Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Солтүстік Британ Колумбиясының (Канада) жергілікті халықтары – Тахлтан немесе Нахани. Олар Атабаска тілдер тобына жататын этнолингвистикалық топтың өкілдері және Телеграф-Крик, Дис-Лейк және Искут аймақтарында қоныстанған. Тахлтан – Нахане (Батыс халқы) тобының төртінші бөлігін құрайды.
First Nations people native to northern British Columbia, Canada
The Tahltan or Nahani are a First Nations people of the Athabaskan speaking ethnolinguistic group who live in northern British Columbia around Telegraph Creek, Dease Lake, and Iskut. The Tahltan constitute the fourth division of the Nahane (People of the West).
Мәдениет
Тахлтандықтардың мәдени дәстүрлері мен өмір салты кеңінен әртүрлі болды, себебі олар көбінесе бір-бірінен шалқап жатқан және орналасқан жеріне байланысты түрлі жағдайларға шыдауға мәжбүр болды. Тахлтан мәдениетінде, олардың кейбір ата-бабаларының зор тоққудан бұрынғы заманнан бері басқалар білмейтін білімге ие болғанына сендірілді. Осы ата-бабалардың кейбіреуі сол білімді халықтың қадірі үшін пайдаланса, енді біреулері оны жамандыққа және басқалардың зиянына қолданды. Қарға осы жаман ата-бабаларға қарсы күрескен батыр ретінде қарастырылады.
The Tahltan cultural practices and lifeways varied widely as they were often widely separated and would have to endure varying conditions depending on their locality. In Tahltan culture it was believed that some of their ancestors had knowledge that others did not from times before a great flood. Some of these ancestors used that knowledge for the good of the people, while others used it for evil and to the disadvantage of others. Raven is considered to be the protagonist hero against these evil ancestors.
Әлеуметтік ұйым
Тахлтанның әлеуметтік ұйымы аналық билік пен екі негізгі рулық белгідегі аралас некеге негізделген. Тахлтан халқының екі негізгі руы – Цес’ Кия (Tses kee ya) (Қарға) және Чийон (Chee oanah) (Құсқа). Бұл екі ру төрт топқа бөлінеді:
Tahltan social organization is founded on matriarchy and intermarriage between two main clan designations. The two main clans of Tahltan people are Tses' Kiya (pronounced Tses kee ya) (Crow) and Chiyone (pronounced Chee oanah) (Wolf). These two clans are further subdivided into four parties:
Картхотте (Қарға)—Бұл әулет Таку өзенінің бастауына жақын ішкі аймақта пайда болған. Бұл тайпаның ең көп саны бар әулеті, оны бақа да бейнелейді. Nanyiee (Құсқа)—Сонымен қатар қоңыр аю, кашалот және акуламен бейнеленеді. Бұл әулет Таку өзенінің бастауынан пайда болып, мұхитқа қарай жылжып, Стикин Тлингиттерінің арасында қоныстанды; содан кейін Стикин өзенімен жоғалап, Тахлтанның әулетіне айналды. Таларкотин (Құсқа)—Ішкі аймақтағы Бейбітшілік өзеніне жақын пайда болған бұл халық Лиард өзенімен Диас көліне дейін келді, содан кейін Туяға өтті. Тюккларуэйди (Құсқа)—Сонымен қатар қоңыр аю, бүркіт және кашалотпен бейнеленеді. Бұл әулет Тахлтан тайпасын құрған деп есептеледі, Нагс өзенінің бастауына жақын ішкі аймақта пайда болған.
Kartchottee (Raven)—This family originated in the Interior toward the headwaters of the Taku River. This is the most numerous family of the tribe, also represented by the frog. Nanyiee (Wolf)—Also represented by the brown bear, the killer whale, and the shark. This family originated near the headwaters of Taku River, moved towards the ocean and settling among the Stikine Tlingit; and then ascended the Stikine River and became a family of the Tahltan. Talarkoteen (Wolf)—Originating near Peace River in the Interior, these peoples followed Liard River to Dease Lake and then crossed to the Tuya. Tuckclarwaydee (Wolf)—Also represented by the brown bear, the eagle, and the killer whale. This family is credited as being the founders of the Tahltan tribe, originating in the interior near the headwaters of Nags river.
Үкімет
Қазіргі Тахлтан қоғамы Тахлтан Ұлты ретінде құрылған, оған Тахлтан Бірінші Ұлты мен Искут Бірінші Ұлтының мүшелері мен үкіметтері кіреді.
Contemporary Tahltan society constitutes itself as the Tahltan Nation, which comprises the membership and governments of the Tahltan First Nation and Iskut First Nation.
Тарих
Он мың жыл бұрын Тальтан халқы Эдзиза тауынан алынған обсидианды құралдар мен қару жасап, оларды саудаға пайдаланған. Бұл Британдық Колумбияның солтүстік-батысында табылған обсидианның басты көзі.
Ten thousand years ago, the Tahltan people used obsidian from Mount Edziza to make tools and weapons for trading material. This is the main source of obsidian found in northwestern British Columbia.
Көмір төсегі метаны қақтығысы
Көмір қабаттық метанының өндірілуі бұған дейін Британдық Колумбияның Телква қаласына жақын жоспарланған жобаға қарсылық тудырған болатын, осыған байланысты Bulkley Valley аймағында наразылықтар өткізілді. 2003 жылы Б.К. муниципалитеттер одағы бірауыздан қабылданған қарарымен провинцияда көмір қабаттық метанының өндірілуіне мораторий қоюды сұрады. Қасиетті бастау (Клаппан аңғары) Насс, Скеена және Стикин өзендерінің бастауларына мекенжай болып табылады. Бұл өзендер маңызды лосось қорларына ғана емес, сонымен қатар Талтан ауызша тарихы бойынша, жердің алғаш құрылған және Талтан мәдениетінің бастау алған жері болып саналады. Скеена су бассейнін сақтау коалициясының мәлімдемесіне сәйкес, Shell компаниясы Талтан ақсақалдарына кіріс жоғалтқаны үшін сотқа шағымданыпты.
Coal bed methane extraction had already been the subject of protests in the Bulkley Valley against a project planned near Telkwa, British Columbia. In a unanimous 2003 resolution, the Union of B. C. Municipalities asked for a moratorium on coal bed methane mining in the province. The Sacred Headwaters (Klappan Valley) is home to the headwaters of the Nass, Skeena and Stikine Rivers. Not only do these rivers provide a home to important salmon stocks, Tahltan oral history holds that these headwaters are the place where the earth was first created and where Talhtan culture began. According to the Skeena Watershed Conservation Coalition, Shell has launched a lawsuit against Talhtan elders for loss of revenue.