Кіріспе

Hermaness халықаралық маңызы бар теңіз құстарының орталықтарымен әйгілі, оның ішінде әлемдегі үшінші ең ірі шаңқа құсының колониясы, фулмарлар, ганеттер, шағаштар, тупиктер және кайралар бар. Ішкі жағындағы батпақты жерлер де алтын қызылқұйрық, құмқұйрық және қызыл аяқ сияқты көшпенді құстардың көбеюіне қолайлы орта жасайды.

Құстар

Hermaness-те 15 түрлі түрге жататын 100 000-нан астам құс жұбы көбейеді, бұл үлкен скуа, ганеттер және пуффиндер үшін халықаралық маңызы бар. Ганеттер жартастар мен тік жарлардағы тар тіреулерде ұялайды, ал 2018 жылы әр жазда шамамен 26 000 жұп көбейді. Hermaness Солтүстік Атлантикада көбейіп жатқан популяцияның шамамен 6%-ын құрайды және Ұлыбританиядағы осы құстардың ең ірі алтыншы колониясы болып табылады. Гвилемот пен китивактер де Hermaness-тің жартастары мен тік жарларында көбейеді, 2015 жылы 3700 жұп гвилемот пен 416 жұп китивак тіркелді. Шагтар Hermaness-тің батыс жағалауындағы тасты жағажайларда ұялайды; осы аймақтардың салыстырмалы түрде қолжетімсіздігіне байланысты санау қиын, бірақ NatureScot 2002 жылы шамамен 150 жұптан тұратын популяция болғанын болжады. 2011 жылы шамамен 7000 жұпқа жеткен фульмар популяциясы ұлттық маңызы бар және Ұлыбританиялық популяцияның 1%-ын құрайды. Пуффиндердің ұялары жер астындағы қуыстарда болғандықтан санау қиын, алайда NatureScot бағалауынша Hermaness-те 20 000 мен 30 000 жұп арасында кездеседі, бұл Ұлыбританиялық популяцияның шамамен 6%-ын құрайды. Жағалауда аз санда балықшыл қанағаттар, қара қанағаттар және қара құйрықтар да бар, олардың барлығы көбінесе жартастар мен тастардың арасындағы оқшауланған жерлерде ұялайды. Жағалаудан алыс Hermaness-те жергілікті тұрғындар "бонси" деп атайтын 1000-ға жуық үлкен скуа ұялайды және жарты аралының ортасын алып жатқан кең далалық алқапта өз аумақтарын қорғайды. Hermaness осы құстардың әлемдік популяциясының 4,5%-ын қамтиды деп есептеледі және ол Еуропадағы үшінші ірі колония болып табылады. 1960 жылдарға дейін Hermaness-те көптеген Арктикалық скуалар да көбейді, бірақ бонсилердің санының артуы осы құстардың Унсттың басқа бөліктерін ұнатуына әкелді. Қызыл тамақталған су құстарында әдетте 3-9 жұп көбейеді. Далалық алқап көкқұйрық, құсқұйрық және қызылқұйрық сияқты көптеген жерде ұялайтын құстарға да пана болады. Сонымен қатар, көптеген дунлин мен снайп, ал аз санда алтын пловтер бар. Соңғы жылдары Hermaness-те ақ қаздар да ұялай бастады.

Басқа да жануарлар

Hermaness-те кейде семіргіштерді көруге болады, сондай-ақ Шетланд далалық тышқандары да кездеседі. Басқа құрлық сүтқоректілері бұл түбекте сирек. Керісінше, айналасындағы теңіздерде мөрлер, дельфиндер, киттер және порпоизалар сияқты көптеген теңіз сүтқоректілері мекендейді. Көк және жалпы мөрлер жағажайларға үнемі келіп тұрады, ал соңғы жылдары киттер мен дельфиндерді көру жиілеуде. Порпоизалар, минк киттері, қасқыр киттері, ақ жақты дельфиндер, ақ мүңкілді дельфиндер және Риссо дельфиндерінің бұл жерде кездесетіні белгілі. Hermaness-тегі көбелектердің түрлеріне солтүстік рустикасы, күзгі рустикасы және солтүстік аркасы жатады. Бұл көбелектердің көптеген түрлері Шетландта ғана кездесетін, Шотландия материгіндегі түрлеріне қарағанда көбінесе қараңғырақ түсті болады. Басқа омыртқасыз жануарларға 53 түрлі қоңыз, 46 түрлі мойынжұмыр және ерекше, қызғылт сары түсті Шетланд арасы жатады. 1955 жылы аумақтың бір бөлігі ұлттық табиғи қорық деп жарияланды, ал 1958 жылы қорық қазіргі аумағына дейін кеңейтілді. Осы кезде Табиғатты сақтау кеңесі (NatureScot-тың алдыңғысы) құс популяциясын бақылау жауапкершілігін өз мойнына алды. 1980 жылдан бері теңіз құстарын жүйелі түрде санап келеді, ал негізгі түрлердің барлық қоры 6 жыл сайын саналады. Ұлттық табиғи қорық болудан басқа, бұл түбек өзінің керемет жануарлар дүниесі, мекендеу ортасы және геологиялық ерекшеліктері үшін бірнеше басқа да қорғау статустарын иеленеді. Ол сонымен қатар ғылыми маңызы бар арнайы аумақ (SSSI) болып табылады және Hermaness, Saxa Vord және Valla далалық арнайы қорғалатын аймақтың (SPA) және Шетланд ұлттық көркінің бір бөлігін құрайды. Hermaness ұлттық табиғи қорығы Халықаралық табиғатты қорғау одағы (IUCN) бойынша IV санаттағы қорғалатын аумақ ретінде жіктелген.

Күзетшілер үйі

Құстарды қорғау жөніндегі Корольдік қоғам 1906 жылы бонсилер популяциясын қорғауды өз мойнына алғаннан кейін, "күзетшілерді" орналастыру үшін Германнесс төбесінің оңтүстік беткейінде, ұялайтын жерлерге қарап тұрған шатыр салды. Бұл шатыр бірнеше жылдан кейін өртеніп, кейіннен 1991 жылға дейін сақталған, сәл үлкенірек шатырмен ауыстырылды. Ол ағаш қаңқаға орнатылған, темір жалғасынан жасалған және терезелері оңтүстікке қаратылған. Көп жылдар бойы күзетшілер бонсилер популяциясы қалпына келгенше, көбейту маусымында тұрақты түрде орналасқан. Олардың қажеттілігі туғаннан кейін, шатыр жаман ауа-райында паналауға және зерттеушілер немесе түнде қалатын адамдар үшін пайдаланыла берді. Сондай-ақ, онда Құс қанағаттану кітабы да сақталған. 1991 жылдың 31 желтоқсанында бір ағылшын және оның канадалық әйелі Жаңа жылды қарсы алу үшін шатырға дейін жол тартты. Сол түні немесе 1992 жылдың 1 қаңтарының таңғы сағаттарында, шатыр Ұлыбритания аралдарында тіркелген ең қаулы дауылдың біріне тап болды, желдің жылдамдығы дауыл деңгейіне жетіп, жақын орналасқан Макл Флугга маяғында өлшенгендей, соққысымен бірге өте күшті болды. Шатыр қирап, толығымен жойылды, қалдықтары төбеге шашырады, ал екеуі де қаза тапты. Ер адам 5 қаңтарда шатырдың орнына жақын жерде табылды, ал оның әйелі келесі күні Бурра-Ферттегі 90 метрлік тік жардың астында, 800 метр қашықтықта табылған. Бүгінде шатыр орнында екі адамның өміріне арналған, үлкен тастардан жасалған айқыш белгіленген. Қазіргі уақытта осы жерге бару қиын, өйткені 2017 жылы айқыштан өткен Германнесс төбесіне тікелей жаяу жол жабылды. Ол, қышқыл топырақтан тұратын, сезімтал батпақты жерді кесіп өтетін, және келушілердің санының артуынан қатты эрозияға ұшырады. Дегенмен, болашақта ағаш жолдар орнатылғаннан кейін осы бағытты қайта ашу жоспарлануда. Қазіргі жаяу жол батысқа қарай өзге маршрутпен жүреді.