Кіріспе

Бразилиялық ақын, сыншы, профессор және аудармашы (1929–2003)

Харольдо Эврико Браун де Кампос (19 тамыз 1929 – 17 тамыз 2003) – бразилиялық ақын, сыншы, профессор және аудармашы. Ол 1950 жылдан бері бразилия әдебиетінің ең маңызды тұлғаларының бірі саналады.

Өмірбаян

Орта білімін Сан-Бенто колледжінде алды, онда алғашқы шет тілдерін (латын, ағылшын, испан, француз) үйренді. Ол ағасы Аугусто де Кампоспен және Десио Пигнатаримен бірге Noigandres поэзиялық тобын құрды, олар сол аттас тәжірибелік журналды жариялады, бұл бразилиялық поэзия конкрета (конкретті поэзия) қозғалысын бастады. Харольдо докторлық дәрежесін Антонио Кандидоның жетекшілігімен ЮСП (Universidade de São Paulo) Философия, әдебиет және гуманитарлық ғылымдар факультетінен алды. Харольдо Католик университетінде (ПУК СП) профессор және Йель және Остиндегі Техас университетінде қонақ профессор болды. Оның өмірбаяны 1997 жылы Encyclopædia Britannica-ға енгізілді және 1999 жылы Мексикадағы Premio Octavio Paz de Poesia y Ensayo сыйлығымен марапатталды. Өзінің түпнұсқа өлеңдері мен әдеби эсселерінің мол репертуарынан басқа, Харольдо Батыс әдебиетінің ең маңызды туындыларын португал тіліне аударды, мысалы Гомердің «Илиадасын», Джеймс Джойстың прозасын және Малларме поэзиясын. Ол қайтыс болғанда, Умберто Эко оқыған қолжазба қалдырды – Дантенің «Комедиясының» аяқталмаған аудармасы, бұл оны «Харольдо де Кампос – әлемдегі ең жақсы Данте аудармашысы» деуге мәжбүр етті. Харольдо де Кампос айтуынша, аударма – мәтінді бір тілден екінші тілге жылжытудан гөрі әлдеқайда көп нәрсе. Өлеңнің құрылымындағы ырғақ және дыбыс үйлесімдері сияқты элементтер (қарық, эхо, ассонанс және т.б.) көбінесе семантикадан маңыздырақ. Оның аудармаларына поэзия, қытай, жапон, грек және еврей мәтіндері кіреді. Ол Гёте (неміс), Эзра Паунд, Джеймс Джойс (ағылшын), Маяковский (орыс), Малларме (француз), Данте (итальян) және Октавио Паз (испан) сияқты әлемдік әдебиеттің көрнекті өкілдерін аударды. Сахнада оның туындыларын үш актер орындады: Джулия Гам (1989, Cena da Origem, режиссер Бия Лесса), Бете Коэльо (1997, Graal: Retrato de um Fausto Quando Jovem, Джеральд Томас) және Луис Паэтов (2015, Puzzle, Фелипе Хирш).