Екінші дүниежүзілік соғысындағы британдық «Хамбер» бронетранспортёрі

Кіріспе

Британдық бронеавтомобилі

Хамбер бронеавтомобилі Екінші дүниежүзілік соғыста кеңінен өндірілген британдық бронеавтомобильдерінің бірі болды. Ол Хамбер жеңіл барлау машинасына қосымша болды және соғыс аяқталғанға дейін қарулы күштерінде қызмет етті.

Даму

Guy компаниясы жеткілікті Guy бронеавтомобильдерін және басқа да көлік құралдарын өндіруге қабілетсіз болғандықтан, соғыс басталғаннан кейін көп ұзамай Rootes Group компаниясына бронеавтомобиль өндіру туралы ұсыныс жасалды. Сол кезде әскер "Жеңіл танк (көліктік)" терминологиясын қолданды. Guy компаниясының жобасын негізге алған Karrier компаниясы, өздерінің KT 4 артиллериялық трактор шассиін (Үндістан армиясы үшін бұрыннан өндірісте болған) және Guy бронеавтомобилінің бронекорпусын пайдаланып, жаңа көлік құралын жасады. Karrier компаниясы KT4 қозғалтқышын артқа жылжытып, Guy компаниясы ұсынған дәнекерленген корпус пен мұнараларды орнатты. Бұл көлік бұрыннан сынақтан өткен элементтерге негізделгендіктен, прототиптердің сынақтары мәселесіз өтті, 1940 жылы 500 данаға тапсырыс берілді және 1941 жылы алғашқы партия жеткізілді. British Universal Carrier танкысымен шатасуды болдырмау үшін Karrier атауы алынып тасталды, ал көліктер "Humber Mk 1 бронеавтомобилі" деп аталды. Атау Humber Limited (Rootes Group компаниясының тағы бір бөлімі) компаниясының атынан алынғанмен, өндіріс Karrier компаниясының Commer (тағы бір Rootes компаниясы) зауытында, Лютон қаласында жүзеге асырылды. Алға қарай көру үшін жүргізуші "кабинаның" алдыңғы бөлігіндегі люкті пайдаланды (Mark II нұсқасынан бастап бұл люк глацистің бөлігіне айналды). Жабық күйде жүргізушіні Triplex оқтан қорғалған шыны қорғады. Бұл шыны зақымданған жағдайда оңай ауыстырылатын болды. Бүйірлерінде де люктер болды. Артынан көру үшін, соғыс бөлімі мен қозғалтқыш бөлімі арасындағы артқы люк пен қозғалтқыш қақпағын көтеруге арналған механизм болды. Тәуелсіздік алғаннан кейін, Үндістан армиясының 63-ші кавалерия полкі құрамында Humber Mk IV бронеавтомобильдері бар эскадрилья құрылды. Кейіннен бұл эскадрилья тәуелсіз барлау эскадрильясы ретінде бөлініп, ал интегралды эскадрилья қайта құрылды. Үндістан армиясының Humber және Daimler бронеавтомобильдері Президент сақшыларының құрамын құрады және 1962 жылғы Үнді-Қытай соғысы кезінде 14 000 фут биіктіктегі Чушул аймағын қорғауға жұмылдырылды. 1948 жылы Хайдарабадтың 2-ші және 4-ші лансерлік полктері, Хайдарабад мемлекетінің қарулы күштерінің бронеавтомобильдік кавалерия бөлімдері, Поло операциясы кезінде Үндістан армиясына қарсы Humber бронеавтомобильдерін қолданды. 1961 жылғы желтоқсанда Гоаға жасалған шабуыл кезінде де Humber бронеавтомобильдері қолданылды. Бұл көліктер Гоадағы португалдық гарнизонның төрт барлау эскадрильясын жабдықтады. Португалдық Humber бронеавтомобильдері Доромагого, Малингуем және Полем ауылдарындағы шайқастарда, сондай-ақ Мапусадағы португалдық күштерін қоршап алған үнді әскерлерін бұзып өту кезінде басқыншы үнді күштерімен шайқасты.

The Guy company did not have sufficient production capacity to produce sufficient Guy Armoured Cars as well as other vehicles, so shortly after war broke out the Rootes Group were approached to produce an armoured car – at the time the terminology "Tank, Light (Wheeled)" was used by the Army. Working from the Guy design, Karrier designed a vehicle using as a basis their KT 4 artillery tractor chassis (already in production for the Indian Army) and the armoured body of the Guy Armoured Car. Karrier moved the KT4 engine to the rear and fitted welded bodies and turrets provided by Guy. As it had been based on proven elements, trials of prototypes passed without serious issues and an order for 500 was placed in 1940 and first deliveries made in 1941. The Karrier name was dropped to avoid confusion with the British Universal Carrier tracked vehicle and the vehicles were designated "Armoured Car, Humber Mk 1" using the name of Humber Limited (another member of the Rootes Group) though production was by Karrier at the Luton works of Commer (another Rootes company). For forward vision the driver had a flap in the front of the "cab" (which became part of the glacis from the Mark II onwards). When shut the view he was protected by a Triplex bullet proof glass block. These could be readily replaced if damaged. There were other flaps to the sides. In order to see to the rear there was a combination of a flap in the rear bulkhead between the fighting compartment and engine bay and a mechanism that raised the engine cover. After Independence, an Indian Army regiment, 63rd Cavalry, was raised with Humber Mk IV armoured cars as one of its squadrons which was later hived off as an independent reconnaissance squadron and the integral squadron re raised, the second time with Daimlers. The Humbers and Daimlers of the Indian Army formed the mounts of the President's Bodyguard and were deployed in the defense of Chushul at heights above 14,000 ft during the 1962 Indo China War. The Humber was used against the Indian Army in 1948 by the 2nd and 4th Hyderabad Lancers, armoured car cavalry units of the Hyderabad State Forces, during Operation Polo. Humber armoured cars were employed during the Indian invasion of Goa in December 1961. These vehicles equipped the four reconnaissance squadrons of the Portuguese garrison in Goa. The Portuguese Humbers engaged the invading Indian forces in the brief fights that occurred in the border villages of Doromagogo, Malinguém and Polem, and in the break through the Indian troops surrounding the Portuguese forces in Mapusa.

Тірі қалғандар

Солтүстік Америка мен Еуропа бойынша бірнеше стационарлық және жұмыс істейтін машиналар орналасқан. Англиядағы Бовингтондағы Танк мұражайында түпнұсқа және жалғыз сақталған Гай дөңгелекті танк және қазіргі уақытта көрмеге қойылмаған Хамбер Mk II танктері көрсетілген. Mk IV танк Австралияның Кэрнс қаласындағы Австралиялық бронетехника және артиллерия мұражайында қойылған. Португалиялық машина Белемдегі Музей-до-Комбатантеде көрсетілуде.