Кіріспе

Star Wars франшизасына негізделген бейнеойындар

Star Wars франшизасына негізделген жүзден астам бейнеойын шығарылды, олардың тарихы ең алғашқы үй консольдарына дейін жетеді. Кейбіреулері тікелей фильмдерге негізделген, ал басқалары Star Wars кеңейтілген әлеміне (Expanded Universe) көп сүйенеді. Star Wars ойындары үш маңызды даму кезеңінен өтті: алғашқы лицензиялық ойындар (1979–1993), LucasArts құрылғаннан кейін жасалған ойындар (1993–2013) және LucasArts жабылғаннан кейін жасалған ойындар (2014 – қазіргі уақытқа дейін), олар қазір Electronic Arts лицензиясымен шығарылады және EA Star Wars логотипін таңбалайды. Star Wars ойындарының біріншілерін әртүрлі компаниялар жасады, себебі Star Wars бейнеойындарына құқықтың иесі – Жорж Лукас оларды лицензиялады. Осы ойындардың бірқатары “Lucasfilm Games” таңбасымен шығарылды. 8 бит және 16 бит заманында шыққан алғашқы лицензиялық ойындарда көбінесе сюжет болмайтын, әрекетке толы (action) ойындар басым болды, олар түпнұсқа трилогияның (1977–1983) оқиғаларын қайтадан баяндайтын немесе фильмнің бір ғана көрінісіне арналған болатын. Кейіннен Лукас бейнеойын нарығының өркендеуіне қызығушылық танытып, өзінің бейнеойын әзірлеу компаниясын – LucasArts құруға шешім қабылдады, осылайша ойындар мен олардың сюжеттеріне шығармашылық бақылауды күшейтуге тырысты. Осы кезеңде графика жетіліп, ойындар күрделі сюжеттерді жеткізе алатын деңгейге жетті. Бұл фильмдердегі оқиғаларды кеңейтілген түрінде, дыбыстаумен және CGI көріністерімен беруге, сондай-ақ фильмдермен байланысты жаңа сюжеттері бар ойындарды жасауға мүмкіндік берді. 2012 жылы The Walt Disney Company компаниясы Lucasfilm-ді сатып алғаннан кейін және келесі жылы LucasArts жабылғаннан соң, 2014 жылы алғашқы екі кезеңде жасалған ойындар каноннан шығарылып, канондық емес Star Wars Legends тізіміне қосылды. LucasArts жабылғаннан кейін Star Wars бейнеойындарын жасау құқығы толығымен Electronic Arts компаниясына берілді. Осы кезеңде шыққан ойындар франшизаның каноны саналады және Star Wars канонының аспектілерін басқаруға жауапты Lucasfilm Story Group-тың ықпалына ие. EA Star Wars лицензиясы 2023 жылы аяқталуға тиіс болған, бірақ 2021 жылы Lucasarts Electronic Arts компаниясымен бірге Star Wars және басқа Lucasfilm ойындарын жасау үшін жаңа серіктестіктер туралы хабарлады. Көптеген хоббистер мен тәуелсіз ойын әзірлеушілер Star Wars фильмдері мен брендіне негізделген тегін ойындар жасағанмен, бұл бетте тек LucasArts жасаған немесе жариялаған, немесе Lucasfilm ресми түрде лицензиялаған ойындар тізімделген. 2020 жылғы мәліметтер бойынша, Star Wars ойындарының 90 миллионнан астам данасы сатылды.

Лицензиялы ойындарының алғашқы кезеңдері (1979-1993)

1978 жылы Apple Computer компаниясы Apple II үшін кассеталық таспада лицензияланбаған "Жұлдыз соғыстары" ойынын шығарды. Ойыншы "ғарыш ұшқышының шәкірті" рөлінде бірінші тұлғадан көрінетін дисплей арқылы TIE истребителдерін жояды. "Жұлдыз соғыстары" деген атаумен алғашқы видео ойын картридждері сол жылы RCA Studio II клондары Sheen M1200 және Mustang Telespiel Computer-де пайда болды. Бірінші ресми лицензияланған "Жұлдыз соғыстары" электронды ойыны – Kenner компаниясының 1979 жылғы үстел ойыны "Жұлдыз соғыстары электронды шайқас басқаруы" болды. Ойын үш деңгейлі болды (бастапқы, орташа және жетілген). Ойыншылар қара тесіктерден сақтану, жауларды табу және "Күш сыйлайтын жұлдыз" – MAGNA-ны іздеу мақсатымен жұлдыз жүйелерін кезекпен зерттеді. Ойын "қатысатын ең қызықты компьютерлік ойын" деп жарнамаланды.

LucasArts және қазіргі заманғы өз бетінше шығарылған ойындар (19932013)

1980 жылдардың басында Джордж Лукас бейнеойындарға инвестиция салуға шешім қабылдады. Lucasfilm арқылы Лукас жеке ойын компаниясын құрды және оны LucasArts деп атады. Бірақ Лукас бұрын-ақ "Жұлдызды соғыстар" ойындарын жасау құқығын басқа компанияға бергендіктен, LucasArts оның орнына түпнұсқа оқиғалық ойындар мен Екінші дүниежүзілік соғысқа арналған ұшақтармен ұрыс ойындарын жасады. 1993 жылы LucasArts "Жұлдызды соғыстар" ойындарын жасау құқығын қайта алды. Осы кезде бейнеойын компаниясы ұшу симуляторларындағы бұрынғы тәжірибесін пайдаланып, франшизаға негізделген алғашқы ғарыш ұшу симуляциясы және өздігінен шығарылған "Жұлдызды соғыстар: X Wing" бейнеойынын жарыққа шығарды.

Алдын ала трилогия

«Шағымдану көлеңкесі» фильмінің шығуы жақындаған сайын, ондаған лицензиялық «I эпизод» туындылары пайда болды, тіпті оқулықтар да, нарық көптеген ойындарға толып кетті, олардың көпшілігі сапасы күмәнді болды. Алайда, сонымен бірге, кеңейтілген әлемге негізделген туындылар сыншылардың жоғары бағасын алды, мысалы, «Джедай Найт» кеңейтуі, «Жұлдызды соғыстар: Джедай Найт: Сит құпиялары» және «Рог эскадрильясы» сериясының бірінші ойыны.

Аңыздар франшизасы

Бұрын Star Wars Expanded Universe деп аталатын бұл сабақтастық 2014 жылы Legends деп өзгертілді және оған негізделген барлық медиа, соның ішінде бейнеойындар, канон есептелмейтін болды. X Wing сериясы Star Wars ойындарының ресми фильмдерді қайта жасаудан алшақталып, кеңейтілген ғаламға көбірек назар аударуын бастады. LucasArts басқа да ойындарды жариялады немесе лицензиялады, мысалы The Software Toolworks's Star Wars Chess, ол FMV және фотосуреттерді кеңінен пайдаланған Rebel Assault (1993) ойынын шығару үшін алғашқы "мультимедиялық жарылысты" қолданды. 1996 жылғы Nintendo 64 ойыны Star Wars: Shadows of the Empire – LucasArts компаниясының The Empire Strikes Back және Return of Jedi арасындағы оқиғаны құруға жасаған әрекетінің бір бөлігі болды, онда ойыншы жалдамалы сарбаз Дэш Рендарды басқарады. Shadows of the Empire ойыны Super Star Wars ойындарының жанкүйерлерге ұнайтын бөліктерін қамтыды, мысалы Хот шайқасының тағы бір қайта жасалуы, қар жылдамдығын жүргізу және AT-AT-тің аяқтарына кабель байлау. 1997 жылы түпнұсқа трилогия "Special Editions" ретінде қайта шығарылғаннан кейін, LucasArts басқа да ойындарды жариялады, соның ішінде Star Wars: Yoda Stories және Star Wars Monopoly, сондай-ақ Star Wars тақырыбындағы жекпе-жек ойыны Star Wars: Masters of Teräs Käsi.

Түрлі ойындар

Келесі ойындар "Жұлдызды соғыстар" тақырыбында жасалған, бірақ франшизаның өзіндік сюжетіне тікелей әсер етпейді. Олар ресми түрде бір серияға жатпаса да, ортақ жанрға ие болғандықтан бірге жіктеледі. Жоғарыда тізілген ойындар бұл тізімге кірмейді.

Electronic Arts Star Wars лицензиясын алады және Star Wars канонының қайта құрылуы (2013 қазіргі уақытқа дейін)

LucasArts жабылғаннан кейін, 2013 жылдың 6 мамырында Disney мен Lucasfilm компаниялары Electronic Arts компаниясымен серіктестікке келісіп, EA-ға консольдар мен ПК үшін «Жұлдызды соғыстар» ойындарын шығаруға он жылға эксклюзивті құқық берді. Disney смартфондар, планшеттер және браузерлер сияқты мобильді платформаларға арналған ойындарды өңдеу еркіндігін сақтап қалды. 2014 жылдың 14 қазанында EA Disney брендімен алғашқы «Жұлдызды соғыстар» видео ойынын шығарды, ал олардың келісімі 2024 жылдың 14 қазанында аяқталады. 2014 жылдың 24 сәуірінде 1977 жылғы түпнұсқа «Жұлдызды соғыстар» фильмінен бастап жасалған бұрынғы лицензияланған «Жұлдызды соғыстар» видео ойындары, романдары мен комикстерінің көпшілігі «Жұлдызды соғыстар: Аңыздар» деп қайта аталды және франшизаның канонына жатпайтындығы жарияланды. Осы келісім бойынша «Жұлдызды соғыстар» ойындарын жасауға жауапты EA еншілес компанияларының ішінде DICE, BioWare, Visceral Games және Respawn Entertainment әзірлеушілері болды. Канонның жаңа құрылымынан кейін EA жаңа ойындарының қайта құрылымдалған канонға сәйкес болатынын мәлімдеді. «Star Wars Jedi: Survivor» ойынының шығуынан бастап, EA жасаған барлық «Жұлдызды соғыстар» ойындары канондық деп есептеледі, бірақ тек «оқиғалық режимдегі» ойындар ғана. «Star Wars Battlefront II» ойынына ойыншылардың үлкен қызығушылығы мен «Star Wars: Jedi Fallen Order» ойынының табысынан кейін, EA бас директоры Эндрю Уилсон «Жұлдызды соғыстар» ойындарына көбірек инвестиция салынатынын айтты, яғни «Battlefront» сериясының қайта жаңғыруы немесе әзірлену үстіндегі басқа ойындар туралы хабарлар болуы мүмкін. 2021 жылдың қаңтарында Electronic Arts енді «Жұлдызды соғыстар» ойындарын жасауға эксклюзивті құқыққа ие емес екені жарияланды. Лицензия басқа әзірлеушілер мен баспагерлерге берілсе де, Electronic Arts жақын болашақта бірнеше ойындарды әзірлеуде. Күтілгеннен төмен сатылымдар мен Electronic Arts-тың «Battlefront» суб-франшизасын басқаруына қатысты жанкүйерлердің аралас пікірлері Lucasfilm лицензия шарттарын өзгертуді қарастырып жатыр деген қауесеттерге әкелді. Бұл лицензия 2024 жылдың 14 қазанында аяқталады, онда Disney EA-мен келісімшартын жаңартпауды растады. Lucasfilm Ubisoft немесе Activision компанияларымен EA-ны алмастыру немесе «Жұлдызды соғыстар» ойындарын жасау құқығын бөлісу мүмкіндігін қарастырып жатыр деген ақпарат тарады.

Жұлдызды соғыс: аман қалған джедай (2023)

Star Wars Jedi: Survivor — Respawn Entertainment әзірлеген бір ойыншылы ойын. Ол 2023 жылдың 28 сәуірінде Microsoft Windows, PlayStation 5 және Xbox Series X және Series S платформалары үшін шығарылды, ал Xbox One және PlayStation 4 құрылғыларына көшіру жоспарлары әлі де қарастырылып жатыр. Оқиғасы "Жұлдызды соғыс: Джедай: Құлаған тәртіп" ойынынан кейін 5 жыл өткен соң басталады, онда Кал Кестис және оның "Мантис" экипажы галактикадағы күшейіп келе жатқан қараңғы күштерге қарсы күресін жалғастырады.

Атауы жоқ үшінші Жұлдызды соғыс джедай ойыны (TBA)

2023 жылдың қыркүйегінде Монаган серияның үшінші ойыны дамытылып жатқанын растады.

Жұлдыздар соғысы: Эскадрильялар (2020)

Star Wars: Squadrons – Motive Studios әзірлеген әрекетке толы видео ойын. Ол 2020 жылдың 15 маусымында жарияланды және 2020 жылдың 2 қазанында Microsoft Windows, PlayStation 4 және Xbox One платформалары үшін шығарылды. Ойында жеке ойыншыға арналған кампания және көп ойыншы режимдері бар. Сонымен қатар, барлық үш платформада кросс-платформалық ойын мүмкіндігі және PS4 және PC нұсқалары үшін виртуалды шындық қолдауы да бар.

"Рагтаг жобасы"

2017 жылы жабылуға дейін Visceral Games "Жедаи қайтып оралуы" мен "Күш оянады" арасындағы кезеңде өтетін аты жоқ ойынды дамытып жатты. Бұрынғы Naughty Dog сценаришісі және режиссері, Uncharted сериясын басқарған Эми Хенниг, Visceral компаниясына Ragtag кодолық атымен белгіленген жобаның шығармашылық жетекшісі ретінде қосылды. 2017 жылдың 17 қазанында EA Visceral Games компаниясының жабылуын жариялады. EA ойынды EA Worldwide Studios компаниясына, EA Vancouver басқаруымен қайта тапсырды және бұрын сюжеттік, желілік ойын деп сипатталған ойынды "одан да көп мүмкіндіктер мен ойыншының таңдау еркіндігін ұсынатын кеңейтілген тәжірибеге" айналдыратынын мәлімдеді. 2019 жылдың 15 қаңтарында Kotaku журналисі Джейсон Шрейер EA ішіндегі жағдайды білетін үш дереккөзбен сәйкес, "Project Ragtag" кодолық атымен белгіленген ойынның жобасы тоқтатылғанын хабарлады. Rogue One сценаришісі Гэри Уитта Electronic Arts компаниясының осы шешімін сынап, Disney компаниясы Star Wars лицензиясын басқа компанияларға берер деген үмітін білдірді.

Жұлдыздар соғысы атауларының эксклюзивтілігі (2021 қазіргі)

2021 жылдың қаңтар айында Lucasfilm Lucasfilm Games белгісін Lucasfilm өндірісінің барлық IP-сінің лицензиялық бренді ретінде қайта жаңғыртты. Бұл MachineGames компаниясы жасаған жаңа Индиана Джонс ойынын, сондай-ақ Ubisoft және Massive Entertainment компаниялары жасаған жаңа ашық әлемдік «Жұлдызды соғыстар» ойынын, EA емес, алғашқы ірі «Жұлдызды соғыстар» ойынын қамтыды. Lucasfilm EA-ның «Жұлдызды соғыстар» ойындарын жасауға арналған бұрынғы эксклюзивті лицензиясының жай-күйі туралы айтпады, бірақ EA әлі де мұндай ойындар жасайтынын растады, бірақ олар «басқаларға да орын бар сияқты» деді. 2021 жылдың ақпан айында Zynga компаниясы жасаған «Жұлдызды соғыстар: Hunters» атты тегін, бәсекелестік аренадағы жекпе-жек ойыны жарияланды. Ойын Nintendo Switch және Apple пен Google Play қосымша дүкендерінде шығарылады. 2021 жылдың 9 қыркүйегінде PlayStation Showcase аясында Aspyr компаниясы дамытып жатқан PlayStation 5 үшін эксклюзивті консоль ретінде «Knights Of The Old Republic» ойынының ремейкі жарияланды. Бастила Шан рөлін ойнаған Дженифер Хейл сияқты бірнеше дауыс актері мен дамытушылар қайта оралды. 2021 жылдың 9 желтоқсанында Game Awards іс-шарасы барысында Жоғары Республика дәуірінде өтетін және Quantic Dream компаниясы дамытып жатқан «Жұлдызды соғыстар: Eclipse» атты жаңа «Жұлдызды соғыстар» ойыны жарияланды. 2022 жылдың 25 қаңтарында EA Respawn компаниясы үш «Жұлдызды соғыстар» ойынын дамытып жатқанын хабарлады: «Жұлдызды соғыстар: Jedi: Fallen Order» ойынының жалғасы, бірінші тұлғадан ату және жаңа Bit Reactor студиясымен стратегиялық ойын. Бірінші тұлғадан ату ойыны кейіннен жойылды.

Басқа компаниялар жасаған "Жұлдызды соғыс" кроссовері негізінде жасалған видео ойындар франшизасы

Кейбір жағдайларда Lucasfilm басқа бейне ойындар франшизаларына өз Star Wars ойындарын жасауға мүмкіндік берді, нәтижесінде басқа студиялар жасаған кроссоверлік гибридтік франшизалар туды.

Дисней шексіздігі

Дисней Infinity сериясының үшінші бөлімінде Star Wars кейіпкерлері алғаш рет ойналатын тұлғалар ретінде қосылды, сондай-ақ Диснейге тиесілі Marvel және Pixar фильмдерінен алынған кейіпкерлер де бар болды. Disney Infinity 3.0 (2015): Microsoft Windows, PlayStation 3, PlayStation 4, Xbox 360, Xbox One, Wii U, iOS, Android

Басқа видео ойындар франшизасындағы "Жұлдызды соғыс" кейіпкерлерінің қонақ бейнелері

Бұл санат басқа франшизалардағы бейнеойындарды қамтиды, онда Star Wars кейіпкерлерінің пайда болуы өте шектеулі және тек шағын жасырын элементтерге немесе ашылатын кейіпкерлерге ғана арналған.

Бір рет өнер көрсету

Night Shift (1990), Lucasfilm Games – Әр түрлі Star Wars кейіпкерлерінің әрекеттік фигуралары бар платформалық ойын. Amiga, Atari ST, Commodore 64, Mac, PC, Amstrad CPC, ZX Spectrum
Secret Weapons Over Normandy (2003), LucasArts – X Wing және TIE Fighter ашуға болатын ұшу симуляциясы. Xbox, PlayStation 2, PC
Mercenaries: Playground of Destruction (2005), LucasArts – Ашуға болатын кейіпкер – Хан Соло. Xbox, PlayStation 2
Дегенмен, 2016 жылдың соңында Soulcalibur IV ойынына арналған барлық қосымша контент (DLC) PlayStation және Microsoft дүкендерінен себепсіз алынып тасталды. Кейінірек бұл Диснейдің Star Wars франшизасын сатып алуына байланысты туындаған күтпеген лицензиялық құқықтық мәселелерге байланысты болғаны анықталды.

Жарыстар жасаған "Жұлдызды соғыс" ойындары

Star Wars MUSH — 1990 жылдардың басындағы белсенді, лицензияланбаған мәтіндік рөлдік ойын.

Галактикадағы дүрбелең

2016 жылдың 25 қаңтарында Frontwire Studios Galaxy in Turmoil деп аталатын Battlefront ойынының ресми емес бөлімін жасауға кірісті. Жасылған ойын Unreal Engine 4 қолданылып жасалып, Free Radical Design компаниясының тоқтатылған Star Wars: Battlefront III ойынының негізінде құрылды. Ойынның алғашқы нұсқаларында Free Radical Design-ның материалдары болғанымен, толық ойын шығарылар кезде олар "уақытша материалдарға" айналды, өйткені жоспар бойынша ойын жаңадан жасалған материалдар мен музыканы пайдалану арқылы шығарылатын болды. 2016 жылдың 4 маусымында Galaxy in Turmoil Valve компаниясымен тарату туралы келісімге келді және Steam платформасында тегін шығару жоспарланды, бұл көп назар аударуға себеп болды. 2016 жылдың 22 маусымында Lucasfilm компаниясы Galaxy in Turmoil ойынының өндірісін тоқтатуды талап етті. 2016 жылдың 31 шілдесінде Frontwire Studios ойынның тоқтатылу себебін "Galaxy in Turmoil Electronic Arts-тың Battlefront франшизасынан назарды аудару мүмкіндігіне" байланысты деп хабарлады. Ойын Star Wars тікелей сілтемелерінен айырылды, бірақ Battlefront III ойынынан шабыттанған механикаларды сақтап қалды, соның ішінде ғарыштан жерге және керісінше шайқастар да бар.