Кіріспе

Партизандық концерт – бұл дәстүрлі емес ортада немесе ерекше тәсілмен ұйымдастырылған концерт түрі. Ол 2000 жылдардың басында және ортасында Ұлыбритания мен АҚШ-тағы панк-рок және нойз-рок топтарымен байланысты болды. Мұндай шараларда өнер көрсететін топтар кейде «геррильялық рок» деп аталады. Партизандық концертті сипаттайтын екі негізгі элемент бар. Біріншісі флэшмобқа ұқсас, күтпеген, кейде жарияланбаған жерде, тікелей музыкаға арналмаған орында, мысалы, автобуста немесе метро поездында, тұрақта немесе ғимарат вестибюлінде топтың немесе әртістің өнер көрсетуі. Екінші ерекшелігі – олардың өте жылдам және әдеттегі жарнамалау және билеттерді алдын ала сату процестерінсіз ұйымдастырылуы. Олар туралы хабарламалар әдетте түрлі интернет-форумдар арқылы, сондай-ақ SMS хабарламалар және кейде соңғы минуттағы жарнамалар арқылы таратылады. Бұл көбінесе панк-роктың идеалистік «өз ісіңді өзің жаса» философиясының (комерцияланбаған, негізгі корпоративтік лейблдерді болдырмау арқылы жер астындағы көркемдік жетістікке қол жеткізуді мақсат еткен) қазіргі заманғы коммуникациялық технологиялар арқылы қолданылуының мысалы ретінде қарастырылады, бұл интернет пайда болғанға дейін мүмкін емес еді. Онлайн форумдар мен әлеуметтік желілердің танымалдылығы топтарға концерт туралы хабарды концертке бірнеше сағат қалғанда мыңдаған адамға аз шығынмен таратуға және концерттерді жариялаудың дәстүрлі баспа және радио әдістерін айналып өтуге мүмкіндік берді.

Мысалдар

Партизандық концерттің ең алғашқы белгілі мысалы 1968 жылдың қараша айында болды. Швейцариялық француз режиссері Жан-Люк Годардың ұсынысымен Джефферсон Airplane тобы «One A. M. (One American Movie)» деп аталатын саяси жартылай деректі фильмде жұмыс бастады. Годар Джефферсон Airplane тобы сол кездегі жастар төңкерісін ең жақсы бейнелейтініне сенді және оларды өзінің фильміне, белгілі бір радикалдық рухта сақтай отырып, қосуды қалады. Годар музыканттарға Манхэттеннің орталық аймағындағы қонақ үйдің төбесінде, жұмыс күнінің ең қызу шағында, рұқсатсыз жабдықтарын орнатуды бұйырды. Төмендегі нью-йорк тұрғындары қонақ үйдің үстіндегі аспанға қарап, Джефферсон Airplane тобының «The House at Pooneil Corners» әнінің өрттейтін нұсқасын тыңдады. Концерт Нью-Йорк полициясының күтпеген қойылымды тоқтатуымен аяқталды, полиция шуылға байланысты қамаумен қорқытты. Годардың фильмі ешқашан жарық көрген жоқ, бірақ деректі фильм режиссері Д.А. Пеннебеккер оны аяқтады және «One P. M. (One Pennebaker Movie)» деп атады. Осы қойылым туралы айғақтарды 2004 жылы шыққан «Fly Jefferson Airplane» деректі DVD-сінен көруге болады. Бұл Джефферсон Airplane тобының орындауы 1969 жылдың 30 қаңтарында The Beatles тобының Лондонның 3 Savile Row мекенжайындағы Apple Studios төбесінде толығымен жарияланбастан өткізген ұқсас, бірақ одан да әйгілі концертінен бұрын болды. Олар өздерінің жаңа әндерінің бірнеше нұсқасын орындады (кейін «Let It Be» альбомында жарық көрді), ал көшедегі жаяулар қызығып қарады. «Get Back» әнінің үшінші орындалысынан кейін, олар да шуылға байланысты полициямен тоқтатылды.

Ұлыбританиядағы даму

Бірнеше британдық топтар 2000-шы жылдардың басында "геррильялық концерттер" өткізумен танымал болды. Бұл тәсіл алғаш рет сол жерде дамыды, себебі Лондон музыкалық өмірінің тығыз әлеуметтік және географиялық ерекшеліктері арқасында жағымды "қозғалыс" тудыруға және іс-шараларға қатысушыларды қамтамасыз етуге болатын. The Libertines осыны іске асыру үшін интернет технологиясын қолданған алғашқылардың бірі болды, көбінесе жанкүйерлерге белгілі бір жерде кездесуге арналған сырлы нұсқаулар беру арқылы концертті шоудан бірнеше сағат бұрын хабарлады. Жанкүйерлер берілген мекенжайға барып, концертті пәтердің қонақ бөлмесінде немесе жертөлесінде көретін, ал кіреберіс ақысы сол жерде жиналатын еді. The Others тобы Лондон метрополитеніндегі поездарда (метро) жанкүйерлер мен ойран салған жолаушылардың аралас топтарына шағын концерттер ұсынды. Тағы бір мәшһүр оқиғада, әнші Badly Drawn Boy 2003 жылы Лондонның Ватерлоо станциясының сыртында бір күн бойы көшеден өтетін адамдардан 1,60 фунт стерлинг жинады, бірақ көпшілік оны танымай қалды. Көшеде ән салуды (busking) геррильялық концерттерден ажырату маңызды, алайда Badly Drawn Boy сияқты көбінесе акустикалық музыкамен айналысатын артист үшін екі орындау тәсілінің арасындағы шекара нашарлауы мүмкін.

Америка Құрама Штаттары

Род-Айленд штатының шу-рок тобы, мысалы Lightning Bolt, және Афина, Джорджия штатының инди-панк тобы Nana Grizol, сондай-ақ басқа да американдық топтар осы жаңа, экстремалды DIY мәдениетін қабылдады. Көптеген топтар Dropkick Murphys және AC/DC сияқты вагон тіркемелерімен көшеде ойнау арқылы осыны қолдана бастады. 80-жылдардың ортасынан соңына қарай Мичиган штатының Энн-Арбор қаласынан шыққан Rodent Kontrol панк-тобы Энн-Арбордың орталығында және Мичиган университетінің кампусында өткізген партизандық концерттерімен жергілікті деңгейде танымал болды. Кейбір концерттер полиция немесе күзетшілердің рұқсатсыз орындардан шығаруымен аяқталды. Ирландиялық U2 рок-тобы Лос-Анджелес қаласының орталығындағы бір қабатты ғимараттың шатырында "Where The Streets Have No Name" музыкалық видеосын түсірді. Олар Лос-Анджелес көшелеріне ағылған көпшілікке басқа да әндер орындады, бұл бұқаралық ақпарат құралдары мен полицияның назарын аударды, нәтижесінде концерт тоқтатылды. Концерттің үй жазбалары интернетте бар. 2007 жылы Канададағы гастроль кезінде Detroit дуэті The White Stripes боулинг клубы, автобус, бір ноталық шоу сияқты көптеген партизандық қойылымдар жасады. Кешке олар толық концерт берді. Бұл гастроль туралы "Ұлы Солтүстік Жарығы астында" кітабында жазылған. 2019 жылдың қыркүйегінде Detroit хардкор панк-тобы Strange Magic Детройттың Шығыс базарында U Haul жүк көлігінің артында партизандық концерт өткізді. Концертке көп көрермен жиналды, олардың жанкүйерлерімен басталып, ақырында көшеден өткен жандардың назарын аударды. Бұл концерт жергілікті видеоблогерлермен жақсы түсірілді, нәтижесінде интернетте көптеген видеолар тарады.