Лейден Университетінің кітапханасы: Еуропа білімінің орталығы

Лейден Университеті кітапханасы – Нидерландыдағы 1575 ж. құрылған, 5.2 млн томдық ең ірі кітапхана. Тұңғыш басылымдар, қолжазбалар, карталар, фотосуреттер бар. Индонезия мен Кариб аймақтары бойынша әлемдегі ең толық жиын.

19 мин оқу

100%

Дереккөз: Leiden University Library — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Академиялық кітапхана, Нидерландының Лейден қаласында орналасқан.

Лейден университетінің кітапханасы 1575 жылы Нидерландының Лейден қаласында құрылған. Ол еуропалық мәдениеттің дамуындағы маңызды орын ретінде есептеледі: ол ағарту дәуірінде білімнің дамуы мен таралуына бағыт берген аз ғана мәдени орталықтың бірі болып табылады. Бұл, әсіресе, ерекше көздердің және ғалымдардың бірегей жинағының бір уақытта болуымен байланысты. Кітапхана қорында шамамен 5 200 000 том, 1 000 000 электрондық кітап, 70 000 электрондық журнал, 2 000 қағаз журнал, 60 000 шығыс және батыс қолжазбасы, 500 000 хат, 100 000 карта, 100 000 гравюра, 12 000 сурет, 300 000 фотосурет және 3 000 клинопись тақташасы бар. Кітапхана Индонезия және Кариб аймақтары бойынша әлемдегі ең ірі жинақтарды басқарады. Сонымен қатар, Лейден университетінің кітапханасы – Нидерландыдағы ЮНЕСКО-ның «Дүниежүзілік жад» тізіліміне бес құжат тіркелген жалғыз мұражай ұйымы. "Est hic magna commoditas bibliothecae ut studiosi possint studere" — Иосип Юст Скалигер

"Кітапхананың ең үлкен пайдасы – оқуға ниеттенгендердің оқу мүмкіндігіне ие болуы."

Тарих

Хабсбургтерге қарсы 16 ғасырдағы голландтық көтеріліс жаңа дінмен жаңа ел құрды. Көп ұзамай жоғары білім орнының қажеттілігі сезілді және 1575 жылы Лейден университеті жақын маңдағы католик монастырының мүлкімен құрылды. Университет құрылған кезде, лекция залдарының жанында кітапхананың болуы қажет деп шешілді. Кітапхананың алғашқы кітабы – Кристофел Платин баспасында басылған Полиглоталық Киелі кітап, ол 1575 жылы Вильгельм Оранскийдің кітапханаға сыйлаған кітабы болды. Осы кітапты табындау кітапхананың негізі ретінде қарастырылады (fundamentum locans futurae aliquando bibliothecae). Кітапхана 1587 жылғы 31 қазанда Рапенбургтегі қазіргі академия ғимаратының жертөлесінде жұмыс істей бастады. 1595 жылы «Номенклатор» жарық көрді, ол Лейден университеті кітапханаларының алғашқы каталогы және әлемдегі институционалдық кітапхананың алғашқы баспа каталогы еді. Каталогтың жариялануы Faliede Bagijnkerk (қазіргі Rapenburg 70) жоғары қабатындағы жаңа кітапхананың ашылуымен бірге болды. 1864 жылы Лейдендегі кітапхананың 1575 жылдан 1860 жылға дейінгі толық әліпбилік каталогының көшірмесі аяқталды, бірақ ол басылып шықпады. Оқырмандар Лейден кітапханасының әліпбилік және жүйелі тізілімдерін «Лейден кітапшалары» деп аталатын каталог карталары түрінде қарастыра алды. Бұл 1988 жылға дейін кітапхананың каталогтау жүйесі болып қала берді. Лейден университетінің 22-ші кітапханашысы Йохан Реммес де Грот Нидерланд кітапханаларын автоматтандыру жобасы PICA (Project Integrated Catalogue Automation) бастамасын қолға алды. Pica 1969 жылы іске қосылды және 2000 жылы OCLC сатып алды. Лейдендегі алғашқы автоматтандыру жобасы 1976 жылы басталды, ол голландтық PICA GGC арқылы 400 000 атауды жасады және бірнеше жыл ішінде микрофишкалардағы каталогты құрды, ол ішінара әйгілі Лейден кітапшалары каталогын алмастырды. 1983 жылы кітапхана қазіргі орналасқан жеріне, Витте Сингель көшесіне, архитектор Барт ван Кастельдің жаңа ғимаратына көшірілді. Алғашқы онлайн-каталог 1988 жылы қолжетімді болды. Николас А. Басбанестің сөзіне сүйенсек, Лейден университетінің кітапханалары «маңызды өлшемшарт» болып табылады, себебі ол ұзақ жылдар бойы мұқият жиналған және сақталған ерекше материалдардың мол қорымен ғана емес, сонымен қатар әлемдегі алғашқы ғылыми кітапхана болып ерекшеленеді. Лейденде тіркелген «алғашқы» жазбалардың тізімі таң қалдырады – өз қорындағы кітаптардың алғашқы каталогын дайындаған мекеме, бүгінгі күні «арнайы жинақтар» деп аталатын нәрсені анықтап, сақтауға алғашқы әрекет, бүкіл әлемде ықпалды достар, демеушілер мен қайырымдастық көрсетушілердің желісін дамытуға алғашқы жүйелі әрекет, алғашқы «жалпыға ортақ» кітапхана және тізім жалғаса береді. Бәріне негіз болатын – білім мен жаңалықтарға гуманистік көзқарас, ол бүкіл тарихы бойында маңызды рөл атқарды, сонымен қатар адам ойының шексіз мүмкіндіктеріне деген сенімділік».

The 16th century Dutch Revolt against the Habsburgs created a new country with a new religion. Soon, the need for a seat of higher learning was felt and in 1575 Leiden University was founded with the spoils from a confiscated Catholic monastery nearby. At the time the university was founded, it was immediately determined that a library in the vicinity of lecture halls was an absolute necessity. The library's first book was the Polyglot Bible, printed by Christoffel Plantijn, a gift of William of Orange to the library in 1575. The presentation of this book is regarded as the base on which the library is built (fundamentum locans futurae aliquando bibliothecae). The library became operational in the vault of the current Academy building at Rapenburg on 31 October 1587. In 1595 the Nomenclator appeared, the first catalogue of Leiden University Libraries as well as the first printed catalogue of an institutional library in the world. The publication of the catalogue coincided with the opening of the new library on the upper floor of the Faliede Bagijnkerk (now Rapenburg 70) next to the Theatrum Anatomicum. In 1864 the copy for the complete alphabetical catalogue of the library in Leiden from 1575 to 1860 was finished; it was never to appear in print. Readers were able to consult alphabetical and systematic registers of the Leiden library in the form of bound catalogue cards, known as Leidse boekjes. This remained the cataloguing system for the library until 1988. The 22nd Librarian of Leiden University, Johan Remmes de Groot took the initiative for the Dutch library automation endeavor PICA (Project Integrated Catalogue Automation). Pica was started up in 1969 and was bought by OCLC in 2000. The first automation project in Leiden started in 1976, produced 400,000 titles via the Dutch PICA GGC and resulted within a few years in a catalog on microfiche, which partly replaced the famous Leiden booklets catalogue. In 1983 the library moved to its present location on Witte Singel in a new building by architect Bart van Kasteel. The first online catalogue became available in 1988. According to Nicholas A. Basbanes, Leiden University Libraries represent "an essential benchmark [ ] not only for the teeming collection of extraordinary materials it has scrupulously gathered and maintained over a sustained period of time, but most of all for being the world's first scholarly library in a truly modern sense. The litany of 'firsts' recorded at Leiden is dazzling – the first printed catalogue to be prepared by an institution of its holdings, the first attempt to identify and maintain what today are known as 'special collections,' the first systematic attempt to develop a corps of influential friends, patrons, and benefactors throughout the world, the first 'universal' library, the list goes on and on – and underpinning it all is a humanistic approach to education and discovery that has figured prominently throughout its history, along with an unbending belief in the limitless potential of human inquiry."

Лейден университетінің кітапханалары бүгінгі күні

Лейден университетінің кітапханалары толық ақпараттық тізбекке баса назар аударады. Кітапхана жарияланған ақпаратқа қолжетімділікті қамтамасыз етумен қатар, ғылыми ақпаратты бағалау, пайдалану, өндіру және таратуды да қолдайды. Осы мақсатқа жету үшін кітапхананың қызметі ақпараттық сауаттылықты дамытуды қолдаудан бастап цифрлық баспаға арналған сарапшылық орталық ретінде жұмыс істеуге дейін жетеді. Кітапхана Лейден университетінің ғылыми ақпаратты басқарушысы болуға ұмтылады. «Біліммен серіктес» (Partner in Knowledge) стратегиялық жоспары кітапхананы виртуалды зерттеу орталары мен деректер зертханалары арқылы цифрлық кеңістіктегі зерттеулер мен білім беруді қолдайтын сарапшылық орталыққа айналдыруға, кітапханалық оқу орталықтарын құруға, деректерді сақтау және мәтін мен деректерді өндіру сияқты жаңа сарапшылық салаларды дамытуға, сондай-ақ цифрлық ақпарат дағдыларын жетілдіруге бағытталған. Leiden's Catalogue кең ауқымды цифрлық ғылыми ақпаратты ұсынады: 400-ден астам деректер базасы, 70 000-нан астам электрондық журнал, 5 000-нан астам газет және журнал, 1 000 000-нан астам электрондық кітаптар мен анықтамалық еңбектер, жүздеген миллион ғылыми мақалалар, сондай-ақ цифрлық арнайы жинақтар мен қойма материалдары. Бұл цифрлық ақпараттық ресурстар Лейден университетінің студенттері мен қызметкерлеріне әлемнің кез келген жерінен қолжетімді. Лейден университетінің арнайы жинақтары мен мұрағаттары (төменде қараңыз) кітапхананың каталогы мен цифрлық жинақтар ортасы арқылы кеңірек қолжетімді болады. Кітапхана Лейден университетінің зерттеушілерін Ашық қолжетімділік, авторлық құқық, деректерді басқару, мәтін және деректерді өндіру, виртуалды зерттеу орталарына бағытталған Цифрлық ғылым орталығы арқылы қолдайды. Кітапхана барлық докторлық диссертацияларды Ашық қолжетімділік қағидаттарына сәйкес жұмыс істейтін каталог және Лейден университетінің ғылыми басылымдары арқылы онлайн қолжетімді етеді. Сонымен қатар, Лейден зерттеушілерінің жарияланымдары осы дерекқоры арқылы кеңінен қолжетімді болады. Халықаралық стандарттарды қолданудың арқасында, соның ішінде Ашық мұрағаттар бастамасы, дерекқорға осы ақпаратты жинап, индекстейтін жалпы және мамандандырылған іздеу жүйелері күнделікті кіреді. 2007 жылы кітапхана өз нысандарын жаңарту және жаңғырту бойынша ауқымды бағдарламаны бастады: 2007 жылдың желтоқсанында кітапхананың барлық аумағында сымсыз интернетке қолжетімділік болды, 2008 жылдың наурызында толығымен жаңартылған Dousa арнайы жинақтар оқу залы қайта ашылды, 2008 жылдың маусымында жабық қоймалар мен кітапхананың сақтау орындарында орнатылған өрттен қорғау жүйелері пайдалануға берілді, 2008 жылдың желтоқсанында кітапхана оқырмандары жаңартылған Хюйгенс ақпараттық орталығында құрылған жаңа жағдайлардан пайдалана алды, ал 2010 жылдың 25 наурызында толығымен жаңартылған кіреберістің жанында жаңа көрме алаңы ашылды. 2012–2013 жылдары университет кітапханасының оқу залдары (бірінші қабаттың толық бөлігі және екінші қабаттың бір бөлігі) жаңартылды және медиа орталық ашылды. 2009 жылдың 1 маусымынан бастап Лейден кітапханалары бірыңғай ұйымға бірікті: Лейден университетінің кітапханалары (UBL). Лейден университетінің кітапханаларында бірнеше орналасқан жерлер бар: университет кітапханасы, әлеуметтік және мінез-құлық ғылымдары, құқық, математика және табиғат ғылымдары кітапханалары, сондай-ақ Шығыс Азия кітапханасы. Бұрынғы археология, өнер тарихы және Керн кітапханаларының жинақтары Университет кітапханасында сақталады. 2012 жылдың 3 қыркүйегінде университеттың Гаага қаласындағы кампусында кітапханалық оқу орталығы ашылды. 2013 жылы Лейден университетінің кітапханалары Корольдік тропикалық институтының (KIT) барлық карталар жинақтарын (колониалдық және заманауи) және 2014 жылы Нидерланды Корольдік Оңтүстік-Шығыс Азия және Кариб теңізі зерттеулер институтының (KITLV) толық жинағын, соның ішінде отаршылдық жинақтарын қабылдады. Осы жинақтарды университет кітапханаларымен біріктіру арқасында әлемдегі ең ірі индонезиялық және Кариб теңізі кітапханалары құрылды. Сонымен қатар, Лейден университетінің кітапханалары KITLV Джакарта кеңсесін қабылдады, онда қазіргі Индонезия туралы қағаз және цифрлық жинақтар жинақталады және каталогталады. Әлемдік деңгейде танымал және кең Азия жинақтарын сақтау үшін бірқатар жаңа нысандар құрылды: 5 км материалды тікелей қолжетімді ететін ашық қойма және 38 км кітапхана материалдарын сақтайтын жаңа қашықтан сақтау орталығы. 2017 жылдың 14 қыркүйегінде Һ.М. Королева Максима «Азия кітапханасын» – Университет кітапханасының үстіне салынған жаңа қабатты ашты. 2017 жылы Академиялық тарихи мұражай UBL құрамына кірді. Ассириология, египтология және Жақын Шығыс археологиясы салаларында маманданған Жақын Шығыс институтының кітапханасы 2018 жылы UBL құрамына қосылды. 2021 жылы Лейден университетінің медициналық орталығының Валаеус кітапханасы UBL-ға қосылды. 2024 жылы жаңа Ғылым кітапханасы ашылды. Лейден университетінің кітапханалары осы саладағы инновациялық жобалар бойынша ұлттық және халықаралық ұйымдармен бірлесе жұмыс істейді. Кітапхана, мысалы, DAREnet жобасына, сондай-ақ Еуропалық Одақ қаржылаған DRIVER II, OAPEN, PAGODE және ARMA сияқты жобаларға қатысты.

Leiden University Libraries focuses on the complete information chain. The library facilitates not only access to (published) information but increasingly supports the evaluation, use, production and dissemination of scholarly information. To accomplish this the library's activities range from supporting education in information literacy to serving as an expert center for digital publishing. The library aims to function as the scholarly information manager of Leiden University. The strategic plan Partner in Kennis (Partner in Knowledge) focuses on the transformation of the library to an expert centre supporting research and education in digital spaces through Virtual Research Environments and Datalabs, the realization of library learning centres, the development of new expert areas such as data curation and text & data mining, and on digital information skills. Leiden's Catalogue makes available a considerable array of digital scholarly information: more than 400 databases, >70,000 e journals, >5,000 newspapers and newsmagazines, >1,000,000 e books and reference works, many hundreds of millions of journal articles, its digital special collections and repository materials. These digital information resources are available worldwide to Leiden University students and staff. The special collections and archives of Leiden University (see below) are increasingly made available through the library's Catalogue and Digital Collections environment. The library supports researchers from Leiden University through its Centre for Digital Scholarship which focuses on open access, copyright, data management, text and data mining and virtual research environments. The library makes all doctoral dissertations available online through the Catalogue and Leiden University Scholarly Publications that functions according to the open access principles. Furthermore, publications from Leiden researchers are increasingly made available through the same repository. Thanks to the use of international standards, among others the Open Archives Initiative, the repository is visited daily by general and specialized search engines that harvest and index this information. In 2007, the library started with an ambitious program to renew and renovate its facilities: wireless access became available throughout the library in December 2007, in March 2008 the completely renovated Special Collections Reading Room Dousa was reopened, in June 2008 the fire protection systems installed in the closed stacks and the vaults of the library were taken into use, in December 2008 library patrons were able to make use of the new facilities created in the renovated Information Centre Huygens, and a new exhibition space was opened on 25 March 2010, in the direct vicinity of a completely renovated entrance. In 2012–2013 the study areas (the complete first floor and parts of the second floor) of the University Library were renovated and a media centre was opened. Since 1 June 2009, the Leiden libraries form one organization: Leiden University Libraries (UBL). Leiden University Libraries has a number of locations: the University Library, the libraries of Social and Behavioral Sciences, Law, Mathematics and Natural Sciences and the East Asian Library. The collections of the former Archeology, Art History and Kern libraries are available at the University Library. On 3 September 2012, a Library Learning Centre was opened on the university's The Hague campus. Leiden University Libraries took over in 2013 the colonial collections including the entire map collections (colonial and modern) of the Royal Tropical Institute (KIT) and in 2014 the complete collection of the Royal Netherlands Institute of Southeast Asian and Caribbean Studies (KITLV). By bringing these collections together with those of the university libraries, the largest Indonesian and Caribbean collections worldwide were created. Furthermore, Leiden University Libraries took over the KITLV Jakarta office where extensive paper and digital collections on modern Indonesia are collected and cataloged. To house its world famous and vast Asian collections a number of new facilities have been created: an open stack area making 5 km of materials directly available and a new remote storage facility housing 38 km of library materials. On 14 September 2017, H. M. Queen Máxima opened The Asian Library, a new floor on top of the University Library. In 2017, the Academic Historical Museum became part of UBL. The library of The Netherlands Institute for the Near East, specialised in the fields of Assyriology, Egyptology and Near Eastern Archaeology, became part of UBL in 2018. In 2021, the Walaeus Library of the Leiden University Medical Center joined UBL. In 2024 a new Science Library was opened. Leiden University Libraries works together with other organizations nationally and internationally on innovation projects in this area. The library e. g. participated in the DAREnet project and in projects financed by the European Union such as DRIVER II, OAPEN, PAGODE and ARMA.

Арнайы жинақтар

Лейден университетінің кітапханалары ұлттық және халықаралық маңызы бар көптеген арнайы жинақтарды сақтайды. Оларға қолжазбалар, ерте басылған кітаптар, карталар, атластар, гравюралар, суреттер және фотосуреттер кіреді. Бұл жинақтарды кең аудиторияға таныстыру мақсатында кітапхана 2015 жылы кітап пен графика өнерінің ерте және заманауи түрлерін ұнататын оқырмандарға арналған, көп суреттермен толық голланд тіліндегі «De Boekenwereld» журналымен ынтымақтастық жасады.

Батыс қолжазбалары

Батыс қолжазбалар жинағында барлық батыс қолжазбалары (соның ішінде 2500 ортағасырлық қолжазба және фрагменттері, және 25000 қазіргі қолжазба), 300000 хат, мұрағаттар және университет кітапханасының 3000 түсіндірмелі баспалары, оның ішінде университет мұрағаттары бар.

Батыс баспалары

Батыс баспа шығармалары жинағында 1801 жылға дейін басылған материалдар (оның ішінде 700 инкунабула) және 1801 жылдан кейінгі сирек және құнды еңбектер бар. Төрт ғасыр бойы жинақ, мұрагерлердің қалдырған мүліктері, сыйлар және ғалымдардың кітапханаларын сатып алу арқылы толықтырылып келді. Бұдан бөлек, Университет кітапханасы Голландия штаттары басып шығаруға рұхсат берген әрбір кітаптың бір данасын міндетті түрде алу құқығын иеленді. Жинаққа сондай-ақ 1876 жылдан бері мәңгілік несие ретінде сақталатын Нидерланд әдебиеті қоғамының кітапханасынан 100 000-нан астам баспа шығармалары да кіреді.

Bodel Nijenhuis жинағы

Bodel Nijenhuis жинағында негізінен ескі карталар, атластар, топографиялық гравюралар мен суреттер бар. Жинақтың көп бөлігі Ж. Т. Бодель Нийенхуистен мұра ретінде алынған. Заңгер Йоханнес Тиберий Бодель Нийенхуис (1797–1872), «Лухтманс» баспасының директоры, 25 жыл бойы «Maatschappij der Nederlandse Letterkunde» қоғамының мүшесі, картографиялық және топографиялық материалдарды ынтамен жинаған. Жинақта 60 000 карта (оның ішінде 3000 сурет), 1500 атлас, 24 000 топографиялық гравюра, 1600 сурет және Юссуф Камалдың «Monumenta Cartographica Africae et Aegypti» мұрағаты бар.

Шығыс жинақтары

Жаңа университет құрылған сәттен бастап, Шығыс зерттеулері маңызды рөл атқарды. Теологтар Киелі кітаптың мәнін түсіну үшін семит тілдерін зерттеді. Саяси және коммерциялық мүдделер жаңадан құрылған Голландия Республикасын өзінің жауларының жауларымен – сол кезде өкімет билігінің шарықталу шегінде болған Осман империясы сияқты елдермен қарым-қатынас орнатуға итермеледі. Республиканың экспансиялық саясаты барысында Индонезия архипелагы және Оңтүстік-Шығыс Азиядағы басқа да аумақтар бағынып алынды. Жапонияда голландиялық саудагерлер барлық басқа еуропалық елдерден бұрын сауда бекетін ашты. Төрт ғасыр ішінде Шығыс және Шығыстануға қатысты көптеген қолжазбалар, басылған кітаптар мен фотосуреттер Лейден университетінің кітапханасына жеткізілді. Лейден университетінде Шығыстану одан әрі дамып келеді және ұлттық және халықаралық ғылыми қауымдастықтың қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін Шығыс жинақтары толықтырылып жатыр. Лейден университеті кітапханаларының Шығыс жинақтары «Легатум Варнериан» (Варнер мұрасы) деп аталады, бұл атау Константинопольдегі Жоғарғы Портаның елшісі Левинус Варнерге (1619–1665) сілтеме жасайды. Оның 1000 Таяу Шығыс қолжазбасынан тұратын жинағы қазіргі Шығыс жинақтарының негізін құрайды. 1659 жылы Османдық библиофил-энциклопедист Катип Челеби қайтыс болғаннан кейін оның кітапханасы сатылды. Ол кезде Стамбулдағы ең ірі жеке кітапхана болып есептелген ол кітапхананың бір бөлігін Варнер Лейден университеті үшін сатып алды. Бүгінгі таңда Шығыс жинақтарында археологиядан зороастризмге дейінгі тақырыптарды қамтитын және араб тілінен зулу тіліне дейінгі тілдерде жазылған 30 000 қолжазба мен 200 000 баспа кітап сақталған.

Тисиан кітапханасы

Thysiana кітапханасы 1655 жылы заңгер Иоанн Тизийдің (1622-1653) кітап жинағын сақтау үшін салынған. Ол ерте қайтыс болғаннан кейін, «білімдік қоғамдық қызмет» үшін 20 000 гульдер мұра қалдырды, осы қаражатқа қоғамдық кітапхана мен кітапханашының тұрғын үйі салынды. Архитектор Арент ван 'с Грейвенсанде жобалаған бұл ғимарат голланд классикалық стилінде салынған және Голланд сәулетінің XVII ғасырдағы ең бағалы туындыларының бірі саналады. Ол өте үйлесімді пропорцияларымен және жоғары негіздегі ионикалық колонналардың таза әдемілігімен ерекшеленеді. Thysiana кітапханасы – Нидерландыда кітапхана ретінде жобаланған және бүгінге дейін сақталған жалғыз ғимарат. XVII ғасырға тән жеке кітапхананың толықтай сақталуы – керемет құбылыс, ол кеш гуманизм дәуіріндегі жас, білімді библиофилдің кітап қоры туралы толыққанды көрініс береді. Кітапханада барлық ғылыми салаларды қамтитын шамамен 2500 кітап және мыңдаған үнқатысулар бар.

Нидерланд әдебиеттер қоғамы

МНЛ деп те аталатын "Maatschappij der Nederlandse Letterkunde" (Голланд әдебиеті қоғамы) 1766 жылы Лейден қаласында голланд тілінің тарихи лингвистикалық пәндерін зерттеуді дамыту мақсатында құрылды. Бұл қоғам 1876 жылы Лейден университетінің кітапханаларымен бірікті, ал 1999 жылдан бастап голланд тілінің цифрлық онлайн кітапханасы – DBNL-нің негізін құрады. Бұл голланд әдебиеті тарихындағы ең маңызды туындылардың онлайн ашық қолжетімді мұрағаты жасауға бағытталған жоба. Қоғам Лейденде әдеби және ғылыми тақырыптар бойынша тұрақты жиналыстар өткізді. Элита үшін мүше болу әдетке айналды, сонымен қатар көптеген адамдар 1752 жылы Харлемде құрылған ғылыми пәндерді зерттеуге арналған "Голландия ғылым қоғамы" (Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen) сияқты қоғамның да мүшелері болды. Екі қоғам да қазірге дейін конкурстар ұйымдастырып, жетістіктері үшін жүлделер тағайындайды.

Баспа бөлмесі

1822 жылы құрылған Баспа бөлмесінде 16 ғасырдан бастап бүгінгі күнге дейінгі өнер туындылары сақталған. Сізді Италиялық Ренессанс кезеңінің мифологиялық сахналары, дагерротиптер, Нидерландыдағы ең ірі портреттер жинағы, стереофотография немесе Рембрандт пен оның шәкірттерінің голланд пейзаждары қызықтырса, Баспа бөлмесінде оларды таба аласыз. Қазіргі таңдағы жинақта шамамен 12 000 сурет, 100 000-ға жуық гравюра және 80 000-ға жуық фотосурет бар, олардың көп бөлігі голланд өнеріне қатысты. Суреттер мен гравюралардың арасында Голциус, Виссер, Рембрандт, Трост, Марис, Туроп және Велдхоен сияқты белгілі голланд суретшілерінің туындыларын кездестіресіз, сонымен қатар Хогарт, Калло, Каналетто және Дюрер сияқты басқа еуропалық мектептердің көрнекті суретшілерінің 1900 жылға дейінгі жұмыстары да бар. Фотосуреттер коллекциясы алғашқы тарихынан бастап бүгінгі күнге дейін қамтиды және 19 ғасырдың анонимді пионерлерінен бастап Пит Цварт пен Пол Ситроен, Эд ван дер Эльскен мен Йохан ван дер Кёкенге дейін, тіпті Эрвин Олаф және Хендрик Керстенс сияқты заманауи фотографтардың туындыларын да қамтиды.

Колониялық жинақ (КИТ)

Жинақ 1864 жылы Харлемдегі отар мұражайының ашылуымен басталды, бірақ оның бір бөлігі мұражайдың ізашарына – 1777 жылы құрылған «Сауда және отарлар» бөліміне және Голландия ғылым қоғамының (Hollandsche Maatschappij van Wetenschappen) құрамына жатады. 1913 жылы коллекция 1910 жылы құрылған Амстердамдағы Колониалдық институтқа берілді. 1950 жылы, Голландияның отаршылдықтан бас тартуынан кейін, Колониалдық институттің мақсаты өзгерді, бұл Корольдік тропикалық институты атауының өзгеруіне әкелді. Бірақ коллекцияның дамуы да күрт өзгерді. 2013 жылы Корольдік тропикалық институтының кітапханасы жабылды және бұрынғы голланд колонияларына қатысты коллекцияның бөлігі Лейден университетінің кітапханаларына қойылды.

Нидерландының Оңтүстік-Шығыс Азия және Кариб теңіздері зерттеулерінің Корольдік институты (KITLV) жинағы

KITLV 1851 жылы құрылған және Оңтүстік-Шығыс Азия (әсіресе Индонезия) және Кариб аймағы (әсіресе Суринам, Аруба және Нидерланд Антыл аралдары) бойынша маңызды жинақтарды қалыптастырды. Жинақта шамамен 1 миллион – көбінесе постколониалдық – кітап және арнайы жинақтар, соның ішінде 150 000 сандық тарихи фотосуреттер, карталар, гравюралар және бірегей мұрағаттар бар. 2014 жылдың 1 шілдесінде жинақтың басқаруы Нидерланд Корольдік өнер және ғылым академиясынан Лейден университетінің кітапханаларына ауыстырылды.

Де Лягггре Бёль жинағы

Сумерлік және вавилондық/ассириялық тектес 3000 сына жазулы тақташалар, Нидерландыдағы осы сипаттағы ең ірі жинақ. Бұл жинақ 1920-1930 жылдары Лейден университетінің ассириология профессоры және 1939-1955 жылдарғы NINO-ның бас директоры Ф. М. Т. Лиагре Бёльмен құрастырылған. Тақташалар жинағында әдеби мәтіндер, болжамдар, дұғалар, архивтік мәтіндер сияқты әртүрлі жанрлар кездеседі. Тақташалардан өзге, жинақта мөрлердің, буллалардың, терракоталардың және басқа да заттардың аз ғана саны бар. 2024 жылы жинақ NINO-дан Лейден университетінің кітапханасына көшірілді.

Ерекше ақпарат

Концентрация салалары: археология, антропология, өнер, астрономия, картография, классика, білім беру, тарих, құқық, әдебиет, медицина, шығыстану, папирология, философия, саясат, баспа ісі, дін, ғылым. Кейбір жеке коллекциялар: Эмми Андриессе, Д. Биренс де Хаан, Виллем Бильдердик, Т. Бодель Нийенхьюс, Г. Дж. П. Дж. Болланд, Дж. Голиус, Роберт ван Гулик, А. П. Х. Хотц, Дж. Хуйзинга, Константин және Христиан Гюйгенс, Ф. Келлендонк, Юстус Липсий, П. Маршанд, Э. М. Мейерс, К. Х. Мискотте, Дж. Оорт, В. Перелешин, М. Рийке, Дж. Дж. Скалигер, К. Сноук Хургронже, К. П. Тиле, Х. Н. ван дер Туук, И. Воссиус, Л. Уорнер, Н. ван Вейк, Ян Волкерс. Кейбір институционалдық коллекциялар: Bohn Publishers, Sijthoff Publishers, Bibliothèque Wallonne, NHK (Нидерланд реформатор шіркеуі), Seminarium Remonstrantum, Индонезия фотосуреттері, ISIM (Ислам), Zaken Overzee (Нидерландтың теңізден тыс істер министрлігі), Лейден обсерваториясы.

ЮНЕСКО-ның дүниежүзілік мұралар тізіліміне енгізілген құжаттар

ЮНЕСКО-ның Әлемдік естелік тізіліміне әлемдік маңызы мен ерекше әмбебап құндылығын куәландыратын құжаттар жазылған. Бугин тілінде жазылған Лейденнің Ла Галиго қолжазбасы (2011 жылдың 25 мамыры). NBG жинағынан. NBG Boeg 188. Жавандық принц Дипонегороның (1755–1855) автобиографиялық қолжазбасының голланд тіліндегі аудармасы, ұлттық батыр және пан-исламшы (2013 жылдың 18 маусымы). KITLV коллекциясынан. D H 589 a. Панжи қолжазбалары, мифтік жавалық ханзада Панжидің айналасындағы ежелгі әңгімелер (2017 жылдың 30 қазаны). Фердинанд Магелланның теңіз саяхаты: Viagem de Fernao de Magalhaes, secundum narrationem cuiusdam socii et suppletus ex aliis fontibus, португал тілінде (2023 жылдың 18 мамыры). VLF 41. Ачех Hikayat қолжазбалары (2023 жылдың 18 мамыры). Or. 1954 және Or. 1983.

Лейден коллекцияларындағы қазыналар

'Лейден қолжазбасы'. Фрагмент (латын, бретон/корн): Медициналық рецепттер, MS VLF 96 A, 8-ғасырдың соңы/9-ғасыр. 'Лейден сөздігі'. MS VLQ 69, 800. 'Лейден Аратаэа'. Арат, 'Феномена', Клаудио Германко Цезарь аудармасы, MS VLQ 79, 813–840. Лукреций, 'De rerum natura', MS VLF 30, 825. Лукреций, 'De rerum natura', MS VLQ 94, 9-ғасырдың бірінші жартысы. 'Anonymus Leidensis', 'De situ orbis', MS VLF 113, II тарау, 850–875. Құрастырылған қолжазба, екі бөлім (латынша): 1. (беттері 1r–65v) Ескі өсиет: 1 Маққабилер кітабы және басқа мәтіндер. 2. (беттері 150–211) Вегецийдің 'Epitoma rei militaris' еңбегі бойынша көрсеткіш және сөздік, сондай-ақ басқа мәтіндер, MS PER F 17, 10-ғасыр. Ибн Хазм, 'Тавқ әл-Хамама фи әл-Улфа ва әл-Улиф', MS Or. 927, 1002. Шабанның Адемар кітапханасы немесе жазбалары, MS VLO 15, 1023–1025. 'Лейден Диоскоридесі'. Диоскорид, 'Китай әл-Хашаиш фи хаюла әл-ʿилаж ̌ал тибб', MS Or. 289, 1083. 'Лейден Виллерам', MS BPL 130, 1090–1110? 'Сен-Луи Псалмы', MS BPL 76 A, 1190. Әбу Исақ Ибраһим ибн Мұхаммед әл-Фариси әл-Истахри, 'Кітап әл-Масалик ва’л-Мамалик' еңбегінің қысқаша нұсқасы / Әлем картасы, MS Or. 3101, 1193. 'Лейден Иерусалим Талмуды', MS Or. 4720, 1289. Винсент Бове, 'Miroir historial', MS VGG F 3 A, 1332–1335. Пеннин және Питер Востаерт, 'Roman van Walewein', MS LTK 195, 1350. Хейнрик ван Акен, 'Roman van Heinric ende Margriete van Limborch', MS LTK 195, 1350. Якоб ван Маерлант, 'Табиғат гүлі' ('Der naturen bloeme'), MS BPL 14 A, 1366? Вирнт фон Гравенберг, 'Wigalois', MS LTK 537, 1372. 'Шахнама', MS Or. 494, 1437. Ян Госсарт, 'Спинарио', PK T AW 1041, 15??–1532. Псевдо Альберт Магнус, Алхимиялық әртүрлі жұмыстар (неміс, латын): 'De lapidibus' және басқа мәтіндер, MS VCF 29, 1522–1566. Мелхиор Лорк, Константинополь панорамасы, BPL 1758, 1559. Рембрандт, 'Адам мен Хауа' (Бартч 28-ге дайындама), PK T AW 1097, 1638. Виллем Писо, Георг Маркграф және Йоханнес де Лает, 'Historia Naturalis Brasiliae', 1407 B 3, 1648. Христиан Гюйгенс, ғылыми архив 'Codices Hugeniani', 17-ғасыр. Георг Эберхард Румфиус, 'Amboinsch Kruidboek', MS BPL 314, 1692–1701. Раден Адженг Картини, Картини хаттары, 1900–1926. Пол Ситроен, 'Метрополис', PK F 57.337, 1923. Эмми Андриессе, Фотосуреттер, 1930–1953. Ян Волкерс, Архив, 1930–2007. Франс Келлендонк, Архив, 1971–1991. Хендрик Керстенс, Паула фотосериясы, 1992. Эрвин Олаф, 'Тәуелсіздік: Лейден қоршауындағы оба мен аштық', PK F 2011 0036, 2011.

'Leyden Manuscript'. Fragment (Latin, Breton/Cornish): Medical recipes, MS VLF 96 A, late 8th century/9th century. 'Leiden Glossary'. MS VLQ 69, 800. ‘Leiden Aratea’. Aratus, Phaenomena interprete Claudio Germanico Caesare, MS VLQ 79, 813 840. Lucretius, De rerum natura, MS VLF 30, 825. Lucretius, De rerum natura, MS VLQ 94, first half 9th century. 'Anonymus Leidensis', De situ orbis, MS VLF 113 p. II, 850 875. Composite manuscript, two parts (Latin): 1. (ff. 1r 65v) Old Testament: 1 Maccabees, and other text(s). 2. (ff. 150 211) Index and vocabulary on Vegetius' Epitoma rei militaris, and other text(s), MS PER F 17, 10th century. Ibn Hazm, Ṭawq al ḥamāma fī 'al ulfa wa al ullīf, MS Or. 927, 1002. Liber manualis or notebooks of Ademar of Chabannes, MS VLO 15, 1023 1025. ‘Leiden Dioscorides’. Dioscorides, Kitāb al Ḥašāʾiš fī hāyūlā al ʿilāg ̌al ṭibbī, MS Or. 289, 1083. 'Leiden Willeram, MS BPL 130, 1090 1110?. 'Saint Louis Psalter', MS BPL 76 A, 1190. Abu Ishaq Ibrahim ibn Muhahammad al Farisi al Istakhri, مختصر كتاب المسالك والممالك لابي اسحاق ابراهيم بن محمد الاصطخري / World map in a summary of Kitab al masalik wa’l mamalik, MS Or. 3101, 1193. ‘Leiden Jerusalem Talmud’, MS Or. 4720, 1289. Vincent of Beauvais, Miroir historial, MS VGG F 3 A, 1332 1335. Penninc en Pieter Vostaert, Roman van Walewein, MS LTK 195, 1350. Heinric van Aken, Roman van Heinric ende Margriete van Limborch, MS LTK 195, 1350. Jacob van Maerlant Der naturen bloeme, MS BPL 14 A, 1366?. Wirnt von Gravenberg, Wigalois, MS LTK 537, 1372. Shahnama, MS Or. 494, 1437. Jan Gossaert, The Spinario, PK T AW 1041, 15?? 1532. Pseudo Albertus Magnus, Alchemical miscellany (German, Latin): De lapidibus and other text(s), MS VCF 29, 1522 1566. Melchior Lorck, Prospect of Constantinople, BPL 1758, 1559. Rembrandt, Adam and Eve (Study for Bartsch 28), PK T AW 1097, 1638. Willem Piso, Georg Marcgraf and Johannes de Laet, Historia Naturalis Brasiliae, 1407 B 3, 1648. Christiaan Huygens, Scientific archive ‘Codices Hugeniani’, 17th century. Georg Eberhard Rumphius, Amboinsch Kruidboek, MS BPL 314, 1692 1701. Raden Adjeng Kartini, Kartini Letters, 1900 1926. Paul Citroen, Metropolis, PK F 57.337, 1923. Emmy Andriesse, Photographs, 1930 1953. Jan Wolkers, Archive, 1930 2007. Frans Kellendonk, Archive, 1971 1991. Hendrik Kerstens, Paula photograph series, 1992 Erwin Olaf, Liberty: Plague and Hunger during the Siege of Leiden, PK F 2011 0036, 2011.

Бұрынғы орындары

1587–1595: Академия ғимараты, Рапенбург 73, Лейден. 1595–1983: Фалиде Багинкерк, Ескі университет кітапханасы, қазір: Университет кеңесі, Рапенбург 70, Лейден.

Лейден университетінің кітапханалары көркем әдебиетте

Голландиялық жазушы Франс Келлендонк (1951–1990) өзінің "Летер эн Гиз. Ұлық ойлар" романын (1982) Лейден университетінің кітапханаларында орналастырды. Романның басты кейіпкері Фриц Мандаат кітапханада ауырған әріптесін ауыстырады. Келлендонк 1979 жылы қысқа мерзімге Лейден университетінің кітапханасында ағылшын әдебиеті саласы бойынша маман ретінде жұмыс істеген.

Бағдарламалар

Лейден университетінің кітапханасы өзінің бай жинақтарын көрсететін түрлі тақырыптарда бағдарламалар жасайды. Бұл бағдарламалар көбінесе голланд тілінде. UBL Boekensalon. Кітапхана мамандарының қатысуымен авторлармен сұхбат бағдарламасы, онда авторлар өз кітаптарын талқылайды, ал кітапхана мамандары жинақтан тиісті экспонаттарды көрсетеді. Авторлар: Надин Аккерман, Жаклин Бел, Абделькадер Бенали, Ингрид Бисхеувел, Франс Блом, Онно Блом, Мартин Боссенбрук, Дирк ван Дельфт, Вим ван ден Доел, Карван Фатх Блэк, Луиза Фреско, Арнон Грунберг, Карл Хаарнак, Рик Хонингс, Вилт Идема, Энн Сицке Кейзер, Марк Леенхутс, Ольга ван Марион, Сильвия Марийнсен, Джоке ван Неттен, Герт Остинди, Фритс ван Остром, Виллем Оттерспер, Норберт Питерс, Алисия Шриккер, Рене ван Стиприан, Коэн ван ‘т Веер, Карина Волкерс, Кеес Зандвлет. Van kluis naar kussen. Зерттеушілермен, студенттермен, сарапшылармен және кураторлармен Лейденнің нақты жинақтары туралы әңгімелер: Голланд Кариб бассейні мен Суринам әдебиеті, әйел суретшілер, анатомиялық суреттер, әндер жинағы, Bibliotheca Thysiana, фотосуреттер, гравюралар мен суреттер, портреттер, ортағасырлық қолжазбалар, карталар мен атластар, хаттар, Шарль Бодлер, қытай жинақтары, Maatschappij der Nederlandse Letterkunde жинағы, консервация және реставрация. UBL подкасты. Лейденнің ерекше жинақтарынан алынған экспонаттармен иллюстрацияланған нақты тақырыптар бойынша зерттеушілермен әңгімелер, соның ішінде: құлдық, дін бостандығы, отаршылдықтан құтылу, Гюго Гроций, студенттік наразылық, Кристиан Гюйгенс, Лейдендік гомосексуал студенттің қуғынға ұшырауы, Каспар Реувенс, Джозеф Дальтон Хукер, Сранан Тонго, Кариб теңізіндегі қақпақшылық, мерзімі белгілі құлдық, Какера Акоти, Патшалар кітабы және т.б.

Көрмелер

Лейден университетінің кітапханасы мұражайлармен бірлесіп, тұрақты түрде көптеген көрмелер ұйымдастырады. Өткен кезеңде келесі көрмелер жүзеге асырылды:

«Сызықтар арасында». Бредиус мұражайындағы Лейден университетінің гравюралары. Museum Bredius, Гаага, 25 сәуір – 30 маусым 2024 ж. «Күресемін» – Антон де Ком және Суринамы студенттер одағы. De Lakenhal мұражайы, Лейден, 10 қараша 2023 – 7 шілде 2024 ж. Стив Зотмулдер. Kunsthal, Роттердам, 2 қыркүйек 2023 – 7 қаңтар 2024 ж. Хендрик және Паула Керстенс: «Өзін-өзі пайымдау». Hilversum, 9 сәуір 2023 – 25 маусым 2023 ж. «Карталар: бағдарлау және манипуляциялау». Ұлттық этнология мұражайы, Лейден, 21 қазан 2022 – 29 қазан 2023 ж. «Тарих жасаған кітаптар». Rijksmuseum van Oudheden, Лейден, 22 маусым 2022 – 4 қыркүйек 2022 ж. Алексин Тинне, фотограф – оның әлемге деген көзқарасы. Гаага, 26 қаңтар 2022 – 12 маусым 2022 ж. «Фотосурет өнерге айналады. Голландиядағы Фото-сецессия 1890–1937 жж.» Гаага фотосурет мұражайы, Гаага, 7 қыркүйек 2019 – 8 желтоқсан 2019 ж. «Лейден тойлайды! Академиялық жинақтың басты тұстары». Рембрандт үйі мұражайы, Амстердам, 17 қазан 2014 – 26 қаңтар 2015 ж. «Көше суреттері» (XVII ғасыр суретшісі Леонарт Бреймердің суреттері). Вестфрис мұражайы, Хоорн, 14 желтоқсан 2013 – 3 наурыз 2014 ж. «Әлем қазынасы! Цицероннан Эрвин Олафқа дейін. Лейден университетінің арнайы коллекцияларын ашыңыз». Stedelijk Museum De Lakenhal, Лейден, 9 наурыз 2013 – 30 маусым 2013 ж. Левинус Варнердің «Түрік кітаптары». XVII ғасырдағы Стамбулдағы дипломат және кітап жинаушы. Мэрманно мұражайы, Кітап үйі, Гаага, 15 желтоқсан 2012 – 3 наурыз 2013 ж. «Татты және тұзды». Су және голландтар. Kunsthal, Роттердам, 14 ақпан 2012 – 10 маусым 2012 ж. Эрвин Олаф: «Лейденнің бейнесі». Stedelijk Museum De Lakenhal және Лейден университетінің кітапханалары, Лейден, 29 қыркүйек 2011 – 8 қаңтар 2012 ж. «Атмосфералық жарықта. Голланд фотосуретіндегі суретшілдік 1890–1925 жж.» Рембрандт үйі мұражайы, Амстердам, 1 сәуір 2010 – 20 маусым 2010 ж. «Фотосурет! Лейден университетінің арнайы коллекциясы». Гаага фотосурет мұражайы, Гаага, 23 қаңтар 2010 – 18 сәуір 2010 ж. «Алтын ғасырға жол аша отырып – Хендрик Голциус және Якоб де Гейн II». Venlo, 28 қараша 2009 – 28 ақпан 2010 ж. «Кітаптар қаласы. Лейдендегі жеті ғасырлық кітап оқу». Stedelijk Museum De Lakenhal, Лейден, 22 ақпан 2008 – 1 маусым 2008 ж. «Жақсы көрінген». Қолжазба және баспаға арналған ғылымның он ғасыры. Rijksmuseum van Oudheden, Лейден, 30 қазан 1987 – 17 қаңтар 1988 ж. Сонымен қатар, Лейден университетінің кітапханалары Нидерланды мен шетелдегі ірі музейлердің көрмелеріне кітаптарды уақытша беруші болып табылады.

Between the Lines. Prints from Leiden University in Museum Bredius. Museum Bredius, The Hague, 25 April 30 June 2024. Strijden ga ik – Anton de Kom en de Surinaamse Studenten Unie. Museum De Lakenhal, Leiden, 10 November 2023 7 July 2024. Steef Zoetmulder. Kunsthal, Rotterdam, 2 September 2023 7 January 2024. Hendrik & Paula Kerstens: Self Reflective. , Hilversum, 9 April 2023 25 June 2023. Kaarten: navigeren en manipuleren. National Museum of Ethnology, Leiden, 21 October 2022 – 29 October 2023. Books that made History. Rijksmuseum van Oudheden, Leiden, 22 June 2022 – 4 September 2022. Alexine Tinne, photographer – her world view. , The Hague, 26 January 2022 – 12 Juni 2022. Photography Becomes Art. Photo Secession in Holland 1890–1937. The Hague Museum of Photography, The Hague, 7 September 2019 – 8 December 2019. Leiden Celebrates! Highlights of an Academic Collection. Rembrandt House Museum, Amsterdam, 17 October 2014 – 26 January 2015. Straatwerken (drawings by 17th century artist Leonaert Bramer). Westfries Museum, Hoorn, 14 December 2013 – 3 March 2014. World Treasures! From Cicero to Erwin Olaf. Discover the Special Collections of Leiden University. Stedelijk Museum De Lakenhal, Leiden, 9 March 2013 – 30 June 2013. Turcksche boucken (Turkish books) from Levinus Warner. A seventeenth century diplomat and book collector in Istanbul. Museum Meermanno, House of the Book, The Hague, 15 December 2012 – 3 March 2013. Sweet&Salt. Water and the Dutch. Kunsthal, Rotterdam, 14 February 2012 – 10 June 2012. Erwin Olaf: Relief of Leiden. Stedelijk Museum De Lakenhal and Leiden University Libraries, Leiden, 29 September 2011 – 8 January 2012. In Atmospheric Light. – Picturalism in Dutch Photography 1890–1925. Rembrandt House Museum, Amsterdam, 1 April 2010 – 20 June 2010. Photography! A special collection at Leiden University. The Hague Museum of Photography, The Hague, 23 January 2010 – 18 April 2010. On route to the Golden Age – Hendrick Goltzius & Jacob de Gheyn II. , Venlo, 28 November 2009 – 28 February 2010. City of Books. Seven Centuries of Reading in Leiden. Stedelijk Museum De Lakenhal, Leiden, 22 February 2008 – 1 June 2008. Goed gezien. Tien eeuwen wetenschap in handschrift en druk. Rijksmuseum van Oudheden, Leiden. 30 October 1987 – 17 January 1988. Furthermore, Leiden University Libraries often serves as lender to exhibitions by major museums in The Netherlands and abroad.