Кіріспе

Мелвилл Жан Херсковитс (10 қыркүйек 1895 – 25 ақпан 1963) – американдық антрополог, ол Америка академиялық ортасында африка және африкалық диаспора тағылымдарын қалыптастыруға көмектескен. Ол африкалық-американдық қауымдастықтарында көрініс тапқан африкалық мәдениеттердің мәдени байланысын зерттеуімен танымал. Ол әйелі Фрэнсис (Шапиро) Херсковитспен бірге Оңтүстік Америка, Кариб аймағы және Африкада жұмыс істеді. Олар бірлесіп бірнеше кітап және монография жазды.

Ерте өмір және білім

1895 жылы Огайо штатының Беллефонтейн қаласында еврей иммигранттарының отбасында дүниеге келген Херсковитс жергілікті мемлекеттік мектептерде оқыды. Ол Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Францияда АҚШ Әскери медицина корпусында қызмет етті. Содан кейін колледжге түсіп, 1923 жылы Чикаго университетінде философия бакалавры дәрежесін алды. Жоғары білім алу үшін Нью-Йорк қаласына барып, Колумбия университетінде неміс текті американ антропологі Франц Боас басшылығымен антропология мамандығы бойынша магистр және доктор ғылымдарының дәрежелерін қорғады. Бұл ғылым ресми түрде зерттеу саласы ретінде дамыған кезең болатын. Оның "Шығыс Африкадағы мал өсіру кешені" атты диссертациясы Африкадағы билік және құқық теорияларын, олардың мал өсіру және иелену арқылы қалай көрініс тапқанын зерттеді. Ол 1900 жылдары африкалық мәдениет пен дәстүрлердің кейбір элементтері афроамерикандық мәдениетте қалай көрініс тапқанын зерттеді. Оның құрбыларының арасында болашақ антропологтар Кэтрин Данхэм, Рут Бенедикт, Маргарет Мид, Элси Клевс Парсонс және Франсис Шапиро болды. Олар Шапиромен 1924 жылы Парижде үйленді. Кейіннен олардың Жан Херсковитс есімді қызы дүниеге келді, ол тарихшы болды.

Мансап

1927 жылы Херсковитс Иллинойс штатының Эванстон қаласындағы Солтүстік-Батыс университетіне толық уақытты антрополог ретінде жұмысқа орналасты. 1934 жылы Херсковитс пен оның әйелі Фрэнсис Гаитидің Миребале ауылында үш айдан астам уақыт өткізді, ал осы зерттеудің нәтижелерін 1937 жылы жарық көрген «Гаитилік алқаптағы өмір» атты кітабында жариялады. Өз кезінде бұл еңбек гаитилік Вуду дәстүрінің ең нақты сипаттамаларының бірі саналды. Олар Миребале тұрғындарының өмірін және үш айлық сапарлары барысындағы Вуду практикаларын егжей-тегжейлі зерттеді. Олар Бенин, Бразилия, Гаити, Гана, Нигерия және Тринидад елдеріндегі экспедициялық жұмыстар жүргізді. 1938 жылы Херсковитс Солтүстік-Батыс университетінде Антропология факультетін құрды. 1940-жылдардың басында Херсковитс пен оның әйелі Фрэнсис Бразилияда құлдықты жою тақырыбында зерттеу жүргізіп жатқан Барбара Хэдли Стейнмен танысты. Ол оларға Гарвард университетінің Латын Америкасы тарихы бойынша аспиранты Стэнли Ж. Стейнмен таныстырды. Херсковитстің кеңесімен Стейн жұбайлары Жонго әндерін жаздыра бастады, оларға соңғы кезде ғалымдардың қызығушылығы артып келеді. Херсковитс африкалық американдық әндерді жинаған Алан Ломаксқа да ықпал етті. 1948 жылы Херсковитс Карнеги қорынан алған үш жылдық 30 000 долларлық гранттың және 1951 жылы Форд қорынан алған бес жылдық 100 000 долларлық гранттың көмегімен Солтүстік-Батыс университетінде Африка зерттеулері бойынша алғашқы ірі салааралық американдық бағдарламаны құрды. Африка зерттеулері бағдарламасы АҚШ-тың академиялық мекемелеріндегі алғашқысы болды. Бағдарламаның мақсаты – «өздерінің мамандықтары бойынша білікті ғалымдарды дайындау, олар өздерінің салаларында африкалық өмірдің олардың пәндеріне қатысты аспектілерін зерттеуге бағытталған ресурстарды пайдалану» болды. 1957 жылы Херсковитс Африка зерттеулер қауымдастығын құрды және ұйымның бірінші президенті болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Херсковитс африкалық елдердің отаршылдық державалардан тәуелсіздік алуын жария түрде қолдады. Ол американдық саясаткерлерді Африка елдерін «суық соғыс» стратегиясының нысаны ретінде қарағаны үшін қатты сынады. Херсковитс үкіметке кеңесші ретінде жиі шақырылып, Чикагодағы нәсілдер аралық қатынастар жөніндегі мэр комитетінде (1945) және АҚШ Сенатының Сыртқы қатынастар комитетінде (1959–60) қызмет етті.

Мұра мен құрмет

Солтүстік-Батыс университетіндегі Мелвилл Дж. Херсковицтің Африка зерттеулері кітапханасы оның құрметіне аталған; ол кафедра төрағасы болған кезеңдегі жинаған материалдарының негізінде құрылған. Herskovits Prize (Melville J. Herskovits Award) – Африка зерттеулер қауымдастығының өткен жылы ағылшын тілінде жарық көрген Африка туралы ең үздік ғылыми еңбектерге (аудармалар да оның ішінде) жыл сайын табыс ететін сыйлығы.