Кіріспе

Америкалық жеңіл ұшақтар

Grumman American AA 1 сериясы – екі орындық жеңіл ұшақтар отбасы. Отбасыға бастапқы American Aviation AA 1 Yankee және AA 1A Trainer, Grumman American AA 1B Trainer және TR 2, сондай-ақ Gulfstream American AA 1C Lynx және T Cat кіреді.

Даму тарихы

Yankee бастапқыда 1962 жылы Джим Беде BD 1 ретінде жобалаған және жиынтық құрастырылатын ұшақ ретінде сатуға арналған. Беде жобаны сол кездегі жаңа FAR 23 ережелері бойынша сертификаттауды және оны дайын ұшақ ретінде ұсынуды шешті. Бірақ BD 1 жиынтықтары ешқашан сатылмады. Алғашқы прототипі 1963 жылдың 11 шілдесінде алғашқы ұшысын жасады, және оның қанаттары тіркемеге және оңай сақтауға арналған жұмылды. Беде Огайо штатының Кливленд қаласында орналасқан Bede Aviation Corporation компаниясын ұшақтарды өндіру үшін құрды, бірақ BD 1 сертификатталған ұшақ ретінде ешқашан өндіріске енбеді. Сол кезде FAA қанаттары бүгілетін жеңіл ұшақты сертификаттауға тартынды. Сертификаттау процесі күрделі және қымбат болды, сондай-ақ Беде мен басқа акционерлер арасында келіспеушіліктер туды. Осының салдарынан Беде бизнес серіктестерімен келіспеушілікке ұшырап, компания American Aviation деп өзгертілді.

Ерекшеліктері

AA 1 моделінің барлық нұсқаларында жылжымалы шатыр астында қатар отыратын екі адамға арналған орындықтар қарастырылған және өте жеңіл басқарылуымен ерекшеленеді. "Янки" және оның төрт орындық туындары, АА 5 сериясы, бірегей біріктірілген алюминийден жасалған бал арасы конструкциясы бар фюзеляжға және беріктігінен айырмай, құрамаларды қажет етпейтін біріктірілген қанаттарға ие. American Aviation компаниясы "Face Saver" деп атап сатқан кең шасси тіреуіштері соққыны жұмсарту үшін ламинатталған шыны талшықтан жасалған. "Янки" ұшағы бастапқыда өндірісті жеңілдету және шығындарды үнемдеу мақсатында ұшақ конструкциясының бөліктерінің санын азайту үшін жобаланған. Осы принциптің нәтижесінде көптеген бөліктер өзара алмастырылатын болды. Отын бакі ретінде қызмет ететін, кеңейтілмеген түтік тәрізді лонжеронды пайдалану және қанаттың профилінің өзгеруінің болмауы қанаттарды оң және сол жаққа ауыстыруға мүмкіндік берді. Тұрақтандырғыш және көлденең жазықтықтар, руль және лифтер де бір-бірімен алмастырылатын болды. Аэлерон мен жапсырмалар да бірдей бөліктерден жасалған. Бұл жобалау философиясы өндірісті жеңілдеткенімен, конструкцияда көптеген аэродинамикалық шарттарға келісім жасауға әкелді. Мысалы, жапсырмалар аэлеронмен бірдей болғандықтан, жапсырма ретінде тиімді жұмыс істеу үшін тым кішкентай болды. Қанаттарды алмастыру қажеттілігінен туындаған қанаттың профилінің өзгеруінің болмауы сертификаттау үшін қабылданатын тоқтау сипаттамаларын алу үшін тоқтау жолақтарын орнатуды талап етті. Уақыт өте келе, аэродинамиканы құрбан ету арқында бөліктер санын азайту принципінен бас тартылды. Мысалы, Gulfstream компаниясының АА 1B-ны АА 1C-ге қайта жобалауында ұзындық тұрақтылығын жақсартатын, бірақ енді рульмен және тұрақтандырғышпен алмастырылмайтын кеңірек лифтер мен көлденең тұрақтандырғыштар қолданылды. Cessna 152 ұшағында қолданылатын 108 а.к. Lycoming O 235 қозғалтқышымен жабдықталған түпнұсқа "Янки" жақсы аэродинамикасы мен таза қанаттарының арқасында жиырма пайызға жылдамрақ крейсерлік жылдамдыққа ие.

Қауіпсіздік рекорды

Американдық авиацияның AA 1 Yankee ұшағы өндірістің алғашқы жылдарында (1969–1971) қауіпсіздік тұрғысынан жаман танылды. Ұшақ тек жеке көлік және саяхаттар үшін, оқу ұшағы ретінде емес, жасалған, бірақ көптеген алғашқы үлгілер ұшу мектептері сатып алды. AA 1 мектептерге тартымды болды, себебі бәсекелестермен салыстырғанда ол жылдамырақ, сатып алу және күтуге арзанырақ болды, ең бастысы, сырғыма қақпағы мен истребитель сияқты сыртқы түрі студенттерге көбірек ұнады. Мектептегі алғашқы апаттардың көпшілігі айналу жаттығуларымен байланысты болды. AA 1 толыққанды айналысқа түсіп, үш айналымнан асып кеткен жағдайда, көбінесе құтқару мүмкін болмайтын. AA 1 сертификацияның бір бөлігі ретінде айналуға сыналыпты, бірақ 1973 жылы FAA 73 13 07 нөмірімен әуе кемесіне айналуға қарсы ескерту тақтасын орнату туралы бұйрық берді. Қалған апаттар көбінесе AA 1-дің ұшуға аз уақыт жұмсайтынына (3,3 сағат), қысқа шөптік жолақтарды пайдалана алмауына және жоғары қону жылдамдығына (85–90 миль/сағ) байланысты болды. Бұл сол дәуірдегі басқа ұшақтардан ерекшеленді және оқытушылар мен студенттердің бейімделуін қажет етті. Бүгінде AA 1, AA 1A, B және C үлгілерінің көпшілігі жеке меншікте. Егер ұшқыш ұшақта тиісті оқытылған және оның мүмкіндіктерінің шегінде ұшса, деректер көрсеткендей, ол кез келген басқа жеңіл ұшақтан гөрі қауіпсіз.

Өзгерістер

Кейбір АА 1 ұшақтарының бастапқы қозғалтқыштары үлкен 150 немесе 160 а.к. қозғалтқыштармен ауыстырылды, бұл олардың өнімділігін одан да арттырды. Басқа да танымал өзгерістерге ерте модельдердегі АА 1 ұшақтарына ауытқу тұрақтылығын жақсарту үшін арқалық қосу, немесе соқтығысу кезіндегі қарсылықты азайту үшін шам маяқты жабу үшін мөлдір қызыл руль қаптамасын орнату кіреді. Кейбір АА 1 ұшақтары құйрық тірегімен қондыру конфигурациясына айналдырылды.