Кіріспе
Италиялық саясаткер Пеллегрино Луиджи Одоардо Росси (13 шілде 1787 – 15 қараша 1848) – итальяндық экономист, саясаткер және құқықтанушы. Ол Францияның шілде монархиясының маңызды тұлғасы және Папа Пий IX басқарған Папалық мемлекеттер үкіметіндегі әділет министрі болды.
Pellegrino Luigi Odoardo Rossi (13 July 1787 – 15 November 1848) was an Italian economist, politician and jurist. He was an important figure of the July Monarchy in France, and the minister of justice in the government of the Papal States, under Pope Pius IX.
Өмірбаян
Росси Каррарада, бұрын Масса және Каррара герцогтығының құрамында дүниеге келді. Пиза және Болонья университеттерінде білім алған ол 1812 жылы соңғы заң профессоры болды. 1815 жылы ол Жоахим Мураттың Неапольдегі Австрияға қарсы жорығын қолдады. Италияның бірігуін талап ететін алғашқы құжат – Римини жарияланымының мәтіні Россиге жатқызылады. Мурат құлағаннан кейін ол Францияға, содан кейін Женеваға қашып кетті. Женевада ол римдік құқыққа қатысты құқықтану курсын сәтті оқытты. Оның жетістіктері оған Женева азаматы ретінде натурализацияланудың сирек құрметін сыйлады. 1820 жылы ол кантондық кеңеске депутат болып сайланды және 1832 жылғы диета мүшесі болды. Россиге жаңартылған конституцияны жасау міндеті жүктелді, ол Росси пактісі деп аталды. Бұл ұсыныс халықтың көпшілігі тарапынан қабылданбады, бұл Россиге терең әсер етті және оны Франсуа Гизоның Францияда қоныстануға шақыруын қабылдауға мәжбүр етті. 1833 жылы ол Франция колледжінде саяси экономика кафедрасына тағайындалды, ол Жан Батист Сэйдің қайтысынан бос қалған еді. 1834 жылы ол француз азаматы болып, сол жылы Париж университетінің заң факультетінде конституциялық құқық профессоры болды. 1836 жылы ол Саяси және рухани ғылымдар академиясының мүшесі болып сайланды, 1839 жылы француз жұртына көтерілді, ал 1843 жылы заң факультетінің деканы болды. 1842 жылы Росси мен граф Фердинанд Шарль Филипп д’Эстерно (1805–83) болашақта «Сосьете д’Экономи Политик» деп аталатын қоғамның алғашқы отырыстарын ұйымдастырды. 1845 жылы Гизо Россиді Папалық мемлекетке Францияның елшісі етіп тағайындады, оның міндеті иезуиттер мәселесін талқылау болды. Алайда, 1848 жылғы француз революциясы Гизоның режимін құлатты, ал Италиядағы революция Россидің Франциямен байланысын толығымен үзіп тастады. Росси Римде қалды және Папа Пий IX тұсында Ішкі істер министрі болды. Алайда Россидің либералды реформалар бағдарламасы ешқашан іске асырылмады. Россидің орташа либерализм бағдарламасы, онда сайлау құқығы тек байларға ғана берілетін, ал индустрияландырудың экономикалық және әлеуметтік салдары назардан тыс қалды, тар тартымдылыққа ие болды. Росси реформаны жүзеге асыруға тырысқанда, реакциялық клерикалды партия бұғаттап, жаңадан пайда болған революциялық сезіммен маңызсыз деп есептелді. Сонымен қатар, біріккен Италияның федерация, корольдық немесе республика ретінде құрылу идеясы әртүрлі күштер тарапынан ұсынылды; алайда, осы идеялардың кейбіреулері әртүрлі билеушілердің уақытша билігіне айқын қауіп төндірді. 15 қараша 1848 жылы Росси Палаццо делла Канчеллерияда Парламент ашылуына төрағалық етуге тиіс болды. Ол арбадан шығып, кіреберіске қарай басып бара жатқанда, мойнына пышақпен шабуыл жасаған адам өлтірді. Рим папасы өз мемлекетінде демократияның міндетті түрде орнатылатынын көріп, Римнен қашып кетті, бұл Рим республикасының жариялануына әкелді. Қылмыскер Анджело Брунеттидің (немесе Чичеруаккьоның) үлкен ұлы Луиджи Брунетти болды, ол Пьетро Стербинидің тапсырмасымен және Ломбардиядағы қақтығыстағы кейбір ардагерлердің немесе редуцидің ынтымақтастығымен әрекет етті. Қылмыстан кейін сенаттың отырысы көңілсіз аяқталды және құрбанға ешқандай назар бөлмеді. Сол түні Россидің жесірінің үйінің алдында жиналған халық «Россиді өлтірген қолға құдайдың рақымы болсын!» деп ұран салды. Стербини 1849 жылы Рим республикасында көрнекті рөл атқарды, бірақ оның құлдырауынан кейін 1861 жылға дейін жер аударылды. 1854 жылы өткен сотта Габриэле Константини есімді адам кінәлі деп танылып, өлім жазасына кесілді. Каррара қаласы Пелегрино Россинің құрметіне ескерткіш орнатты.
Жеке өмір
Россидің протестант әйелі Женева қаласында тұрған.