Кіріспе
511–558 жж.) франктер патшасы, Клотар I, кейде "Ескі" деп аталатын (французша: le Vieux), (561 жылдың желтоқсанында қайтыс болған), сондай-ақ Клотер деп ағылшын тілінде айтылатын, Меровингтер әулетінен франктер патшасы және Клодвиг I-нің төрт ұлының бірі. Оның үлкен ағасы Теодерик (шамамен 485 – 533/34) Клодвиг I мен оның бірінші әйелінен туған ұл болғандықтан, Клотар Клодвиг I мен оның екінші әйелі Клотильдадан туған екі ағасы Клодомер (495–524) және Хильдеберт I (496–558) кейін, үшінші аман қалған ұл ретінде, одан кейін олардың әпкесі Клотильда (500–531) дүниеге келді. "Клотар" есімі "даңқ" дегенді білдіреді. 511 жылы Клотар I және оның үш ағасы – Теодерик, Клодомер және Хильдеберт – әкесінің патшалығынан өз үлестерін мұра етті. Клотар өмірінің көп бөлігін туыстары мен көршілес мемлекеттердің есебінен өзінің аумақтарын кеңейту үшін жорықтарға арнады. Ағалары Клотардың көршілес елдерге жасаған шабуылдарына бірігіп қатысып немесе билеушілері қайтыс болғанда елдерді жаулап алу арқылы тікелей соғыстан аулақ болды. Олжа қатысқан бауырластардың арасында бөлісті. Өмірінің соңына қарай Клотар ағаларын басып алып, олардың жерлерін иелену арқылы Францияны қайта біріктіруге қол жеткізді. Бірақ ол қайтыс болғаннан кейін франктер патшалығы оның төрт аман қалған ұлының арасында қайта бөлінді. Бесінші ұлы көтеріліс жасап, отбасымен бірге қаза болды.
Chlothar I, sometime called "the Old" (French: le Vieux), (died December 561) also anglicised as Clotaire, was a king of the Franks of the Merovingian dynasty and one of the four sons of Clovis I. With his eldest brother Theuderic (c. 485 – 533/34) being the son of Clovis I and his first wife, Chlothar followed his two elder brothers Chlodomer (495–524) and Childebert I (496–558) as third surviving son of Clovis I and his second wife Queen Clotilde, lastly followed by their sister Clotilde (500–531). The name 'Chlothar' means "glory". In 511, Clothar I and his three brothers Theuderic, Chlodomer and Childebert inherited their shares of their father's kingdom. Chlothar spent most of his life in a campaign to expand his territories at the expense of his relatives and neighbouring realms in all directions. His brothers avoided outright war by cooperating with Chlothar's attacks on neighbouring lands in concert or by invading lands when their rulers died. The spoils were shared between the participating brothers. By the end of his life, Chlothar had managed to reunite Francia by surviving his brothers and seizing their territories after they died. But upon his own death, the Kingdom of the Franks was once again divided between his own four surviving sons. A fifth son had rebelled and was killed, along with his family.
Гунтеукпен неке
Хлотар Орлеан патшайымы Гунтевкаға, туысы Хлодомердің жесіріне үйленді. Бұл одақ Хлотарға Хлодомердің қазынасына қол жеткізуге мүмкіндік берді және Гунтеуктің король Годегизельдің жерлерінің жалғыз мұрагері болуын қамтамасыз етті; франк заңдары әйелге ұлы болмаған жағдайда жерді мұраға алуға рұқсат берді.
Арегундпен неке
Хлотардың әйелі Ингунда оған қарындасы Арегундаға лайықты күйеу табуды өтінді. Бірақ ешкімді лайықты деп таба алмаған Хлотар, Арегундты өзінің әйелдерінің бірі етіп алды. Бұл шамамен 533-538 жылдар шамасында болды. Ол қарындасы Ингунданың 546 жылы қайтыс болғанға дейін Хлотардың әйелі болды, содан кейін Хлотардың назарынан тыс қалды.
Радегунд ханшайымы
538 жылы Радегундты Сойсонға Хлотарға үйлендіру үшін әкелді, өйткені ол «заңды емес, заңды патшайым» ретінде Тюрингия үстінен оның билігін бекітуге көмектесе алатын еді. Хлотардың Тюрингияға билік етуі үшін оның лауазымы мен мәртебесі қажет болғанымен, Радегунд қарапайым киім киді және патшайымға лайықты дәстүрлі құрмет көрмеді. Бұл көбінесе оның христиан дініне байланысты болды, ол зәулімдікпен көзге түскім демеді. Радегунд шектен тыс тамақтанбады. Ол тағамының көп бөлігін кедейлерге таратуды талап етті. Ол уақытының көп бөлігін дұға ету мен псалм айтумен өткізді, бірақ корольмен азат уақытын аз өткізді. Оның басты адалдығы Құдайға болды, содан кейін ғана Хлотарға. Хлотар оның мінезіне ашуланып, онымен көптеген дауға түсті. Кейін ол монастырьға тартылып, Пуатьедегі Сент-Круа аббатханасын құрды, ол Еуропадағы алғашқы әйелдер монастыры болды. Ол қасиетті Радегунд ретінде қасиеттеп жарияланды.
Кiру
511 жылы 27 қарашада әкесі қайтыс болғаннан кейін, ол патшалықтың үлесі ретінде: Сойсон қаласын, оны өзінің астанасы етіп белгіледі; Лаон, Нойон, Камбре және Маастрихт қалаларын; және Мез өзенінің төменгі ағысын алды. Ол өте амбициялы болды және өзінің иелігін кеңейтуге тырысты. Аналардың құқықтарына сәйкес, патшайымдар өз ұлдарының патшалығының бір бөлігіне ие болды. Екі әйел алған Кловис I патшалығын екіге бөліп, әр әйеліне бір бөлігін берді, содан соң оны ұлдары арасында бөліп таратты. Алғашқы әйелінен туған үлкен ұлы Теодерик Франкия патшалығының жартысын, яғни Реймсті алды. Хлотар патшалықтың екінші жартысын ағалары Хильдеберт пен Хлодомермен бөлісті. Хлотар солтүстік бөлігін, Хильдеберт орталықтағы Париж патшалығын, ал Хлодомер оңтүстіктегі Орлеан патшалығын алды.
Тюрингияны жаулап алу
531 жылы түрингтердің королі Германахрид, Хлотардың туған інісі Теодерикке егер ол Германахридтің қарсыласы және ағасы Бадерикті тақтан түсіруге көмектессе, Тюрингия Корольдігінің бір бөлігін беруге уәде берді. Теодерик келісті. Бірақ, жеңіске жеткен соң жарақат алған ол, соғысты жалғастыру үшін Хлотарға шақыру жасады. Осы шамада Германахрид қайтыс болды, ал мақсат Тюрингияны жаулауға айналды. Ол, немере інісі Теодеберт I-нің көмегімен Тюрингияны жаулап алды, және ол франктердің иелігіне қосылды. Жалқы тонауды бөліскенде Хлотар мен Теодерик ханшайым Радегундқа ие болу үшін қызу дауласты, бірақ ақырында Хлотар оны тұтқынға алған өз әскерлері болғандықтан дауды жеңіп алды.
Орлеан корольдігін алу
524 жылы Клотар ағасы Клодомердің балаларын өлтірудің басты қозғаушысы болды, ал олжаның үлесі ретінде Тур және Пуатье қалаларын алды. Екі ағасы балаларды өлтіру жоспарын орындады. Клотар Теодебальдты қабырға астынан пышақтап жарақаттады. Гунтар Чилдеберттің аяқтарына тасталды, ол жылап, немере інісінің жалбауларына көне жаздады. Бірақ Клотар Чилдебертке өлтіруді аяқтауды талап етіп, билікті бекітудің жалғыз жолы осы екенін мәлімдеді. Чилдеберт Гунтарды Клотарға тапсырды, ол оны пышақтап өлтірді. Теодобальд пен Гунтар тиісінше он және жеті жаста болды. Клодвольд адал қолдаушыларының көмегімен қашып құтылып, аман қалды. Ол барлық құқықтарынан бас тартып, дін жолын таңдады. Чилдеберт пен Клотар енді өздері басып алған аймақтарын еркін бөлісе алды. Темірде, Теудерик Оксеро, Берри және Сен аймақтарын жаулап алды.
Екінші Бургундия соғысы
532 жылы Хильдеберт пен Хлотар Аутунды басып алды. Олар Сигизмундтың бауыры Годомар III-ді, оның әкесі және одақтасы, остготтар патшасы Теодорих Ұлының көмегімен іздестірді. 534 жылы Теодорих Ұлының немересі және мұрагері Аталариктің қайтысы Бургундияның одақтасы Остгот мемлекетінде мұрагерлік дағдарысын тудырды. Клотар, Теодеберт және Хильдеберт осы мүмкіндікті пайдаланып, енді остготтардың қорғауынан айырылған Бургундия мемлекетіне шабуыл жасады. Бургундия мемлекеті басылып алынып, үш франк билеушісі арасында бөлісті. Клотар Гренобль, Ди және көптеген көршілес қалаларды иеленді.
Бірінші вестготтар соғысы
Осы жылдар бойы испан вестготтары франктардың жерлеріне көптеген шабуылдар жасап, жерлерді иеленген. Кловис оларды қайта басып алып, тіпті готтардың жерлерін де жаулап алды. Клотар ең үлкен ұлдарын жоғалған жерлерді қайтарып алуға жіберді. Біраз табысқа жеткенімен, белгісіз себептермен оның екінші үлкен ұлы Гунтар жорығын тоқтатып, үйіне қайтып келді. Ең үлкен Тюдеберт соғысты жалғастырып, Дио-э-Валькьер және Кабриер бекіністерін басып алды. Франктардың жоғалған жерлерінің көп бөлігі қайтадан иелігіне көшті.
Азаматтық соғыс
Хлотар бұл уақытта Теодериктің ауруын өз пайдасына қолданып, Хильдеберттің көмегімен оның патшалығын иемденуге тырысты. Бірақ Арлді қорғаумен айналысқан Теодеберт, әкесі Теодерикке көмекке асықты. Теодерик бірнеше күннен кейін қайтыс болды. Ал Теодеберт, вассалдарының қолдауымен патшалығын сақтап алып, туыстарының билікті басып алуына қарсы тұрды. Хильдеберт пен Теодеберт бірігіп Хлотарға соғыс жариялады. Олар бастапқыда оны жеңіп, одақтас күштерден қорғану үшін орманға қашуға мәжбүр етті. Хлотар қоршауда болғанда, дауыл жабдықтарды, жолдарды және жылқыларды қиратты, одақтас армияны дезорганизациялады. Хильдеберт пен Теодеберт қоршауды тоқтатып, Хлотармен бейбітшілікке келуге мәжбүр болды.
Прованс жерін беру
537 жылы Шығыс Рим империясы мен Остготтар патшалығы арасында қақтығыс басталды. Франктардың қақтығыста бейтарап болуын қамтамасыз ету үшін Витигес патша Прованс аймағын ұсынды, оны франк патшалары бөлісіп алды, сонымен қатар алмандықтарға билік ету құқығымен бірге Рейннің жоғарғы аңғары, Майн және Жоғарғы Дунайды басып алуға ұсыныс жасады. Остготтар Прованс аймағын франктарға өткізгенде, Витигес Оранж, Карпентрас және Гап қалаларын алды.
Саксон соғысы
555 жылы Клотар көтеріліс жасаған саксондарға шабуыл жасап, Везер, Эльба өзендерінің жоғарғы ағысында және Солтүстік теңіз жағалауында оларды жеңді. Бағыну шарты ретінде Клотар олардан жыл сайын көп сомада салық төлеуді талап етті, тіпті біраз уақыт сакстардан жыл сайын 500 сиырдан салық жинады. 555 және 556 жылдары сакстар қайтадан көтеріліс жасады, бұл көтеріліске Кильдеберт ықпал еткен болуы мүмкін. Сакстардың көтерілісіне және қырғын қаупіне тап болған Клотар бейбіт келіссөздер жүргізуге басымдық берді. Егер олар бұрынғы бас тартуларына қарамастан, оған салық төлеуге келіссе, соғыстан бас тартатынын ұсынды. Алайда, оның әскерлері, агрессивті және шайқасқа құштар болғандықтан, бұл шешімге қарсылық көрсетті. Әскерлер оны мазақтап, өлтірумен қорқытып, саксондарға қарсы соғысқа мәжбүрлегенде келіссөздер үзіліп қалды. Өте қанды шайқастан кейін сакстар мен франктар бейбіт келісімге келді.
Оверньяның ұсынысы
Аувернье, бір кездері гүлденген Рим провинциясы, визиготтар мен франктарға қарсы тұрып, адалдықтарын ұсыну арқылы қираудан сақталуға үміттенді. Теодерик көптеген жерді қиратты, ал Теодеберт сенаторлық әулеттен шыққан галло-римдік әйелге үйленіп, аймақты бейбіттендірді. Теодобальдтың өлімін күтіп, Клотар өзінің ұлы Храмды осы аймақты басып алуға жіберді. Біраз уақыт өткен соң Храм аумағын кеңейтіп, әкесінен толық тәуелсіздікке ұмтылды. Осы мақсатқа жету үшін ол Хильдебертпен саяси одақ құрды, ол оның наразылығын қолдады. Соңында оның ықпалы Пуатье, Тур, Лимож, Клермон, Бурж, Ле Пюй, Жаволь, Родез, Кахор, Альби және Тулуза қалаларына жетті.
Храммен соғыс
Клотар қайтадан саксондармен соғысқа кірісті. Ол ұлдары Хариберт пен Гунтрамды Храмға қарсы әскерді басқаруға жіберді. Олар Овернь және Лиможға жорық жасап, ақырында Сент-Жорж Нигремон қаласында Чрамды тапты. Олардың әскерлері "қара таудың" етегінде кездесіп, Чрамнан әкесіне тиесілі жерді қайтаруды талап етті. Ол бас тартты, бірақ дауыл шайқастың басталуын болдырмады. Чрам өзінің жартылай бауырларына Клотардың саксондармен шайқаста қаза болғаны туралы жалған хабар жіберді. Хариберт пен Гунтрам дереу Бургундияға аттанды. Клотардың Саксонияда қаза тапқаны туралы қауесет бүкіл Галлияға тарады, тіпті Кильдебертке де жетті. Мүмкін, осы қауесеттің артында Кильдеберт те болған шығар. Содан кейін Чрам Шалон-сюр-Сонаға дейін өзінің ықпалын кеңейтуге мүмкіндік алды. Ол қаланы қоршап алып, жеңіске жетті. Чрам Орлеан графы Вилихаирдің (Виллахарий) қызы Халдаға үйленді, ол Кильдеберттің билігінде болған аймақта орналасқан еді.
Бүкіл Францияның бірігуі
558 жылы 23 желтоқсанда Хильдеберт ұзақ аурудан кейін баласыз қайтыс болды. Бұл Хлотарға әкесі Кловис істегендей, Ұлы франк мемлекетін қайта біріктіруге және бауырының қазынасын иеленуге мүмкіндік берді. Хильдеберттің қайтысы туралы жаңалық көптеген мемлекеттерді Хлотардың билігі астында біріктірді. Оған қарсы соғысқан Париж оның үстемдігіне бағынды. Сондықтан Храм бретондықтардан өзіне пана беруді сұрады. Ол Орлеан графы Виллахариймен мұндай келісімге келген болатын, бірақ ол қазір Турдағы Сент-Мартин базиликасында жасырынып жүрді. Ол қолға түсіп, "халықтың күнәлары мен Виллахарий мен оның әйелі жасаған жамандықтар үшін" өртеліп жазаланды. Содан кейін Хлотар базиликаны қалпына келтірді. Өкінішпен толған Хлотар кешірім сұрау үшін Турға, Сент-Мартиннің қабіріне барды және көп ұзамай Компиеньдегі патша сарайында қайтыс болды.
Мұрагерлік
Хариберт Сомма мен Пиреней арасындағы, Париж астанасы ретінде және Париж алабы, Аквитания және Прованс аймақтарын қамтитын Хильдеберт І-нің ежелгі патшалығын иеленді. Гунтрам Орлеан корольдігінің бір бөлігімен бірге Бургундияны алды, онда ол астанасын құрды. Зигеберт Реймс және Мец қалалары астанасы болатын Мец патшалығын алды. Хильперик Сойсон патшалығының солтүстігіндегі жерлерді алды.