Кіріспе

Австралиядағы сыра мәдениетіне шолу

Британ отарлауының бастапқы кезеңінде сыра Австралияға келді. 2004 жылы Австралия жан басына шаққан сыра тұтыну бойынша дүние жүзінде төртінші орында болды, шамамен жылына 110 литрді құрады; алайда, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының жан басына шаққан спирттік ішімдіктер тұтынуы туралы есебінде ел 12,2 литрмен айтарлықтай төмен орындады. Австралияда ең көп тұтынылатын сыра – лагер. Ең көне, әлі жұмыс істеп тұрған сыра зауыты – 1824 жылы Тасманияда құрылған Каскад сыра зауыты. Австралияның ең ірі, австралиялыққа тиесілі сыра зауыты – отбасылық Coopers Brewery; ал қалған екі ірі сыра зауыты, Carlton & United Breweries және Lion Nathan, тиісінше Жапонияның Asahi және Kirin Brewing Company компанияларына тиесілі. Австралияда бөлшек саудада сатылатын сыраның 1%-дан астамын алкогольсіз сыра құрайды; саладағы сарапшылар 2025 жылға қарай бұл көрсеткіш 2%-ға жетеді деп күтеді.

Нарықтың ерекшеліктері

16,3 миллиард долларға жуық алкогольдік ішімдіктер нарығында сыраның үлесі шамамен 48%, шарап – 29%, ал спирттік сусындар – 21% құрайды. Сыра нарығында премиум сыраның үлесі 7,8%, толық күшті сыра – 70,6%, орташа күшті сыра – 12%, ал жеңіл сыра – 9,6% болып табылады. Сыраның 85%-ын ұлттық сыра қайнатушылар, ал қалған 15%-ын аймақтық немесе микроқұймалар өндіреді. 30 000 литрден кем сыра шығаратын микроқұймалар акцизден 60% жеңілдік алады.

20 ғасыр

1900 жылы 1890 жылдардағы экономикалық төмендеудің нәтижесінде сыра қайнату орындарының саны азая бастады. 1901 жылы, Федерация құрылғаннан кейін, жаңа федералдық үкімет Сыра және акциз туралы заңды қабылдады. Бұл заң сыра жасау және сатуды реттеді, сондай-ақ үйде сыра жасауды тыйым салды. Көптеген адамдар қатаң деп есептейтін осы заңның ережелері көптеген сыра зауыттарының жабылуына себеп болды. Сиднейде 21 сыра зауытының 16-сы заң күшіне енгеннен кейін немесе одан көп ұзамай жабылды. Қалған сыра зауыттары ірі компаниялардың кішілерін сатып алуы арқылы бірігу процесін бастады. Ұзақ уақыт өтпей Сиднейде тек екі сыра зауыты қалды: Tooths және Tooheys. Мельбурнда 1907 жылы бес сыра зауыты бірігіп, алып "Carlton and United Breweries" компаниясын құрды. 1951 жылы Гарри Эллис Келлс Дарвин сыра зауытын құрды (кейін N. T сыра зауыты деп аталды).

21 ғасыр

2011 жылдан бастап Kirin Lion Co компаниясына, ал AB InBev Foster’s Group компаниясына тиесілі болды. Coopers компаниясынан басқа, Австралиядағы барлық ірі сыра зауыттары осы компанияларға қарасты. 21-ші ғасырда Foster’s Lager ішкі нарықта аса танымал болмаса да, халықаралық деңгейде оның танымалдылығы артты және өнімнің басым бөлігі экспортқа жөнелтіледі. 2005 жылдың қаңтар айында бұл бренд әлемдегі ең көп сатылатын он сыраның қатарына кірді. 2013 жылдың ортасында Lion Nathan компаниясы Tap King өнімін ұсынғанда, алкоголь сататын орындарға тигізер ықпалына байланысты пікір қақтығысы туды. Бұл өнім үй жағдайында сыра ішуге арналған құрылғы болып табылады және тұтынушылардың үйде сыра ішуге бейімделуі салдарынан, осы орындарға келушілер азайды деген алаңдаушылық туды. Өнім пайдалануға дейін сегіз сағат салқындатылатын газ баллонымен бірге сатылады.

Арнайы сыралар

Австралиядағы ерекше сыраларды ірі сыра қайнатушылар да, микро сыра қайнатушылар да шығарады, және олардың ішінде көптеген әртүрлі сыралар бар. Микро сыра қайнату орындары елдің барлық жерінде, тіпті шағын қалаларда да кездеседі, бірақ мұндай сыралардың нүктелерде (қолжетімділіктері) көбінесе шектеулі. Батыс Австралияның Перт қаласынан шыққан Nail Brewing микро сыра қайнату орны 2010 жылы Антарктида мұзтауынан алынған суды қолданып сыра жасады және оны аукционда 1850 АҚШ долларына сатты. 30 бөтелкеден тұратын партия Sea Shepherd Conservation Society ұйымына қаржы жинау үшін жасалды, ол мұзды алуға көмектескен.

Лицензия бойынша пісірілген

Австралияда импортталған премиум сыралардың нарықтық үлесі артуда. Австралиялық екі ірі сыра өндіруші компаниясы бұған жауап ретінде шетелдік брендтермен лицензиялық келісімдер жасасып, олардың сыраларын осында шығаруға көшті. Foster's Group Кроненбург сырасын, ал Coopers Brewery Австралияда Carlsberg сырасын шығарады. Lion Nathan Гиннес, Heineken, Beck's, Stella Artois және Kirin сыраларын жергілікті түрде өндіреді. Сыра өндірушілер жергілікті өнімнің жаңа болғандықтан дәмдірек екенін, ал жергілікті өндіріс шетелдік компаниялардың қатаң талаптарымен бақыланатынын мәлімдейді. Дегенмен, Австралия Тұтынушылар Қауымдастығы сияқты ұйымдар мұндай сыралардың таңбалары ашық әрі жақсы көрінуі керек деп санайды.

Бір бөтелкелері

Метрикалық жүйеге көшуден бұрын, сыра бөтелкелері көбінесе 0,6 кг салмақта болатын, ал сыраның бір қорабында он екі бөтелке (екі галлон) сыра болар еді. Алғашқыда бөтелкелердің көлемі сәл кемітілді, бірақ метрикалық жүйеге ауысқаннан кейін олар өзгеріске ұшырады, ал сыраның бір қорабында белгілі бір мөлшерде сыра болды. 1950 жылдардан бастап «стабби» деп аталатын бөтелкелер (дәстүрлі бөтелкелерге қарағанда, олар «қысқа» болатын) пайда болды. 1958 жылы CUB компаниясы алғашқыда болаттан жасалған және бөтелкелермен бірдей көлемде болған банкаларды ұсынды; басқа сыра зауыттары оларды 1960 жылдары енгізді. Бастапқыда «стабби» бөтелкелер мен банкалардың көлемі сәл кемітілді, бірақ метрикалық жүйеге ауысқаннан кейін олар өзгерді, ал банкалар кейіннен оның кеңінен қолданылуына және болаттан арзандығына байланысты алюминийден жасалды. 9 литрлік сырадан құралған 24 бөтелкелік немесе банкадағы қорап «тақта» деп аталды, себебі дәстүрлі қораптардың текше пішінімен салыстырғанда олар жазық болды, сондықтан тақташаға ұқсады. Дәстүрлі бөтелкелер кейіннен «ұзын мойын» немесе «биік» деп аталды, оларды «стабби» бөтелкелерден ажырату үшін. Батыс Австралияда 750 мл «ұзын мойын» бөтелкесі көлемі мен әдеттегі қоңыр түсті шынысының есесінен «қоңыр патша» деп аталды (бұл атау сөз ойыны, ол қоңыр жыланға сілтеме жасайды). XXI ғасырда Австралиядағы сыраның көп бөлігі 250 мл (Throwdown/Twist Top), 375 мл (Stubby) немесе 750 мл (Long Neck) көлемдерінде сатылады. Carlton United компаниясы 1990 және 2000 жылдары қысқа мерзімге 800 мл көлемге дейін арттырды, бірақ содан бері бастапқы 750 мл көлеміне қайта оралды. 330 мл, 345 мл және 355 мл көлемді бөтелкелер (АҚШ-тан импортталған, 12 АҚШ сұйық унциясына тең) микро сыра зауыттары, «жоғары сапалы» сыралар және импорттық сыралар арасында жиі кездеседі. Солтүстік территорияда бұрын кең таралған «Дарвин Стабби» деген үлкен екі литрлік бөтелке қазір көбінесе туристерге сатылатын еске алулық зат ретінде қолданылады, бірақ өте табысты. Көптеген бөтелкелер «бір рет қана пайдалануға» арналған жеңіл материалдан жасалған, бірақ кейбіреулерін әлі де қайта пайдалануға болады, ал кейбір жағдайларда (мысалы, Coopers 750 мл) сыра зауыттары қайта толтырылатын бөтелкелерді қайтадан енгізеді, мысалы, Four Pines Brewery сататын Growler (шамамен екі литрлік үлкен бөтелке) – үй сыра пісірушілер үшін үлкен мүмкіндік. Оңтүстік Австралияда сыра бөтелкелері мен банкаларға (және басқа да ішімдік контейнерлерінің кейбір түрлеріне) салынған контейнерлерді қайта өңдеу орталықтарының жақсы дамыған желісін қолдайды, бұл экологиялық тұрақтылыққа үлкен үлес қосады, сонымен қатар біліктілігі жоқ жұмысшылар үшін жұмыс орындарын жасайды.

Арақпен байланысты ұйымдар

Австралиялық қонақ үйлер қауымдастығы Австралия бойынша қонақ үй иелерін ұсынушы орган. Ол 1839 жылы құрылған. Австралия мен Жаңа Зеландияның сыра қайнатушылар қауымдастығы екі елдегі сыра қайнатушылардың мүддесін қорғау мақсатымен құрылды. Drinkwise – алкогольге қатысты зерттеулерді қаржыландыратын және қоғамға білім беру шараларын жүзеге асыратын, индустрия қаржыландыратын ұйым. Ocsober – қазан айында алкоголь ішуден бас тартуға адамдарды шақыратын австралиялық қайырымдылық жобасы, ал Dry July – шілде айында алкоголь ішуден бас тартуға адамдарды шақыратын жоба.