Кіріспе

Вашингтон қаласында орналасқан коммерциялық емес, үкіметтік емес ұйым (ҮЕҰ) – Center for Civilians in Conflict (CIVIC). CIVIC 2003 жылы Марла Рузицка құрған "Конфликттегі кінәсіз құрбандар үшін" науқаны ретінде пайда болды. CIVIC қақтығыс аймақтарындағы азаматтардың мүддесін қорғайды, зерттеулер жүргізеді және саясаткерлерге ұсыныстар береді. CIVIC – "Өтеу жасау науқанының" бір бөлігі. CIVIC-тің миссиясы: "Біздің миссиямыз – қақтығыстағы қарулы топтармен және азаматтармен бірлесіп, азаматтарға зиян келтірудің алдын алу, оны азайту және салдарына жауап беру үшін шешімдерді әзірлеу және іске асыру."

Тарих

Center for Civilians in Conflict (CIVIC) – бұрынғы Конфликттегі Кінәсіз Құрбандар Үшін Науқан, 2003 жылы Марла Рузичка құрды. Марла, сенатор Патрик Лихидің көмегімен, АҚШ-тың әскери операцияларының салдарынан жарақат алған азаматтардың өмірін жақсартуға бағытталған, АҚШ қаржылаған көмек бағдарламасын жасады. CIVIC әскерилермен және НАТО сияқты ұйымдармен тығыз байланыс күйінде жұмыс істейді. Марла 2005 жылғы сәуір айында Бағдадтағы қанаушылық шабуылда қаза болса да, оның әріптестері, достары және туыстары CIVIC-тің жұмысын жалғастыруда. Бірінші қызметкерлер 2006 жылдың басында тағайындалды, ал ұйым 2007 жылдың басында өкілеттіктерін Ирак пен Ауғанстаннан тысқары елдерге кеңейтті. CIVIC-тің жетістіктеріне АҚШ Конгресін кең ауқымды қақтығыстардың салдарынан зардап шеккендерге көмек көрсететін бағдарламаларды әзірлеуге ықпал ету кіреді.

Таңдау

CIVIC соғыстың бейбіт азаматтарға қалай әсер ететіні туралы айтады және үкімет шенеуніктері мен қарулы күштердің олардың құқықтарын мойындауын, келтірілген зиянды ашық мойындауын, соғысқа дейін, оның барысында және соғыстан кейін олардың қауіпсіздігін ескеруін жақтады.

Алдын алу

CIVIC әртүрлі қарулы топтармен бірлесіп, алынған тәжірибелер мен заңдарды азаматтық бейбіт тұрғындарға зиян келтірмеуге бағытталған саясаттар мен практикаларға енгізу үшін жұмыс істейді. Бұл 2008 жылы азаматтардың өлімі 40%-ға артқандығын бағалаған Ауғанстандағы Біріккен Ұлттар Ұйымының көмек миссиясының есебіне негізделген. CIVIC тобының қорытындысы бойынша, азаматтық бейбіт тұрғындарға келтірілген зиянды жағдайды кең таралған кедейлік күшейтеді. Пакистан үкіметі өтемақы төлеуге тырысса да, көптеген адамдар өтемақы алуға құқылы болғанымен, өтемақы механизмдеріндегі кемшіліктер мен АҚШ тарапынан күш салудың болмауы салдарынан оны ала алмайды. CIVIC есептері соғыс қақтығыстарында қаза тапқан және жарақат алған азаматтардың саны АҚШ мойындаған көрсеткіштен жоғары екенін көрсетеді.

Жетістіктер

CIVIC АҚШ әскерилерімен серіктестік құрып, Ирак пен Ауғанстанға аттанған АҚШ сарбаздарын азаматтық бейбіт тұрғындарды қалай сақтауға және келтірілген залал үшін өтеу қалай төлеуге үйретті. CIVIC сондай-ақ Америкалық Азаматтық Бостандықтар Одағымен бірлесіп, азаматтардың зиян көру туралы талаптарын талдап, қолданыстағы жүйенің жетіспеушіліктерін жоюға бағытталған заңнама әзірледі (Азаматтық талаптар туралы заң). CIVIC Солтүстік Атлантикалық келісім ұйымының мүше мемлекеттеріне соғыс құрбандары үшін сенім қорын құруға, қаржыландыруға және оның жұмыс істеуін қамтамасыз етуге сәтті ықпал етті. CIVIC Гарвард университетімен бірлесіп жұмыс істейтін әскери заңгерді ұсынды, ол АҚШ-тың азаматтарға келтірілген зиянды өтеуге бағытталған күш-жігерін құжаттады. Олар Ауғанстанда тұратын адамды НАТО мен АҚШ-тан соғыс құрбандарына көмек жеткізуді үйлестіруге көмектесу үшін ұйымдастырды. CIVIC-ке түсетін қаржының үштен бірінен астамы жекелеген салымдардан келеді. CIVIC Конгрестен 10 миллион доллар алды, бұл Пакистан соғысының құрбандарына арналған жаңа АҚШ бағдарламасын әзірлеуге және қолдауға бағытталған бастамасының бір бөлігі болды. CIVIC пакистандық және американдық саясаткерлермен, гуманитарлық қызметкерлермен, халықаралық ұйымдардың өкілдерімен және 160-тан астам пакистандық азаматтармен сұхбат жүргізді. Ауғанстанда CIVIC-тің зерттеулері мен Брюссельдегі әрекеттері НАТО-ның Ауғанстан соғысының құрбандары үшін алғашқы өтеу саясатын бекітуіне тікелей себеп болды. 2008-2009 жылдары CIVIC-тің қолдауы Халықаралық қауіпсіздікке көмектесу күштерінің (ISAF) қолбасшылығының азаматтарға зиян келтіруді азайтуға баса назар аударуына және азаматтарға зиян келтірмеу үшін тактикада маңызды өзгерістерге әкелді. БҰҰ-ның мәліметтері бойынша, 2008 жылы азаматтардың өліміне үкімет тарапынан қолдау көрсеткен күштер (ISAF және Ауғанстан күштері кіретін) 39% жауапты болды. 2010 жылы бұл көрсеткіш 15%-ға төмендеді, ал 2013 жылы 11%-ға дейін төмендеді. 2016 жылы CIVIC Украинаның әскери және Қорғаныс министрлігінде азаматтарды қорғау мүмкіндіктерін, кемшіліктерін және перспективаларын зерттеу бойынша алты айлық зерттеу жобасын жүргізді. 2017 жылы CIVIC БҰҰ-ның MINUSMA бейбітшілік операциясы арқылы азаматтарды қорғауды ілгерілету үшін Малиде зерттеу және әрекет ету жобасын қайта іске қосты. Сонымен қатар, CIVIC Орталық Африка Республикасындағы (CAR) бейбітшілік сақтау операциясының мүмкіндіктерін арттыру үшін "Қорғаудың басымдығы: Орталық Африка Республикасындағы MINUSCA мандатын орындау" атты еңбекті жариялады. Конго Демократиялық Республикасында CIVIC MONUSCO базаларын жабудың әсерін зерттеу нәтижелеріне негізделген "Аз күшпен қорғау: Конгодағы бейбітшілік операциясы азайтылған ресурстармен қорғауды қамтамасыз етуге қалай тырысады" атты мақаласын жариялады.

Бас кеңселер мен кеңселер

CIVIC штаб-пәтері Вашингтонда орналасқан және Нью-Йорк, Нигерия, Ирак, Солтүстік Ирактың күрд аймағы және Ауғанстанда өкілдіктері бар.