Герман Дуйвевеердтің діни негізгі мотиві (RGM) тұжырымы, Батыс мәдениетіне әсер ететін құндылық жүйелерін, онтологияны және Аристотель философиясын қарастырады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Діни негізді мотив (ДНМ) – Герман Дойвевердтің реформациялық философиясындағы ұғым. "Батыс мәдениетінің тамыры" атты кітабында Дойвеверд батыс мәдениетіне қалыптасу күшімен әсер ететін төрт үлкен құрылымды немесе құндылық жүйесін анықтады. Олардың үшеуі дуалистік болып табылады және Гегельдік диалектика терминдерінде қарама-қарсы полюстердің антитезалары ретінде сипатталуы мүмкін, олар синтез арқылы шешіледі, бірақ синтез сөзсіз жаңа қарсы полюсті және жаңа антитезаны тудырады. Дойвевердтің тізіміне басқа да ДНМ-дерді қосуға болады, және мұндай ізденіс Дойвевердтің зороастриялық ДНМ-ге жасаған қысқаша сілтемесімен бекітілуі мүмкін.
A religious ground motive (RGM) is a concept in the reformational philosophy of Herman Dooyeweerd. In his book Roots of Western Culture Dooyeweerd identified four great frameworks or value systems that have determined human interpretations of reality with formative power over Western culture. Three of these are dualistic and may be described in the terms of Hegelian dialectic as antitheses of opposite poles of reference that are eventually resolved by synthesis, only for the synthesis to draw out, inexorably, a new opposing pole and so a new antithesis. Other RGMs may readily be added to Dooyeweerd's list, and this endeavour may be sanctioned by Dooyeweerd's own passing reference to a Zoroastrian RGM.
Гректердің формасы / материалы
Онтологияның форма/материялық негізін грек философтары, әсіресе Аристотель жасады. Алайда, Доуеверд оның бастауларын ежелгі діни сенімдерде – өмір өзені және μοιρα тағдырының үстемдігінде көреді. Бұл, кейіннен Олимпиада құдайларының билігіне қарсы логикалық антитеза құраған мәдениет дініне қарама-қарсы қойылды. Ницше де осыған ұқсас пікір білдіріп, Гомерден Платон мен Аристотельге дейінгі грек философиясы, жыл сайынғы Бакханалда тойланатын өмір күшіне Дионис сияқты табиғи, құштарлықпен құлшылық ету мен Афина храмында бейнеленген Аполлонға адалу арқылы тыныш оймен қол жеткізілген қала мен оның әділдігі арасындағы шиеленісті көрсетеді. Осы құндылықтардың шиеленісін ең жақсы бейнелейтін нәрсе – трагедиялық драма, онда фюриялар храмның құрбандық тақтасының астына қамалып, тарихи қандық кек алу түрінде бұрынғыдай еркіндікке ие бола алмайды.
The Form/Matter framework for ontology was articulated by Greek philosophers, particularly Aristotle. However, Dooyeweerd identifies its roots in the ancient religious beliefs about a river of life and the rule of μοιρα fate, which came to be set against the later culture religion of the rule of the Olympian gods, in a logical antithesis. Nietzsche argues, similarly, that Greek philosophy from the time of Homer through to Plato and Aristotle demonstrates a tension between valorization of a Dionysian natural orgiastic devotion to the life force, celebrated in the annual Baccanal at Delphi, and the model of the city and its justice as achieved by calm thought in accord with an Apollonian devotion represented by the Temple of Athena. Perhaps the best articulation of this tension of values can be seen in the tragic drama where the Furies are constrained and given a place below the Temple's altar where they can no longer unleash themselves in the historic form of a blood revenge.
Латын орта ғасырларының табиғат / Рахмет РГМ
Доуевердтің пікірінше, Жаңа Өсиет авторының нағыз Жаратылыс – Күлісу – Құтқарылу RGM-і христиан философиясының даму барысында толыққанды орнын таппады. Оның орнына, Нысан/Материя RGM синтезі болды, нәтижесінде табиғи, жер бетіндегі шындық туралы түсінік қалыптасты, ал христиандық теологиялық құтқарылу түсінігі оған қарама-қарсы ретінде, Рақым тұжырымы арқылы көрінді. Осылайша, бастапқыда Рақым Табиғаттан басым деп есептелген Табиғат/Рақым қақтығысы пайда болды. Табиғат/Рақым RGM Тома Аквиннің философиясында зор дамыды және 12 ғасырғы Ренессанс, Ренессанс, тіпті Протестанттық реформация мен Католиктік Контрреформация кезеңдерінде де сақталды.
According to Dooyeweerd, the authentic Creation Fall Redemption RGM of the New Testament writers largely failed to win its place in the development of Christian philosophy. Instead, a synthesis of the Form/Matter RGM took place, giving rise to a concept of natural earthly reality, and the Christian theological understanding of redemption was taken as the antithesis to this in the form of the concept of Grace. Thus arose the Nature/Grace antithesis, which was initially oriented with Grace as superior to Nature. The Nature/Grace RGM was powerfully developed in the philosophy of Thomas Aquinas and so persisted through the Renaissance of the 12th century, the Renaissance, and indeed through the Protestant Reformation and Catholic Counter Reformation.
Ағартушылық дәуірінің табиғаты/еркіндігі
Ақырында, шіркеудің саяси үстемдігінің төмендеуімен және Табиғат / Рақым РГМ-нің поляризациясы арқылы дүниелік мәселені екінші деңгейге түсіруімен, бұл қарама-қайшылық секуляризацияланды, нәтижесінде гуманистік Табиғат / Еркіндік РГМ-мен алмастырылды. Мұны Ағартушылық ойдың екі полюстің әрқайсысына қалай сәйкес келетінін қарастыру арқылы түсінуге болады. Бірі – табиғатты жоғары қою, табиғат философтарының детерминистік ғаламы; екіншісі – абсолюттік еркіндікке ұмтылу, Романтизмнің идеалы. Доуевэрд осы дуалистік РГМ-нің екі жағын да ескеруде көптеген модернист философтардың күрескенін байқады, олар Әлемді машина ретінде қарастыра отырып, адамның еркіндігін сақтауға тырысты, бірақ тұрақты шешім таба алмады. Табиғат / Рақым РГМ – Доуевэрдтің зерттеуіндегі соңғысы, бірақ ол кейін «Батыс мәдениетінің тамырлары» еңбегінің соңғы бөлімінде Тарихилықты сынап бағалайды. Бұл көзқарас абсолюттіліктерден бас тартып, мәдениеттің салыстырмалы түсіндірілуін ұсынады, ол Еркіндік мотивін Табиғат мотивінен жоғары қою ретінде көрінеді, ал оған қазіргі заманғы социологияның Табиғат атынан үстемдікке ұмтылуымен жауап беріледі. Бұл зерттеу Доуевэрдтің жазу кезеңіне дейін жеткізеді, онда ол Реформациялық философияның жаңа негізін құруға дайын тұрады.
Eventually, with the decline in the Church's political dominance and the implicit dismissal of the earthly realm by the polarisation of the Nature/Grace RGM, this antithesis was secularised, leading to its replacement by a humanistic Nature/Freedom RGM. This may be understood by considering how Enlightenment thought may be aligned with each of two poles. One was the elevation of Nature, the deterministic universe of the natural philosophers; the other was the quest for absolute freedom, the ideal of Romanticism. Dooyeweerd saw how many modernist philosophers struggled to account for both sides of this dualistic RGM, retaining human freedom while construing the Universe as a kind of machine, but without finding a lasting solution. The Nature/Grace RGM is the last in Dooyeweerd's survey, but he then moves on, in the final section of Roots of Western Culture, to a critique of Historicism. This worldview, abandoning absolutes and proposing a relativistic interpretation of culture, appears as an elevation of the Freedom motif above the Nature motif, and is in turn contested by the rise of modern sociology with its implicit bid for dominance on behalf of Nature. This brings the survey up to Dooyeweerd's time of writing, where he is ready to propose his new framework for Reformational philosophy founded on the Creation Fall Redemption RGM.