Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Айка – Венгриядағы шамамен 35 000 тұрғыны бар қала. Ол Бакони төбелерінде орналасқан.
Ajka is a city in Hungary with about 35,000 inhabitants. It is situated in the hills of Bakony.
Тарих
1000 жылға дейін бұл аймақты кельттер мекендеген. Біздің заманымыздың екінші ғасырында бұл аумақты римдіктер басып алды. Венгрлер бұл аймақты 10 ғасырдың басында иеленді. Аждаға ауылы Ажда тайпасының атымен аталып, ол өз кезегінде атасы – Хэйко есімді рыцарьдан мұра еткен. Хэйко 11 ғасырдың басында Бавария ханшайымы Гизеланың, король Святой Стефанның әйелінің сарайында қызмет еткен. Ауыл алғаш рет 1214 жылы тарихта қалдырылған, ол кезде шамамен 100 жылға жуық болған. Келесі бірнеше ғасыр бойы ауыл баяу дамыды. Нағыз өркендеу 19 ғасырдың екінші жартысында ғана, жақын жерде көмір кені табылуымен келді. 1930 жылдары ірі боксит кен орындары да ашылды. 1937 жылы Аждағаның жанында әлемдегі алғашқы криптон зауыты салынды. Социалистік-коммунистік дәуірдегі индустриализация толқыны кезінде Аждаға жаңа өнеркәсіптік қала құруға өте қолайлы орын болды. Жаңа қала – басқа да бірнеше өнеркәсіптік қалалар мен кенттер сияқты – бірнеше ауылдың бірігуі нәтижесінде пайда болды. Қазіргі Аждаға қаласы 1960 жылдың 1 қаңтарында төрт ауылдың (Аждаға, Боде, Тосок және Тосокберенд) бірігуімен құрылды. Келесі онжылдықтарда қала құрамына тағы төрт ауыл (Чеккут, Баконийепес, Падрагкут және Аджкарендек) қосылды. Біріктірілген кезде Аждағада 15 375 тұрғын болған. Көптеген жұмысшылар Аждағаға жаңа жұмыс іздеп, жаңа үйлерге қоныстанды. Халықтың көп бөлігі жұмысшы табынан тұрады. 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында ауылда еврейлер де тұрған. 1840 жылы ауылда 93 еврей тұрды және еврей зираты болды. Олардың кейбіреулері Холокост кезінде қаза болды. 2010 жылы табылған қаланың құрметіне жаңа түр – Аждацератопс аталды.
Around 1000 BCE, the area was inhabited by Celts. By the second century CE, the territory was conquered by the Romans. The Hungarians occupied the area in the early 10th century. The village Ajka was named after the Ajka clan, which, in turn, got its name after its ancestor, a knight named Heiko, who was a member of the retinue of Gisela, Princess of Bavaria, wife of King St. Stephen in the early 11th century. The village itself was first mentioned in 1214, when it was already about 100 years old. The village slowly developed during the next few centuries. Real prosperity came only in the second half of the 19th century, when coal resources were found nearby. In the 1930s, vast bauxite resources were found, too. In 1937, the world's first krypton factory was built near Ajka. During the industrialization wave of the Socialist Communist era, Ajka was a natural choice to build a new industrial town. The new town – like several other industrial cities and towns – came into existence with the unification of several villages. Today's Ajka was created on January 1, 1960, by the unification of four villages (Ajka, Bódé, Tósok, and Tósokberénd). In the following decades, four additional villages (Csékút, Bakonygyepes, Padragkút, and Ajkarendek) were annexed to the town. At the time of the unification, Ajka had 15,375 residents. Many workers came to Ajka to find new jobs and homes there. Most of the population is working class. At the end of the 19th century and the beginning of the 20th century, Jews lived in the village. In 1840, 93 Jews lived in the village and there was a Jewish cemetery there. Some of them were murdered in the Holocaust. In 2010 the Ajkaceratops was named in honor of the town, where it was discovered.
Ажы алюминий зауытының апаты
2010 жылы боксит қалдықтарының тасқыны болды, нәтижесінде қызыл, каустикалық, улы өнеркәсіптік шлам шығып, бірнеше адамға әсер етті; 10 адам қаза тауып, 150 адам жарақат алды.
A flood of bauxite tailings occurred in 2010, releasing of red caustic toxic industrial sludge, which affected some ; 10 people were killed and 150 were injured.