемлекеттік бу локомотиві деп жарияланды.80Nevada Northern2 8 0 сәуір 1913No. 5-тен қайта жаңартылды. 1951 жылы металл тескісіне сатылды, 1952 жылы жойылды. Тендері сақталды. Аралас қызметтегі локомотив.81Baldwin Locomotive Works2 8 0 наурыз 1917Жаңа, 23700 долларға. Белсенді. Аралас қызмет. 1960 жылы соңғы рет жүрді және 2021 жылы қалпына келтірілді.90American Locomotive Company2 8 0 сәуір 1908Жаңа, 17525 долларға. 1952 жылы металл тескісіне сатылды. Питтсбургте салынған. Жүк локомотиві.91American Locomotive Company2 8 0 сәуір 1908Жаңа, 17525 долларға. 1952 қаңтарында металл тескісіне сатылды. Питтсбургте салынған. Жүк локомотиві.92American Locomotive Company2 8 0 қазан 1908Жаңа, 17585 долларға. 1952 қаңтарында металл тескісіне сатылды. Питтсбургте салынған. Жүк локомотиві.93American Locomotive Company2 8 0 қаңтар 1909Жаңа, 17610 долларға. Белсенді. Питтсбургте салынған. Жүк локомотиві. 1961 жылы зейнеткерлікке шықты. Теміржолдағы соңғы бу локомотиві. 1993 жылы қалпына келтірілді. 1995 жылы жолдан шығып кеткен вагондармен соқтығысып, ауыр зақым алды. 2002 жылғы Қысқы Олимпиадада Хебер аңғары теміржолында жөндеуден кейін қатысты. 1993 жылдан бастап теміржолдың экскурсиялық пойыздарында қолданылды.94American Locomotive Company2 8 0 қаңтар 1910Жаңа, 15908 долларға. 1951 жылы жойылды. Питтсбургте салынған. Жүк.95American Locomotive Company2 8 0 мамыр 1914Жаңа, 16500 долларға. 1951 жылы жойылды. Дюнкеркте салынған. Жүк.96American Locomotive Company2 8 0 маусым 1916Жаңа, 20125 долларға. 1951 жылы жойылды. Дюнкеркте салынған. Жүк.97American Locomotive Company2 8 0 сәуір 191014000 долларға екінші қолдан сатып алынған (1917). 1954 жылы жойылды. Дюнкеркте салынған. Buffalo & Susquehanna Railroad компаниясының тоқтатылған тапсырысының бөлігі. Туел өрені теміржолының #11 бауырлас локомотиві Юта штатында тұрақты көрмеде.401EMDSD7тамыз 1952Лос-Анджелес су және электр энергетикасы департаментінің тау аралық электр энергиясы жобасында жаңа, белсенді. 1980 жылдары LADWP No. P 401 болды. 2021 жылдан бастап Невада Норрн компаниясы оны RSD 4 #201-мен бірге қайта сатып алуды жоспарлап отыр.BAmerican Locomotive CompanyРотациялық қар аралаушықараша 1907Жаңа, сақтау/көрме (қар аралаушы механикалық түрде жұмыс істемейді). Нью-Джерсидің Патерсон қаласында салынған.