Кіріспе

Бивенс және алты белгісіз агенттер, 403 U.S. 388 (1971) ісінде АҚШ Жоғарғы Соты Федералды есірткі бюросының негізсіз іздеу және тәркілеуге қарсы Төртінші түзетудегі қорғалысын бұзған адамға арналған түбіртектес сотқа талап қою құқығы бар екенін қабылдады. Мұндай құқықтан айырылған адам, мұндай талапты рұқсаттайтын федералды заңның болмауына қарамастан, Төртінші түзетуді бұзу фактісі үшін сотқа шағымдануға құқылы. Бұзылған құқықтың маңыздылығы осы құқыққа байланысты сотқа талап қою құқығының бар екенін білдіреді. Бұл іс федералды үкіметке қарсы 42 U.S.C. § 1983 бойынша штаттарға қарсы сотқа талап қоюға ұқсас құқық тудырады деп түсіндірілді. Алайда, Жоғарғы Сот жаңа Бивенс талаптарын қатаң шектеді. Жоғарғы Сот Бивенс талаптарын үш рет ғана қолдады: Бивенс (1971), Дэвис және Пасман (1979) және Карлсон Гринге қарсы (1980) істерінде. Зиглар Аббасиға қарсы (2017) және Эгберт Бульге қарсы (2022) шешімдеріне сәйкес, Бивенс (қамау кезіндегі шамадан тыс күш қолдану), Дэвис (федералды жұмыс орнындағы жыныстық дискриминация) немесе Карлсон (тюрьмадағы нашар күтім) фактілеріне ұқсамайтын кез келген талап «жаңа контекст» болып саналады. Егер «Конгресс залапты өтеу шараларын жасауға жақсырақ мүмкіндікке ие болуы мүмкін деген ойға негіз болса», онда Бивенс осы жағдайға қолданылмайды.

Өмірбаян

Федералды есірткілер бюросының (ФБН) агенттері Вебстер Бивенс атты талапкердің Бруклиндегі үйін тінтіп, ордерсіз тұтқындады. Оған есірткі бойынша айыптар қойылды, бірақ кейіннен АҚШ комиссары (қазіргі судья) оларды жойды. Бивенс төртінші түзетуде қарастырылған негізсіз іздеу және тәркілеуден қорғалу құқығы бұзылғанын айтып, сотқа шағым түсірді. Үкімет бұл бұзушылыққа байланысты жеке өмірге қол сұғу үшін ғана штаттық заң бойынша талап қоюға болатынын, ал төртінші түзету ФБН агенттеріне іс қозғауға негіз емес, тек қарсы дәлел келтіруге мүмкіндік беретінін мәлімдеді. Аудандық сот осымен келісіп, істі қарауға құзыретінің болмауы және Бивенстің талапты дұрыс қоймауы себептерімен қабылдамады. Екінші апелляциялық соттың шешімі күшінде қалды. Жоғарғы Сот осы екінші мәселе бойынша – талапкер төртінші түзетудегі құқықтары бұзылғаны үшін ғана федералды сотқа шағымдана ала ма – қанағаттандыру үшін кассациялық шағымды қабылдады. Бивенстің мүддесін Стивен А. Грант қорғады.

Шешім

Жоғарғы Сот судья Бреннанның пікірінде, конституциялық құқықты қорғау үшін басқа федералдық шаралар көзделмеген жағдайда, ақшалай өтемақы алуға жеке іс қозғау құқығын тану қағидасын белгіледі, бұл "әрбір әрекетке шара бар" принципіне негізделген. Сот, құқық бұзылған жағдайда, талапкер кез келген азаматтық іс бойынша қайтарылатын өтемақыны алуға құқылы екенін, егер Конгресс осы құқықты нақты шектемесе немесе "ерекше жағдайлар сақтық танытуға кеңес бермесе" қарастырды.

Бәсекелестік

Сот төрешісі Харлан төменгі соттың шешімін күштен шығаруға көпшілікпен бірге дауыс берді, бірақ сонымен қатар жеке пікір жазды. Харлан конституциялық құқықтың айрықша маңыздылығын ерекше атап өтті. Ол конституциялық құқыққа негізделген тыйым салуға қатысты талап федералды соттарда бұрыннан танылғандығын, оның еңбек еткендігін көрсетті. Дегенмен, зиян өтеу талабы да осымен тең немесе одан да қабылдануға тиіс.

Келіспеушіліктер

Бас судья Бергер және судьялар Блэк пен Блэкмун қарсы пікір білдірді. Бас судья Бергер бұл шешімнің Конгресске тиесілі мәселені реттеуге тырысқанын айтты. Судья Блэк негізінен Бас судья Бергермен келісіп, істердің көбейіп кетуіне алаңдады. Ал судья Блэкмун одан да әрі барып, бұл шешім "жаңа федералдық істердің тағы бір көшкініне есік ашады" деді.

Кейінгі сот практикасы

Butz v. Economou,

Davis v. Passman, , Жоғарғы Сот Бесінші округтің шешімін қолдады, ол «өтініш берушінің жағдайындағы адамдарға сот арқылы өтеу алуға қатысты заңмен тыйым салынған» болса да, Конгресс Конституцияның V поправшасы бойынша тікелей баламалы өтеуді болдырмауды көздемегенін анықтаудан бас тартты. Stafford v. Briggs,

Carlson v. Green, , сот егер: (1) Конгресс «Конституция бойынша тікелей өндіріп алудың орнына» деп нақты айқындаған баламалы өтеу ұсынбаса; немесе (2) жауапкер «ескеретін ерекше факторларды» көрсетсе, заңмен көзделмеген жағдайда да зиянды өтеу алу мүмкін екенін шешті. Chappell v. Wallace,

Bush v. Lucas, , сот алғаш рет баламалы өтеу шараларының болуына байланысты Bivens ісін қараудан бас тартты. Mitchell v. Forsyth,
Anderson v. Creighton,
United States v. Stanley,
Schweiker v. Chilicky,
Siegert v. Gilley,
McCarthy v. Madigan,

FDIC v. Meyer, , және Correctional Services Corporation v. Malesko, , сот Bivens-ті қолдаудың негізгі логикасы жеке лауазым иелерінің конституциялық құқық бұзушылықтарын тоқтату екенін, ал федералдық агенттіктер емес екенін анықтады. Farmer v. Brennan,
Wilson v. Layne,
Saucier v. Katz,
Christopher v. Harbury,
Hartman v. Moore,

Wilkie v. Robbins, , сот «халықтың мүддесі үшін күшті келіссөздер күтілетін жағдайларда заңды ынтаның шектерін анықтаудағы» қиындықтардың Bivens өтеуінің болуына қарсы кеңес беретін «ерекше фактор» екенін анықтады. Ashcroft v. Iqbal,
Hui v. Castaneda,
Ashcroft v. al Kidd,

Minneci v. Pollard, , сот жеке түрме қызметкерлері жасаған VIII поправшаны бұзу туралы Bivens ісін қабылдамады, өйткені «мемлекеттік заңмен зиянды өтеу алуға мүмкіндік беретін тиісті баламалы шаралар бар, олар маңызды үрейлендіру және өтемақыны қамтамасыз етеді», бұл лауазымды адамдардың «федералды заңмен әрекет еткенін» мойындағанмен. Reichle v. Howards,
Wood v. Moss,
Ziglar v. Abbasi,
Hernandez v. Mesa,
Hernandez v. Mesa,
Brownback v. King,
Egbert v. Boule,

Бивеннің оқу табысының көрсеткіші

Александр А. Рейнерттің, Ешива университетінің Бенджамин Н. Кардозо заң мектебінің заң профессорының пікірінше, көптеген адвокаттар Bivens талаптары басқа азаматтық құқықтар жөніндегі сот істеріне қарағанда кем сәтті болады деп ойлаған. Алайда, Рейнерттің зерттеуі талапкерлер үшін күтілгеннен жақсы нәтижелер көрсетті: "Процессуалдық жағдайға, қорғаушының болуына және іс түріне байланысты" табыс "16%-дан 40%-ға дейін" ауытқып, ал "Bivens талаптары сәтсіз аяқталған жағдайларда, бұл сирек жағдайда білікті иммунитет қорғанысынан болады".

Эгберт Булеге қарсы

Жоғарғы Сот 2021 жылдың қараша айында Egbert v. Boule, 596 U. S. (2022) ісін тыңдау үшін қаулы шығарды, бұл іс Бивенспен байланысты өтемақы шараларының ұзартылуын қарастыруы күтілген. Іс АҚШ-Канада шекарасындағы қонақ үй иесі Роберт Бульдің 2014 жылғы оқиғаға байланысты АҚШ шекаралық патруль агенті Эрик Эгбертке қарсы сотқа берген арызына қатысты. Оқиғада Буль Эгберттің түрік азаматының иммиграциялық мәртебесі туралы сұрағаннан кейін, одан өз мүлкінен кетуін сұрағанда, Эгберт Бульді жерге итеріп жіберді. Буль шекаралық патрульге шағымданды, нәтижесінде Эгберт Салық қызметін Бульді тергеуге итермеледі. Буль өзінің Бірінші және Төртінші түзетулердегі құқықтарының Бивенс ісінде бұзылғанын мәлімдеді. Аудандық сот Бульдің талаптары Бивенс шеңберін орынсыз кеңейту деп шешті, бірақ Тоғызыншы апелляциялық сот оны өзгертіп жіберді. Egbert v. Boule ісі бойынша 6-3 дауыспен АҚШ Жоғарғы Соты Бивенс бойынша іс-қимыл бағытын анықтауға соттың құқығы Роберт Бульдің АҚШ Конституциясының Төртінші түзетуі бойынша шамадан тыс күш қолдану және Бірінші түзету бойынша кек алу туралы талаптарына қолданылмайды деп шешті.