Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америка Құрама Штаттары мен Канададағы вабанаки халықтарының аңыз тұлғасы, Канаданың Новая Шотландия провинциясындағы алғашқы ұлт.
Legendary figure of the Wabanaki peoples in the United States and Canada
the First Nation in Nova Scotia, Canada
Глоскап (басқаша жазылу түрлері: Глускабе, Глускап, Глускаби, Клускап, Клоскомба немесе Глускаб) – Вермонт, Нью-Гэмпшир, Мэн және Атлантикалық Канадада қоныстанған вабанаки халықтарының аңыз тұлғасы. Бұл әңгімелер алғаш рет 19 ғасырда Силас Тертиус Рэнд, кейін Чарльз Годфри Лиланд жазбаға түсірген. Глоскап, жаратушы рөлінде, оджибва халқының Нанабожо және кри халқының Висакеджак тұлғаларымен ұқсас. Вабанаки тайпаларының әрқайсысы аңызды өз өңіріне бейімдегендіктен, Глоскап туралы аңыздың түрлі нұсқалары бар. Сонымен қатар, аңызда Глоскап әрқашан "мейірімді, игі ниетті, зұлымдыққа қарсы күрескен және сиқырлы күштерге ие" болып бейнеленеді.
Glooscap (variant forms and spellings Gluskabe, Glooskap, Gluskabi, Kluscap, Kloskomba, or Gluskab) is a legendary figure of the Wabanaki peoples, native peoples located in Vermont, New Hampshire, Maine and Atlantic Canada. The stories were first recorded by Silas Tertius Rand and then by Charles Godfrey Leland in the 19th century. In his role as creator, Glooscap is similar to that of the Ojibwa Nanabozho and the Cree Wisakedjak. There are variations to the legend of Glooscap as each tribe of the Wabanaki adapted the legend to their own region. At the same time, there are consistencies in the legend with Glooscap always portrayed as "kind, benevolent, a warrior against evil and the possessor of magical powers".
Абенаки
Абенаки халқы Табалдак адамдарды жаратқаннан кейін, оның денесінен шыққан шаңнан Глоскап пен оның егіз інісі Малсумис жаратылды деп санайды. Ол Глоскапқа жақсы әлем құруға күш берді. Ал Малсумис керісінше, осы күнге дейін зұлымдық іздейді. Глоскап, тым көп аң аулайтын аңшылар оның құрған жақсы әлемін жоятынын білді. Мұндай мүмкіндіктен қорқып, Глоскап Әже Вудчакқа (Агаскв) кеңес сұрады. Ол қарнынан барлық түктерін (сондықтан ағаш құрттарының қарнында түк болмайды) жұлып алып, олардан сиқырлы қап тоқыды. Глоскап барлық аңдарды өзенге жіберді. Сосын ол Әже Вудчакқа адамдар енді аң аулауға мұқтаж болмайды деп мақтанды. Әже Вудчак оны жақты да, жануарларсыз олар өліп кететінін айтты. Олардың күшті болуы үшін аң аулау қажеттігін жеткізді. Глоскап аңдарды босатып жіберді. Кейін Глоскап Табалдак тау басына қойған ұлы құсты қолға түсіруге бекінді. Глоскап бүркітті ұстап, қанаттарын байлады, сонда жел тоқтады. Бірақ көп ұзамай ауа тым ыстық болып, Глоскап тыныс ала алмады, сондықтан құстың қанаттарын аздап босатты, адамзаттың тіршілік етуі үшін қажетті ауа райын жасауға жеткілікті болды.
The Abenaki people believe that after Tabaldak created humans, the dust from his body created Glooscap and his twin brother, Malsumis. He gave Glooscap the power to create a good world. Malsumis, on the other hand, is the opposite, and seeks evil to this day. Glooscap learned that hunters who kill too much would destroy the good world he had sought to create. Frightened at this possibility, Glooscap sought Grandmother Woodchuck (Agaskw) and asked her for advice. She plucked all the hairs out of her belly (hence the lack of hair on a woodchuck's belly) and wove them into a magical bag. Glooscap put all the game animals into the river. He then bragged to Grandmother Woodchuck that the humans would never need to hunt again. Grandmother Woodchuck scolded him and told him that they would die without the animals. She said that they needed to hunt to remain strong. Glooscap then let the animals go. Later, Glooscap decided to capture the great bird that Tabaldak had placed on a mountain peak, where it generated bad weather in the flapping of its wings. Glooscap caught the eagle and bound its wings and the winds ceased. Soon, the air was so hot and heavy that Glooscap could not breathe, so he loosened the bird's wings, just enough to generate enough weather so humanity could live.
Микмактар
Микмактардың жаратылыс мифологиясының бір нұсқасында Глоскап арқасына жатып, қолдарын солтүстік және оңтүстікке созып, басын күн шығысына бұрды. Ол 365 күн мен түн бойы осылай жатты. Содан кейін, әже Ногами таудың нөсерінен қарт әйел болып дүниеге келді. Келесі күні Натао Нсен, Небере, теңіздің көбігінен пайда болды. Ал келесі күні Жердің өсімдіктерінен Микмактардың анасы туды. Микмактар Глоскапты алып денелі және күшті деп санады, сонымен қатар Анаполис аңғары сияқты табиғи нысандарды жасады. Ол өз істерін орындау үшін, өзендерді қисайтып, тау жоталарын өтпейтін етіп жасауды қалаған зұлым егіз бауырынан жеңіп шығуға тиіс болды. Бір аңыз бойынша, ол зұлым егізді тасқа айналдырды. Тағы бір кең таралған әңгімеде ол өзін алып құндызға айналдырып, Фанди шығанағында (Жаңа Шотландия) жерді қозғайтын күшпен суға үлкен құйрығын соғып, бес арал құрды. Оның үйі – Бломидон мүйісі деп есептеледі. Тағы бір аңыз айтады, Глоскап әлемнің сұлулығын суреттеп бітіргеннен кейін, оның қылқаламын барлық түстердің қоспасына малып, «Толқындарда бесіктейтін» – Әбегвейтті (Принц-Эдуард аралы), өзінің сүйікті аралын жаратты. Глоскап ұйықтағанда, Жаңа Шотландия оның төсегі, ал Принц-Эдуард аралы – жастығы болды. Тағы бір аңыз Глоскаптың әлемді жер бетіндегі барлық суды жұтып қойған зұлым бақадан құтқарғанын айтады. Глоскап оны өлтіріп, суды босатты. Судың қайтаруына қуанған кейбір жануарлар суға секіріп, балыққа және басқа да су жануарларына айналды. Көптеген аңыздар сияқты, бұл да шындыққа негізделуі мүмкін: үлкен жер сілкінісі Норумбега тас бекінісінің шығыс жағындағы тауды сол таудағы жарылыс арқылы жаңа арнаға айналдырды. Кейіннен саяхатшылар Норумбеганың қайда екенін сұрағанда, оларға ол жер сілкінісінен бұрынғыдай өзеннің шығыс жағында жатқандығы айтылды, сондықтан олар жаңа орнын таба алмады. Глоскап Микмактардың қыш ыдыстарын, жақсылық пен жамандық туралы білімді, отты, темекіні, балық аулау торларын және каноэлерді де әкелген деп есептеледі, осылайша ол мәдениеттің батыры атанды. Микмак қауымдастығы Глоскап Бірінші Ұлты Глоскаптың құрметіне аталған.
In one version of the Mi'kmaq creation story, Glooscap laid on his back, with arms outstretched to the north and south and his head toward the rising sun. He was in this position for 365 days and nights. Then, Nogami, the grandmother, was born as an old woman from the dew of the rock. The next day, Nataoa nsen, Nephew, was born from the foam of the sea. On the next day was born the Mother of all the Mi'kmaq, from the plants of the Earth. Glooscap was said by the Mi'kmaq to be great in size and in powers, and to have created natural features such as the Annapolis Valley. In carrying out his feats, he often had to overcome his evil twin brother who wanted rivers to be crooked and mountain ranges to be impassable; in one legend, he turns the evil twin into stone. Another common story is how he turned himself into a giant beaver and created five islands in the Bay of Fundy, Nova Scotia by slapping his huge tail in the water with enough force to stir up the earth. His home was said to be Cape Blomidon. Yet another legend says that when Glooscap finished painting the splendor of the world, he dipped his brush into a blend of all the colors and created Abegweit, meaning "Cradled on the Waves"—his favorite island (Prince Edward Island). When Glooscap slept, Nova Scotia was his bed, and Prince Edward Island his pillow. Another legend tells how Glooscap saved the world from an evil frog monster, who had swallowed all the Earth's water. Glooscap killed the monster and the water was released. Some animals, relieved at the resurgence of water, jumped in and became fish and other aquatic animals. Like many legends, this one may have some basis in fact: a massive earthquake converted a mountain on the east side of the stone fort Norumbega into a new channel through a split in that mountain The eastern side of this mountain became Mi'kmaq island, and the new river channel passed in between. Later, when explorers asked where Norumbega was, they were told that it lay on the eastern side of the river (which it did prior to the earthquake), and so could never find the new location. Glooscap is also believed to have brought the Mi'kmaq earthenware, knowledge of good and evil, fire, tobacco, fishing nets, and canoes, making him a Culture hero. The Mi'kmaq community Glooscap First Nation is named in honor of Glooscap.
Мәдениеттің әсері
Рухани тұлға болумен қатар, Глоскап Фанди шығанағы аймағының аймақтық ерекшелігінің маңызды символына айналды, оның құрметіне тармақтанған локомотивтер, «Глоскап» кемесі, мектептер, кәсіпорындар және «Глоскап жолы» туристік аймағы аталды. «Lil Glooscap and the Legends of Turtle Island» анимациялық сериалы 2022 жылы APTN телеарнасында тұңғыш рет көрсетілді.
In addition to being a spiritual figure, Glooscap also became a major figure of regional identity for the Bay of Fundy region with everything from steam locomotives, the ship Glooscap, schools, businesses and the Glooscap Trail tourism region named after the heroic figure. The animated series Lil Glooscap and the Legends of Turtle Island premiered in 2022 on APTN.