Кіріспе
Чарльз Форттың кітабы "Көрсетілмегендер кітабы" – американдық автор Чарльз Форттың алғашқы жарияланған ғылыми емес туындысы (бірінші басылымы 1919 жыл). Кітапта НСО, көктен түрлі органикалық және органикалық емес заттардың түсуі, ерекше ауа райы, мифологиялық деп есептелетін жандардың болу мүмкіндігі, адамдардың жоғалуы сияқты аномальды құбылыстар туралы мәліметтер келтірілген. Бұл кітап аномалистік тақырыбының алғашқы еңбегі саналады.
The Book of the Damned was the first published nonfiction work by American author Charles Fort (first edition 1919). Concerning various types of anomalous phenomena including UFOs, strange falls of both organic and inorganic materials from the sky, odd weather patterns, the possible existence of creatures generally believed to be mythological, disappearances of people, and many other phenomena, the book is considered to be the first of the specific topic of anomalistics.
Форттың тезисі мен жалпы түсінігі
Кітаптың атауы ол "күрсінген" деректер деп атаған нәрсеге қатысты – қазіргі ғылымның қабылданған сенімдерге сәйкес келмегендігі үшін жазалаған немесе шеттетуге түсірген деректер. Форт, бағынышты ғалымдар конформистер екенін, олар қабылданған және танымал нәрсеге сенеді және өздерінің сенімдеріне қайшы келетін шындықты іздемейді деп айыптады. Ол сондай-ақ көптеген ғалымдардың көзқарасының тарлығын діни фундаменталистермен салыстырып, ғылым мен дін арасындағы шайқас деп айтылатын нәрсе, шындығында ғылымның өзі, оның пікірінше, де-факто дін екенін жасыру үшін жасалған алаңдату ғана екенін білдірді. Форт бұл тақырыпты өзінің кейінгі еңбектерінде, әсіресе "New Lands" және "Lo!" кітаптарында одан әрі дамытты. Форт паранормальды құбылыстарды кеңінен зерттеген алғашқы маңызды жазушылардың бірі болды және "Күрсінгендер кітабы" кейінгі паранормальды құбылыстарды зерттеушілерге зор ықпал еткен туынды ретінде танылды.
Мазмұны
Кітаптың алғашқы бірнеше тарауы негізінен Форттың тезисін түсіндіруге арналған. Оның сөзінше, 1883 жылы Кракатау жанартауының жарылуы салдарынан дүние жүзіндегі аспанда ерекше жарқыраулар пайда болған. Форт мұндай құбылыс жарылудан бірнеше ай бұрын болғанын айтады және ғалымдар бастапқыда түсінбеген нәрсені түсіндіру үшін Кракатауды ыңғайлы түсіндірме ретінде пайдаланғанын ұсынады. Форт ерекше қызығушылық танытатын нәрсе – жаңсақ құлаулар, ол балықтардың, бақалардың және түрлі анықталмаған материалдардың құлаулары туралы айтады. Сондай-ақ, ол «көк тастардың» табылыстары туралы да талқылайды, олар найзағай кезінде аспаннан құлаған деген сенімде; алып шапаштардың болуына дәлелдер (адам қолдануға тым үлкен өте ірі балқылар); және перилер (со-аталған «перилер шапаштары» мен «құрсаулар»); полтергейст құбылыстарына арналған қысқаша тарау; көптеген адамдардың жоғалуы (соның ішінде 1755 жылғы Лиссабон жер сілкінісі кезінде баспанада жүзден астам адамның жоғалуы); ол сондай-ақ әйгілі «Мэри Селесте» жағдайы туралы қысқаша айтады (оның кейінірек «Lo!» еңбегінде оны егжей-тегжейлі талқылайтын болатын); көптеген НЛО көріністеріне арналған бірқатар бөлім (бұл кітап 1947 жылға дейін, Кеннет Арнольд және қазіргі заманғы НЛО туралы мәлімдемелердің басталуынан бұрын жазылған); және 1855 жылы Англиядағы «Ібілістің іздері» құпиясы туралы айта келе, бірнеше ұқсас жағдайларды келтіреді. Кітапта үшбұрышты НЛО және олардың 1880-жылдардың басында әлемнің әртүрлі аймақтарында байқалғаны туралы да айтылады.
Форттың теориясы мен сын-пікірлері
Форттың жоғарыда айтылған "құлаулар" мен НЛО көріністеріне берген түсіндірмесі – Супер Саргассо теңізі, яғни жер бетінде жоғалған барлық нәрсенің құпия түрде табылатын және кейде жерге қайта жауатын, қозғалмайтын "теңіз" (ол осы идеяны кейінгі кітаптарында одан да толыққанды дамытты). Форт өзінің бұл түсіндірмесіне сенбесе де, (кем дегенде осы кітапта) құбылыстарды толығымен түсіндіруді көздемейді, жай ғана фактілерді өз күйінде баяндайды және оқырмандарға өз қорытындыларын жасауға мүмкіндік береді. Оның ұсынған құбылыстарға түсінік бермеуі кейбір күмәнданушылар мен сыншыларды, әсіресе Мартин Гарднерді, Фортты жай ғана құрылысшыл сыншы (немесе "езуан") деп сынауға алып келді, ол оң деректерсіз тек теріс талаптарды ғана ұсынады.
Жарияланым
"Көрінгендер кітабы" Форттың досы, жазушы Теодор Драйзердің сол кездегі баспагерлері болған Boni & Liveright американдық фирмасы басып шығарған. Дрейзердің ұсынысымен Boni & Liveright осы кітапты жариялады. Кітаптың жарнамасын Boni & Liveright фирмасының жарнамашысы Эдвард Бернейз жүргізді.
Қолжетімділік
"Көрінгендер кітабы" Tarcher және Prometheus Books баспаларынан қағаздық мұқабамен қолжетімді. Сонымен қатар, ол қоғамдық доменге өткендіктен, Dover Publications баспасының "Чарльз Форттың толық еңбектері" жинағында, оның осы тақырыптағы барлық кітаптарымен бірге, және бірнеше веб-сайттарда да таба аласыз. Кітап Librivox сайтында аудио форматта да қолбар.