Франц Ксавер Винтерхальтер: Немец суретшісі және литографшысы

Кіріспе

Неміс суретшісі және литограф (1805–1873)

Франц Ксавер Винтерхальтер (20 сәуір 1805 – 8 шілде 1873) – неміс суретшісі және литографы, 19 ғасырдың ортасында патшалар мен жоғарғы тап өкілдерінің әдемі портреттерімен танымал. Оның есімі сәнді сарай портреттерімен байланысты. Оның ең белгілі туындылары – Евгения императрицаны күтіп тұрған қызметшілермен қоршалған суреті (1855) және Австрия императрицасы Елизаветаның портреті (1865).

Алғашқы жылдар

Франц Ксавер Винтерхальтер 1805 жылғы 20 сәуірде Германияның Баден сайлау округінің Қара Орман аймағындағы Мензеншванд шағын ауылында (қазіргі Санкт-Блазиеннің бір бөлігі) дүниеге келген. Ол ауылдағы фермер және шайыр өндіруші Фидель Винтерхальтердің (1773–1863) және оның әйелі Ева Мейердің (1765–1838) алтыншы баласы болды. Сент-Блазиендегі бенедиктиндік монастырда оқығаннан кейін, Винтерхальтер 1818 жылы 13 жасында сурет салу мен гравюра жасауды үйрену үшін Мензеншвандтан кетіп, Фрайбург-им-Брайсгаудағы Карл Людвиг Шюлердің (1785–1852) шеберханасында суретші және литограф болып оқыды. 1823 жылы 18 жасында ол Мюнхенге барып, өнеркәсіпші барон фон Эйхталь (1775–1850) оған демеушілік етті. 1825 жылы Баденнің Ұлы герцогы Людвиг I (1763–1830) оған стипендия берді және Мюнхендегі өнер академиясында Пётр фон Корнелиуспен (1783–1867) оқу курсын бастады, оның академиялық әдістері оны ыңғайсыздыққа түсірді. Винтерхальтер сәнді портретші Жозеф Карл Штилерден (1781–1858) жақсы ұстаз тапты. Осы уақыт ішінде ол литограф болып жұмыс істеп, өзін-өзі қамтамасыз етті. 1828 жылы Карлсруэде Баденнің Софи Маргрэвиннің сурет шебері болғаннан кейін Винтерхальтер сарай шеңберлеріне кірді. Парижде Винтерхальтер тез арада сәнге айналды. Ол француз патшасы Луи-Филипптің сарай суретшісі болып тағайындалды және оған отыздан астам тапсырманы орындады. Бұл жетістік суретшіге династиялық және аристократиялық портреттер жасау маманы деген атақ алып келді, ол ұқсастықты жағымпаздаумен және ресми сән-салтанатты заманауи сәнмен біріктіруге шебер болды. Алайда Винтерхальтердің суретшілер арасындағы беделі төмендеді. 1836 жылы салонға алғаш рет келген сыншыларды мақтаған сыншылар оны елемейтін суретші деп санады. Бұл көзқарас Винтерхальтердің бүкіл мансабында сақталып, оның шығармашылығын суретшіліктің иерархиясында өзіне тән санатқа жіктеді. Винтерхальтер өзінің алғашқы патшалық тапсырмаларын тақырыптық суретке және академиялық құрметке оралғанға дейін уақытша үзіліс ретінде қарастырды, бірақ ол өзінің табысының құрбаны болды және қалған өмірінде ол дерлік портрет суретшісі ретінде жұмыс істеді. Осы саладағы табысы оны бай етті. Винтерхальтер Патшаның қамқорлығын көрген халықаралық танымал суретші болды. Оның көптеген патша қонақтарының арасында Виктория патшайымы да болды. Винтерхальтер алғаш рет 1842 жылы Англияға барып, бірнеше рет Виктория, Альберт және олардың өсіп келе жатқан отбасын суретке түсіріп, олар үшін кем дегенде 120 туынды жасады, олардың көпшілігі Патшалық Жинақта сақталған, Букингем сарайында және басқа патшалық резиденцияларда көпшілікке көрсетілді. Осборн үйінде 1852 жылы Виктория Альбертке туған күнінде берген Флоринда суреті қойылған. Винтерхальтер Англиядағы аристократияның бірнеше портреттерін де суретке түсірді, көбінесе сарай шеңберінің мүшелері. 1848 жылы Луи-Филипптің құлдырауы суретшінің беделіне әсер етпеді. Винтерхальтер Швейцарияға барып, Бельгия мен Англияда жұмыс істеді. Қысқылықтан кейін, бір әулет құлап, екіншісі пайда болғанға дейін, Винтерхальтер тірі қалды. Ол қайтыс болғанға дейін бірнеше жылға дейін Парижде тұрыпты. Сол жылы оның некеге тұру ұсынысы қабылданбайды, ал Винтерхальтер жұмысына берілген бозғын болып қалды. Наполеон III патшалық таққа отырғаннан кейін оның танымалдылығы өсті. Содан кейін екінші империя кезінде Винтерхальтер Францияның императорлық отбасы мен сотының бас портреті болды. Француз императрицасы Евгения оның сүйікті моделі болды және ол оған жомарттықпен қарады. 1855 жылы Винтерхальтер өзінің шедеврын: "Күтуде тұрған әйелдермен қоршалған Евгения" атты картинасын суретке түсірді. Ол француз императрицасын гүл жинаушы, оның әйелдерімен бірге үйлесімді шеңберге орналастырды. Бұл сурет 1855 жылы дүниежүзілік көрмеде танымал болды. Бұл Винтерхальтердің ең танымал туындысы болып қала береді. Композиция Флориндаға айқын ұқсастық көрсетеді және бұл императрица мен оның әйелдері ертедегі сурет үшін киімсіз күйде болған деген ұятты уәдеге себеп болды. Императрица жалаңаш иықпен және көрерменге қарай басын бұра отырып, сезімтал күйде көрінеді. Ол ақ атлас пен түлден тігілген күміс жұлдыздар мен шашындағы алмаз жұлдыздармен сызатылып салынған киім киіп отыр. Бұл портрет - Елизаветаның ең танымал суреттері және Винтерхальтердің ең танымал туындыларының бірі.

Franz Xaver Winterhalter was born in the small village of Menzenschwand (now part of Sankt Blasien), in Germany's Black Forest in the Electorate of Baden, on 20 April 1805. He was the sixth child of Fidel Winterhalter (1773–1863), a farmer and resin producer in the village, and his wife Eva Meyer (1765–1838), a member of a long established Menzenschwand family. After attending school at a Benedictine monastery in St. Blasien, Winterhalter left Menzenschwand in 1818 at the age of 13 to study drawing and engraving. He trained as a draughtsman and lithographer in the workshop of Karl Ludwig Schüler (1785–1852) in Freiburg im Breisgau. In 1823, at the age of 18, he went to Munich, sponsored by the industrialist Baron von Eichtal (1775–1850). In 1825, he was granted a stipend by Ludwig I, Grand Duke of Baden (1763–1830) and began a course of study at the Academy of Arts in Munich with Peter von Cornelius (1783–1867), whose academic methods made him uncomfortable. Winterhalter found a more congenial mentor in the fashionable portraitist Joseph Karl Stieler (1781–1858). During this time, he supported himself working as lithographer. Winterhalter entered court circles when in 1828 he became drawing master to Sophie Margravine of Baden, at Karlsruhe.]] In Paris, Winterhalter quickly became fashionable. He was appointed court painter of Louis Philippe, the king of the French, who commissioned him to paint individual portraits of his large family. Winterhalter would execute more than thirty commissions for him. This success earned the painter the reputation of a specialist in dynastic and aristocratic portraiture, skilled in combining likeness with flattery and enlivening official pomp with modern fashion. However, Winterhalter's reputation in artistic circles suffered. The critics, who had praised his debut in the salon of 1836, dismissed him as a painter who could not be taken seriously. This attitude persisted throughout Winterhalter's career, condemning his work to a category of his own in the hierarchy of painting. Winterhalter himself regarded his first royal commissions as a temporary intermission before returning to subject painting and the field of academic respectability, but he was a victim of his own success, and for the rest of his life he worked almost exclusively as a portrait painter. His success in this field made him rich. Winterhalter became an international celebrity enjoying Royal patronage. Among his many regal sitters was also Queen Victoria. Winterhalter first visited England in 1842, and returned several times to paint Victoria, Prince Albert and their growing family, painting at least 120 works for them, a large number of which remain in the Royal Collection, on display to the public at Buckingham Palace and other royal residences. On display at Osborne House is Florinda, given by Victoria as a birthday present for Albert in 1852. Winterhalter also painted a few portraits of the aristocracy in England, mostly members of court circles. The fall of Louis Philippe in 1848 did not affect the painter's reputation. Winterhalter went to Switzerland and worked in Belgium and England. Persistence saw Winterhalter survive from the fall of one dynasty to the rise of another. Paris remained his home until a couple of years before his death. In the same year, his marriage proposal was rejected, and Winterhalter remained a bachelor committed to his work. After the accession of Napoleon III, his popularity grew. From then on, under the Second Empire, Winterhalter became the chief portraitist of the imperial family and court of France. The French Empress Eugénie became a favorite sitter, and she treated him generously. In 1855 Winterhalter painted his masterpiece: The Empress Eugénie Surrounded by her Ladies in Waiting. He set the French Empress in a pastoral setting gathering flowers in a harmonious circle with her ladies in waiting. The painting was acclaimed and exhibited in the universal exposition in 1855. It remains Winterhalter's most famous work. The composition shows a marked similarity to Florinda and this gave rise to scandalous gossip that the Empress and her ladies had posed déshabillé for the earlier painting. The empress appears in a sensual pose with naked shoulders and turning her head towards the viewer. She is wearing a white satin and tulle dress dotted with silver foil stars and with diamond stars in her hair. This portrait is one of Empress Elisabeth's most iconic representations and one of Winterhalter's best known works.