Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
фламенко санаты
the category of flamenco
Тиенто (ˈtjento, Tento ˈtẽtu) – 15 ғасырдың ортасында Испанияда пайда болған музыкалық жанр. Ол формальды жағынан Англияда, Германияда және Бенлюкс елдерінде кездесетін фантазияға (фантазия) және Италияда алғаш рет пайда болған ricercare-ге ұқсас. 16 ғасырдың соңында тиенто тек клавиатуралық формаға айналды, әсіресе орган музыкасында. Ол Кабаниллес заманына дейін испан орган дәстүрінде басым форма болып қала берді және көптеген түрлерге дамыды. Сонымен қатар, 20 ғасырдың көптеген композиторлары "тиенто" деп аталатын туындылар жазды.
Tiento (ˈtjento, Tento ˈtẽtu) is a musical genre originating in Spain in the mid 15th century. It is formally analogous to the fantasia (fantasy), found in England, Germany, and the Low Countries, and also the ricercare, first found in Italy. By the end of the 16th century the tiento was exclusively a keyboard form, especially of organ music. It continued to be the predominant form in the Spanish organ tradition through the time of Cabanilles, and developed many variants. Additionally, many 20th century composers have written works entitled "tiento".
Атауы
Бұл сөз испан тіліндегі "tentar" етістігінен шыққан (ұстану, азғыру немесе талпыну мағыналарын білдіреді) және бастапқыда түрлі аспаптарға арналған музыкаға қатысты қолданылған. Он сегізінші ғасырдың басында кейбір композиторлар бұл жанрды атау үшін "обра" деген сөзді де қолданды, ол бастапқыда "жұмыс" деген жалпы мағынаны білдірген.
The word derives from the Spanish verb tentar (meaning either to touch, to tempt or to attempt), and was originally applied to music for various instruments. In the early eighteenth century, some composers also used the term obra, originally a more general term meaning "work", to refer to this genre.
Формальдық аспектілер
Тиенто формальды жағынан өте алуан түрлі, фуга немесе рондо сияқты қатаң құрылымдық үлгіге қарағанда, көбінесе нұсқаулар жиынтығы болып табылады. Көптеген тиентолар белгілі бір дәрежеде имитациялық болып келеді, бірақ фуга сияқты күрделі немесе дамыған емес. Осының салдарынан олар жоғарыда аталған басқа да бастапқы имитациялық формалармен байланыстырылады. Сондай-ақ, формаға бір ғана текстура беру қиын, себебі ол 18-шы ғасырдың соңында пайда болғаннан бастап, құлдырауына дейін үлкен эволюциядан өтті. Ең ерте тиентолар (мысалы, Кабезонның шығармалары) стильдік тұрғыдан ричеркареге өте жақын болды, олар қатаң мотет стиліндегі контрапунктті кеңінен қолданды. Кейіннен (әсіресе Кабанильдің шығармаларында) тиентолар көбінесе қатаң контрапункттің ескі стилі мен токката мен кейбір фантазияларға тән виртуоздық, эмоционалдық фигурация арасында ауысып тұратын. Форманың эволюциясы іспан органның эволюциясымен шартталды және ол ақырында бірнеше түрлерді немесе қосалқы формаларды қамтыды, олардың бірнешеуі төменде тізілген:
The tiento is formally extraordinarily diverse, more a set of guidelines than a rigid structural model such as fugue or rondo. Nearly all tientos are imitative to some degree, though not as complex or developed as the fugue. This has led to their being associated with the other embryonic imitative forms cited above. Similarly, it is difficult to assign a single texture to the form, since it underwent a considerable amount of evolution from its inception to its decline in the late 18th century. The earliest tientos (such as those of Cabezón) were stylistically quite close to the ricercare in their extended use of the strict, motet style counterpoint. Later (especially in the works of Cabanilles), tientos would frequently alternate between the older style of strict counterpoint, and virtuosic, affective figuration typical of the toccata and some fantasias. The evolution of the form was in part conditioned by the evolution of the Spanish organ, and it eventually came to include several variants or sub forms, several of which are listed below:
Tiento de medio registro: 16-шы ғасырдың ортасынан бастап испандық органдарда жиі кездесетін, бөлінген пернетақта қолданатын тиенто. Бөлінген пернетақта – органның мануалындағы құбырлар қатарының, әдеттегідей бүкіл диапазонға емес, пернетақтаның жартысына қосылуы. Бұл орындаушыға бір пернетақтада әртүрлі дыбыстарды пайдалануға мүмкіндік береді, әдетте солистік дыбыс пен қосымша дыбыс, кейде екі бірдей күшті дыбыс. Тиенто де медио регистро Корреа де Араухо, Агилера де Эредиа және Брунаның шығармаларында маңызды орын алады. Tiento de lleno: Tiento de medio registro-ның қарама-қарсысы; бір дыбыста (толық тіркелімде) ойналатын тиенто. Tiento de falsas: Әсіресе драматикалық эффект алу үшін диссонансты жиі қолданатын тиенто. "Falsas" – "жалған ноталар" немесе ағымдағы ладтың немесе тональностьтың бөлігі емес диссонантты дыбыстар. Бұл итальяндық Durezze e ligature (консонанс және диссонанс) тұжырымына ұқсас. Tiento pleno: үш бөлімнен тұратын, ерекше тиенто: прелюдия, фуга және постлюдия. Ол басқа тиентоларға қарағанда неміс прелюдиумымен көбірек ортақ.
Tiento de medio registro: A tiento making use of the split keyboard, frequently found on Spanish organs from the mid 16th century on. The split keyboard refers to an organ manual where ranks of pipes may be engaged for half the keyboard, as opposed to the entire compass, which is the norm. This enables the player to utilize different sounds on the same keyboard, generally a solo sound and an accompaniment sound, though occasionally two sounds of equal strength. The tiento de medio registro figures prominently in the oeuvres of Correa de Arauxo, Aguilera de Heredia, and Bruna. Tiento de lleno: The opposite of the tiento de medio registro; a tiento played on one sound (full register). Tiento de falsas: A tiento making frequent use of dissonance, so as to achieve particularly dramatic effect. "Falsas" refers to "false notes," or dissonant tones not part of the current mode or key. It is similar to the Italian idea of Durezze e ligature (consonance and dissonance). Tiento pleno: an irregular tiento consisting of three sections: a prelude, fugue, and postlude. It has more in common with the German praeludium than with other tientos.