Орта ғасырлық заңдар жинағы: Иерусалим кодексі

Кіріспе

Ортағасырлық заңдар жинағы

Иерусалимнің соттары – Иерусалим және Кипр крестонос державаларының заңдарын қамтитын, көне француз тілінде жазылған көптеген ортағасырлық құқықтық трактаттардың жинағы. Олар XIII ғасырда жинақталған және қазірге дейін сақталған ортағасырлық заңдардың ең ірі жинағы болып табылады.

Тарих

Питер Эдбери былай дейді: "Латын Шығысынан шыққан, ғалымдардың назарын ұзақ уақыттан бері аударған деректердің бір тобы – бұл заңдық трактаттар, олар көбінесе, тіпті шатастыратын болса да, Иерусалимнің ассизалары деп аталады". (Питер В. Эдбери, Иоанн Ибелин және Иерусалим Корольдігі, алғы сөз) Француз тілінде "assises" деп аталатын ассизалар, Иерусалим Корольдігі құлағаннан кейін кем дегенде бір буын өткен соң, тек 13 ғасырдан бастап ғана жазба түрінде сақталған. Корольдіктің ең алғашқы заңдары 1120 жылы Наблус кеңесінде жарияланды, бірақ бұл заңдар қолданыстан шығып, 13 ғасырға қарай және тіпті одан бұрын ассизалармен алмастырылды. Корольдіктің өркендеген кезеңі – 12 ғасырда заңдар мен сот істері сақталмаса да, корольдіктің заңдары мен жақсы дамыған құқықтық жүйесі болғаны анық. 13 ғасырға келген кезде, бұл жүйенің дамуы естен шығып, бірақ Филипп Новарский және Иоанн Ибелин сияқты заңгерлер ертедегі корольдік туралы тараған әңгімелерді айтып берді. Олардың сөзіне сенсек, Жоғары Сот (Haute Cour) және қалалық сот (burgess court) 1099 жылы Годфри Буйонмен құрылған, ол өзін жоғары соттың судьясы етіп тағайындаған. Екеуінің де заңдары 1099 жылдан бастап жазылып, 1187 жылы Саладин Иерусалимді басып алғанда жоғалып кеткен. Бұл заңдар Қасиетті Қабір шіркеуіндегі сандықта сақталған, сондықтан ескі француз тілінде "Letres dou Sepulcre" деп аталған. Сандықтың кілті тек корольге, Иерусалим патриархына және Иерусалим виконтына ғана тиесілі болған. Филипптің айтуынша, әрбір заң бір бетке жазылып, алтынмен безендірілген үлкен әріппен басталып, қызыл сиямен жазылған түсіндірмемен толықтырылған. Филипп өзінің ақпаратын Ральф Тибериялық деген ескі сардар мен заңгерден алғанын мәлімдеді, ал Иоанн болса, ақпаратын Филипптен алған болуы мүмкін. Бұл әңгімелердің шындығына күмәнді (Edbury, мысалы, оларға сенбейді), бірақ 13 ғасырдың заңгерлері корольдіктің құқықтық жүйесі бастапқы жаулап алудан бері үздірілмей сақталғанын елестетеді. Кейбір трактаттар Батыс феодалдық заңын көрсетеді, бірақ кейінгі зерттеулер бұл еңбектер феодалдық құрылымның дәлелі емес, идеалданған құқықтық модель екенін көрсетеді.

As Peter Edbury says: "one group of sources from the Latin East that have long excited the attention of scholars are the legal treatises often known collectively, if somewhat misleadingly, as the Assises of Jerusalem." (Peter W. Edbury, John of Ibelin and the Kingdom of Jerusalem, pref.) The assizes, or assises in French, survive in written form only from the 13th century, at least a generation after the collapse of the Kingdom of Jerusalem. The earliest laws of the Kingdom were promulgated at the Council of Nablus in 1120, but these laws seem to have fallen out of use and were replaced by the assizes by the 13th century and presumably even earlier. Although no laws or court cases survive from the height of the kingdom in the 12th century, the kingdom obviously had laws and a well developed legal structure. By the 13th century, the development of this structure was lost to memory, but jurists such as Philip of Novara and John of Ibelin recounted the legends that had grown up about the early kingdom. According to them, both the Haute Cour and the burgess court were established in 1099 by Godfrey of Bouillon, who set himself up as judge of the high court. The laws of both were said to have been written down from the very beginning in 1099, and were simply lost when Jerusalem was captured by Saladin in 1187. These laws were kept in a chest in the Church of the Holy Sepulchre, and were thus known in Old French as the "Letres dou Sepulcre." The chest supposedly could have only been opened by the king, the Patriarch of Jerusalem, and the viscount of Jerusalem. Each law, according to Philip, was written on one page, beginning with a large initial illuminated in gold, and with a rubric written in red ink. Philip claimed to have obtained his information from an old knight and jurist named Ralph of Tiberias, and John in turn probably got his information from Philip. Whether or not these legends were true (Edbury, for one, believes they were not), the 13th century jurists envisioned the legal structure of the kingdom to have existed continuously from the original conquest. Some of the treatises are said to represent Western feudal law, as interpreted by baronial jurists to weaken royal power, but later scholarship argues that the works present an idealized legal model rather than proof of an existing feudal structure.

Қазіргі заманғы басылымдар

Бұл еңбектердің бәрін 19-ғасырдың ортасынан соңына дейін Аугуст Артур, де Бюгно графы редакциялады және «Лоис» деп аталатын екі томдық жинақта Académie des Inscriptions et Belles Lettres-тің Recueil des Historiens des Croisades басылымында жариялады. Сондай-ақ, RHC құрамына Кипр Корольдігінің 13 және 14-ғасырлардағы жарлықтары; Иерусалим патшасы Джон Бриенн жазған (немесе оған жатқызылатын) мұрагерлік және регенттік туралы құжат; және Кипр патшасы Хью III жазған (немесе оған жатқызылатын) әскери қызмет туралы құжат кіреді. Бұдан өзге, көптеген харталар бар, бірақ 19-ғасырдың соңы мен 20-ғасырдың басында Рейнхольд Рёхрихт харталардың әлдеқайда толық жинағын жасады. Барлық кейінгі редакторлар, 20-ғасырдың басындағы Морис Грандклодтан бастап бүгінгі Эдбериге дейін, Бюгноның өте нашар редактор болғандығын мойындайды; ақыр соңында, осы еңбектердің бір бөлігі, бірақ барлығы емес, жеке редакцияланды. 1995 жылы Мириам Грейлшаммер «Livre au Roi» француз тіліндегі сындық басылымын жариялады, ал 2003 жылы Эдбери Джон Ибелиннің мәтінінің сындық басылымын шығарды. 1843 жылы Бюгно басылғаннан бері буржуа соттарының ескі француз тіліндегі ассизаларының жаңа басылымы шығарылған жоқ, бірақ 15-ғасырда олар грек тіліне аударылды, ал грек қолжазбаларынан Николас Куреас жақында ағылшын тіліне аударма жасады. Қазіргі тарихшылар, әдетте, 13-ғасыр заңдарын 12-ғасыр патшалығына жатқызудың қауіптілігін мойындайды, бірақ бұрын осы ассизалар ортағасырлық еуропалық феодализмнің ең таза түрін көрсетеді деп есептелген. Шындығында, заңдар 12-ші немесе 13-ші ғасырдың тәжірибесін көрсетпеуі мүмкін, өйткені олар 13-ші ғасырда жаңадан жазылған және 12-ші ғасырдың тыныш кезеңдеріне қайта оралу үшін саналы түрде жасалған, арада маңызды құқықтық өзгерістер болғанмен (мысалы, 1215 жылғы Төртінші Латеран соборында сынақ арқылы сотқа қатысты тыйым салынды). Жоғарыда айтылғандай, осы мәтіндердің бәрін бір уақытта жазылғандай «Иерусалим ассизалары» деп атау шатастыруға болады, өйткені олар көбінесе бір-бірімен қайшы келеді немесе басқа мәтінде бар ақпаратты қысқартады. Дегенмен, олар осы кезеңдегі ортағасырлық еуропалық мемлекетте жазылған заңдардың ең ірі жинағы болып табылады.

All of these works were edited in the mid to late 19th century by Auguste Arthur, comte de Beugnot, and published in the Recueil des Historiens des Croisades by the Académie des Inscriptions et Belles Lettres, in two volumes designated "Lois." Also included in the RHC are the 13th and 14th century ordinances of the Kingdom of Cyprus; a document concerning succession and regency, written by (or attributed to) John of Brienne, king of Jerusalem; and a document concerning military service, written by (or attributed to) Hugh III of Cyprus. There are also a number of charters, although a far more complete collection of charters was collected in the late 19th and early 20th century by Reinhold Röhricht. In the judgement of all later editors, from Maurice Grandclaude in the early 20th century to Edbury today, Beugnot was a very poor editor; fortunately, some, but not all, of these works have been edited separately. A French critical edition of the Livre au Roi was published by Myriam Greilshammer in 1995, and in 2003 Edbury published a critical edition of John of Ibelin's text. No new edition of the Old French assizes of the burgess court has been published since Beugnot's publication in 1843, but in the 15th century they were translated into Greek, and from the Greek manuscripts an English translation has recently been made by Nicholas Coureas. Modern historians generally recognize the dangers in attributing 13th century laws to the 12th century kingdom, although earlier it was believed that these assizes represented the purest form of medieval European feudalism. In reality the laws probably reflect the practise of neither the 12th or the 13th century, as they were written from scratch in the 13th and were consciously designed to harken back to the less troubled days of the 12th century, despite the important legal changes that had occurred in the meantime (trial by ordeal, for example, was outlawed in the Fourth Lateran Council of 1215). As mentioned above, it is somewhat misleading to call all of these texts the "Assizes of Jerusalem" as if they were written together at the same time; they often contradict one another or omit information that another text has. Together, however, they are the largest collection of laws written in a medieval European state for this period.

Ақпарат көздері және қосымша оқу

М. Ле Конте Бёгно, редактор, Филипп де Наварра кітабы. "Крестонос жорықтары тарихшыларының жинағы". Лоис, бірінші том. Париж: Корольдік жазулар және әдемі әдебиеттер академиясы, 1841 ж. М. Ле Конте Бёгно, редактор, Буржуазия сотының сот актілері кітабы. "Крестонос жорықтары тарихшыларының жинағы: Лоис, екінші том". Париж: Корольдік жазулар және әдемі әдебиеттер академиясы, 1843 ж. Николас Куреас, Кипр Лузиньян корольдығының сот отырыстары. Никосия: Кипр ғылыми-зерттеу орталығы, 2002 ж. Константинос Сатас. Иерусалим және Кипр корольдығының сот актілері. Орта ғасырлық кітапхана, VI том. Венеция: Феникс баспасы (1877). Филипп де Новара, "Le Livre de forme de plait", басылған және аударған Питер В. Эдбери. Никосия: Кипр ғылыми-зерттеу орталығы, 2009 ж. Иоанн Ибелин, "Ассиздер кітабы", басылған Питер В. Эдбери. Лейден: Брилл, 2003 ж. Питер В. Эдбери, "Латын Шығысындағы заң және әдет-ғұрып: Les Letres dou Sepulcre", Mediterranean Historical Review 10 (1995). Питер В. Эдбери, "Латын Шығысындағы феодалдық міндеттемелер", Byzantion 47 (1977). Питер В. Эдбери, Иоанн Ибелин және Иерусалим корольдығы. Вудбридж, Саффолк: Бойделл баспасы, 1997 ж. Морис Грандклод, "Иерусалимнің бірінші корольдығына қатысты сот актілері (1099-1187)", Paul Fournier еңбектерінің жинағы. Париж: Құқық тарихы қоғамы, 1929 ж. Мириам Грейссаммер, редактор, "Патшаға арналған кітап". Париж: Жазулар және әдемі әдебиеттер академиясы, 1995 ж. Джошуа Правер, Крестонос институтары. Оксфорд: Кларендон баспасы, 1980 ж. Рейнхольд Рёхрихт, редактор, Regesta Regni Hierosolymitani (MXCVII MCCXCI), Additamentum қосымшасымен. Нью-Йорк: 1893–1904 жж.